Statws	Cam 1 Ymchwil ac Ymgysylltu ar y gweill
Dyddiad dechrau	Hydref 2026
Dyddiad gorffen	Rhagfyr 2027

Canolfannau data a chyfrifiadura AI yng Nghymru

Rydym yn archwilio’r hyn y gallai twf canolfannau data a deallusrwydd artiffisial ei olygu i Gymru, gan ddod â thystiolaeth dechnegol, seilwaith ac arbenigedd proffesiynol at ei gilydd, a safbwyntiau cymunedau i lywio cyngor annibynnol i Weinidogion Cymru.

Y cefndir

Mae deallusrwydd artiffisial yn datblygu’n gyflym ac yn cynyddu’r galw am y seilwaith digidol sydd ei angen i storio, prosesu a symud data. Mae canolfannau data yn rhan allweddol o’r seilwaith hwn, ond mae eu datblygiad hefyd yn codi cwestiynau pwysig i Gymru am ynni, dŵr, tir, cysylltedd digidol, cynllunio, yr amgylchedd, swyddi a sgiliau, a’r manteision i’r cymunedau y maent wedi’u lleoli ynddynt.

Mae Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru (NICW) yn ymgymryd â rhaglen waith annibynnol sy’n edrych ar ganolfannau data, cyfrifiadura deallusrwydd artiffisial a’r seilwaith ehangach sydd ei angen i’w cefnogi yng Nghymru. Ein rôl yw ystyried y cyfleoedd a gyflwynir gan y sector hwn sy’n datblygu’n gyflym a heriau’r seilwaith, amgylcheddol a chymdeithasol y mae angen mynd i’r afael â hwy.

Mae’r gwaith hwn yn cael ei wneud ochr yn ochr â datblygiad Llywodraeth Cymru o’i dull o ymdrin â chanolfannau data a seilwaith deallusrwydd artiffisial. Bydd NICW yn cyfrannu tystiolaeth at y gwaith hwnnw wrth gynnal ei rôl annibynnol a bydd yn darparu ei gyngor ei hun i Weinidogion Cymru yn seiliedig ar dystiolaeth.

Mae’r cam cychwynnol yn rhedeg o fis Hydref 2026 i fis Ionawr 2027, gyda rhaglen ehangach yn parhau tan fis Rhagfyr 2027.

Am beth ydym yn chwilio?

• Ble mae canolfannau data yn gweithredu, wedi cael caniatâd neu yn cael eu cynnig yng Nghymru ar hyn o bryd, a pha ddatblygiad pellach allai ddigwydd yn realistig?
• Beth allai galw cynyddol am AI a chyfrifiadura ei olygu i Gymru?
• A oes gan Gymru’r grid trydan, dŵr, cysylltedd digidol, tir a seilwaith arall sydd eu hangen i ddarparu ar gyfer datblygiad yn y dyfodol?
• Beth yw’r cyfleoedd economaidd posibl, gan gynnwys swyddi, sgiliau, cadwyni cyflenwi a buddsoddiad, a sut y gall Cymru sicrhau gwerth cyhoeddus ehangach?
• Beth all Cymru ei ddysgu o ddulliau sy’n cael eu defnyddio mewn mannau eraill?
• Sut mae technolegau fel oeri, defnyddio dŵr, ailddefnyddio gwres, storio ynni a galw hyblyg yn newid?
• Beth mae cymunedau, busnesau, darparwyr seilwaith, awdurdodau lleol a rhanddeiliaid eraill yn meddwl y dylai Cymru ei ystyried wrth wneud penderfyniadau am y seilwaith hwn?

Tair ffrwd waith gysylltiedig

Er mwyn cefnogi’r prosiect, mae NICW wedi comisiynu tair ffrwd waith gyflenwol. Mae’r tri thîm yn gweithio ochr yn ochr â NICW â’i gilydd fel y gellir ystyried tystiolaeth dechnegol, arbenigedd proffesiynol a rhanddeiliaid, a phrofiad cymunedol gyda’i gilydd yn hytrach nag ar wahân. Bwriad y dull ar y cyd hefyd yw nodi synergeddau ac osgoi dyblygu rhwng y ffrydiau gwaith.

1. Tystiolaeth dechnegol a dadansoddiad seilwaith

Mae Arcadis yn cefnogi NICW gyda’r dystiolaeth dechnegol sy’n sail i’r prosiect.

Bydd y gwaith yn helpu NICW i ddeall y cyfyngiadau a’r cyfleoedd sy’n gysylltiedig â datblygu canolfannau data yn y dyfodol a pharodrwydd seilwaith Cymru, gan gynnwys Parthau Twf AI Gogledd a De Cymru.

2. Ymgysylltu â rhanddeiliaid a mewnbwn proffesiynol

Mae Equinox Communications yn cefnogi trafodaethau NICW â rhanddeiliaid proffesiynol, sefydliadol a seilwaith.

Mae’r gwaith hwn yn cynnwys mapio a recriwtio rhanddeiliaid, trafodaethau wedi’u hwyluso a chefnogaeth i rannu canfyddiadau’r rhaglen. Mae’n darparu cyswllt pwysig rhwng yr ymchwil dechnegol a’r sefydliadau sy’n ymwneud â chynllunio, darparu, rheoleiddio a defnyddio seilwaith Cymru.

3. Ymgysylltu â’r gymuned

Mae Next Generation Engagement, dan arweiniad Dr Kirsty Jones, yn cynnal rhaglen o ymgysylltu â’r gymuned i glywed yn uniongyrchol gan bobl am ganolfannau data a seilwaith deallusrwydd artiffisial.

Mae NICW eisiau clywed ystod eang o safbwyntiau, gan gynnwys gan bobl nad ydynt fel arfer yn cymryd rhan mewn trafodaethau am bolisi digidol neu seilwaith.

Tynnu’r gwaith cartref ynghyd

Mae’r tair ffrwd waith wedi’u cysylltu’n fwriadol. Mae tystiolaeth dechnegol yn dweud wrthym beth allai fod yn bosibl a ble mae’r cyfyngiadau. Mae ymgysylltu â rhanddeiliaid yn dod â phrofiad sefydliadau sy’n ymwneud â darparu a rheoli seilwaith. Mae ymgysylltu â’r gymuned yn ein helpu i ddeall sut mae’r cyfleoedd, yr effeithiau a’r dewisiadau sy’n ymwneud â chanolfannau data yn cael eu gweld gan bobl a lleoedd ledled Cymru.

Bydd NICW yn dod â’r gwahanol fathau hyn o dystiolaeth at ei gilydd i ddatblygu cyngor annibynnol, sy’n seiliedig ar dystiolaeth ynghylch sut y gall Cymru ymateb i dwf canolfannau data a seilwaith cyfrifiadurol AI wrth sicrhau gwerth cyhoeddus hirdymor ac ystyried effeithiau ar gymunedau, seilwaith a’r amgylchedd.

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch a: NationalInfrastructureCommissionforWales@gov.walesgov.wales