Dros y deuddeg mis diwethaf, mae NICW wedi parhau â’i waith gyda chymunedau Grangetown, gan drafod addasu i’r hinsawdd fel proses fyw, gymunedol wedi’i llunio gan bobl ifanc, mentoriaid lleol, ac ymchwilwyr lleol sy’n trosi gwybodaeth am yr hinsawdd yn arferion pob dydd.

Dull Addasu i’r Hinsawdd NICW: O’r Pecyn Cymorth i’r Ymarfer

Roedd gwaith NICW gyda chymunedau yng Nghaerdydd yn canolbwyntio i ddechrau ar fethodolegau Dyfodol a chyd-gynhyrchu dulliau creadigol o ymgysylltu â chymunedau amrywiol mewn sgyrsiau addasu i’r hinsawdd. Arweiniodd hyn at yr adroddiad ymchwil y llynedd gan y Ysgol y Dyfodol Rhyngwladol, ynghyd â’n Pecyn Cymorth Ymgysylltu Cymunedol i rannu yr hyn wnaethom ei ddysgu am sut y gallwn gael sgyrsiau a thrafodaethau gonest, blaengar am ein dyfodol cyffredin.

Yn hytrach na gorffen gyda’r canllawiau, fe wnaethom wahodd y sefydliadau cymunedol fu’n cymryd rhan i fwrw ymlaen â’u prosiectau etifeddiaeth eu hunain, gan ymgorffori’r egwyddorion hynny yn lleol ac ymestyn cyrhaeddiad eu gwaith blaenorol.

Mae hyn yn adlewyrchu dealltwriaeth ehangach bod yn rhaid i addasu effeithiol i’r hinsawdd gael ei arwain yn lleol, fod yn ymatebol yn ddiwylliannol, ac wedi’i seilio ar brofiad byw.  Helpodd Mae hyn yn adlewyrchu dealltwriaeth ehangach bod yn rhaid i addasu effeithiol i’r hinsawdd gael ei arwain yn lleol, fod yn ymatebol yn ddiwylliannol, ac wedi’i seilio ar brofiad byw.  Helpodd Russell Todd, ein cyfathrebwr ar y tir, gydlynu’r gwaith hwn.

Ymgysylltu â Ieuenctid wrth Weithredu Systemau Cyfan

Archwiliodd Fforwm Ieuenctid Pafiliwn Grange lifogydd ym Mhontypridd, gan gysylltu risgiau hinsawdd ag effeithiau go iawn ar seilwaith a chymunedau. Helpodd hyn i ddatblygu sgiliau systemau cyfan, gan ddeall sut mae ffactorau amgylcheddol, cymdeithasol a seilwaith yn rhyngweithio.

Addasodd y grŵp hefyd y gêm ‘Act to Adapt’ i fersiwn wedi’i seilio ar Grangetown ei hun, gan wneud dysgu am yr hinsawdd yn berthnasol yn lleol.

Rydym yn gyffrous i ddysgu bod y Fforwm Ieuenctid yn ceisio ehangu ei gyrhaeddiad a defnyddio eu dysgu a’u profiad i helpu i sefydlu sefydliadau tebyg mewn mannau eraill o’r ddinas.

Pobl ifanc yn Cynnwys Llythrennedd Hinsawdd mewn Bywyd bob Dydd

Defnyddiodd SEF Cymru ymagwedd NICW i leoliadau cymunedol bob dydd, gan weithio gyda plant a theuluoedd oedran cynradd.

Hyfforddwyd mentoriaid i ddefnyddio dulliau ymgysylltu mewn clybiau astudio, gan ymgorffori dysgu am yr hinsawdd o fewn strwythurau lleol dibynadwy. Fe wnaethant ehangu’r gwaith o’r flwyddyn flaenorol i grwpiau oedran eraill, gan gynnwys trwy gemau, barddoniaeth a chwarae rôl i ystyried sut y gall newid yn yr hinsawdd effeithio ar eu dyfodol.

Daeth y rhaglen i ben gyda digwyddiad cyffredinol, gan atgyfnerthu dysgu fel proses ymgysylltu ar y cyd a pharhaus yn ogystal â llongyfarch y bobl ifanc am eu hymdrechion.

O Ymgysylltu i Dystiolaeth: Ymchwil o dan Arweiniad y Gymuned

Mae ymchwil Green Soul Caerdydd o dan arweiniad ymchwilwyr lleol yn dilyn eu gwaith llwyddiannus i lywio ein hadroddiad o 2025.

Mae eu hastudiaeth ymchwil, yn dogfennu profiadau hinsawdd byw yn Grangetown, gan gynnwys llifogydd, gorboethi, a straen seilwaith.

Mae’n tynnu sylw at sut mae gwydnwch eisoes yn bresennol trwy systemau anffurfiol fel canolfannau cymunedol, canolfannau ffydd, a rhwydweithiau cymdeithasol ac yn atgyfnerthu’r syniad bod seilwaith yn system fyw wedi’i ffurfio gan berthnasoedd cymdeithasol a phrofiad byw.

Mae’r adroddiad yn argymell newid tuag at addasu i’r hinsawdd cyfranogol sy’n canolbwyntio ar y gymuned trwy bedair gweithred graidd: cydnabod mannau lleol dibynadwy yn ffurfiol fel canolfannau gwydnwch cymunedol ar gyfer cymorth yn ystod tywydd eithafol; buddsoddi mewn seilwaith gwyrdd-glas fel draenio cynaliadwy a gwyrdd trefol i fynd i’r afael â llifogydd a gwres; diwygio systemau cyfathrebu brys fel eu bod yn glir, amlieithog, ac wedi’u hymgorffori yn y gymuned; ac ymgorffori cynllunio seilwaith cyfranogol, gan sicrhau bod yr holl breswylwyr yn ymwneud yn uniongyrchol â dylunio atebion.

Casgliad: Model o Wydnwch sy’n Canolbwyntio ar y Gymuned?

Yn Grangetown, nid yw cymunedau yn ymateb i newid yn yr hinsawdd yn unig; maen nhw’n llunio eu dulliau eu hunain o greu gwydnwch. Rôl NICW yw creu’r amodau i gefnogi’r newid hwn, gan gefnogi cymunedau i ddeall cymhlethdod, datblygu gallu, a chymryd perchnogaeth.

Er bod NICW yn ffodus i ymgysylltu a chyflawni ei waith mewn ardal sydd â sefydliadau cymunedol cryf, sefydledig, credwn y gall y math hwn o sgyrsiau ddigwydd ledled Cymru mewn grwpiau eraill sy’n bodoli eisoes, er mwyn cael y genedl i siarad am addasu.

Mewn ymateb i’n Adroddiad Addasu i’r Hinsawdd, cytunodd Llywodraeth Cymru: “Mae gan gymunedau wybodaeth leol hanfodol am lifogydd, gwres, a materion eraill, a gallant chwarae rôl allweddol wrth lunio atebion priodol sy’n seiliedig ar leoedd….byddwn yn adeiladu ar yr argymhellion o’r Adolygiad o Ddulliau Ymgynghori a gyhoeddwyd yn 2025, a byddwn yn parhau i ddatblygu offer ac adnoddau i wella ein gallu ein hunain (a gallu eraill) i ddefnyddio dulliau trafod effeithiol i lywio atebion seilwaith cenedlaethol a lleol sy’n seiliedig ar dystiolaeth.  Rydym yn awyddus i weithio gyda’r Comisiwn wrth i ni gryfhau ac aeddfedu ein dull ymhellach. Fel rhan o’n gwaith parhaus, byddwn yn parhau i wthio Llywodraeth Cymru ar yr agenda hon i sicrhau bod y dulliau hyn yn cael eu gweithredu a’u cefnogi drwy’r tymor newydd hwn yn y Senedd.