Meeting notes 30 January 2026

NICW Dr David Clubb, Cadeirydd Helen Armstrong, Comisiynydd Nick Tune, Comisiynydd Dr Eurgain Powell, Comisiynydd Eluned Parrott, Comisiynydd Elspeth Jones, Gwarcheidwad Natur NIC Swyddfa’r Rhaglen / Llywodraeth Cymru Stuart Ingram, Swyddfa Rhaglen NICW Ymddiheuriadau

Ymddiheuriadau Dr Jenifer Baxter, Dirprwy Gadeirydd Aleena Khan, Comisiynydd Nicola Britton, Swyddfa Rhaglen NICW

Croeso

Croesawodd y Cadeirydd bawb i’r cyfarfod.

• Dathliadau o Lwyddiant

Nodwyd bod digwyddiad y gwarcheidwad natur yr wythnos ddiwethaf yn llwyddiant, yn ogystal â sgwrs Elspeth i NRW y diwrnod cynt.

• Datganiadau o Fuddiant

Ni dderbyniwyd unrhyw ddatganiadau newydd.

• Nodiadau o’r cyfarfod blaenorol

Cytunwyd ar nodiadau’r cyfarfod blaenorol, heb eu newid.

• Gwahoddiadau i ddigwyddiadau

Cynigiodd y Cadeirydd ddau ddigwyddiad a oedd ar agor i’r Comisiynwyr: digwyddiad Cymdeithas Cynhyrchion Mwynau (MPA) ar 06/03/26, a “Climate Smart Land Use for Sustainable Flood Resilience” ar 04/02/26. Byddai DC yn rhannu gwybodaeth â’r Comisiynwyr oedd â diddordeb.

Rhannodd NT adborth o ddigwyddiad OFWAT ar 29/01/26 mewn perthynas â chynllunio strategol asedau ar gyfer materion ochr cyflenwad dŵr.

Mae EPo wedi derbyn gwahoddiad gan WTW i weminarau ar amrywiol faterion amgylcheddol. Bydd EPo yn mynychu i friffio ar waith llifogydd NICW.

Mae EJ wedi derbyn gwahoddiad i ymddangos ar bodlediad mewn perthynas â’n gwaith “Nature on the Board”, yn ogystal ag ysgrifennu erthygl farn ar gyfer cyfnodolyn peirianneg.

Cam gweithredu: DC i rannu gwybodaeth am y digwyddiadau gyda’r Comisiynwyr sydd â diddordeb.

• Cofrestr risg: risg y mis – risg enw da

Myfyrdod ar enghreifftiau blaenorol o gwynion yn erbyn Comisiynydd o ran gwrthdaro buddiannau. Roedd y rhain yn ddi-sail. Nodwyd bod NICW yn dryloyw iawn, gyda nodyn atgoffa rheolaidd o werthoedd NICW. Mae NICW yn cydymffurfio ac wedi gweithredu argymhellion adolygiad Llywodraeth Cymru.

• Rhaglen Waith

Anfonwyd adroddiad y Rhaglen Waith ac adroddiad y gyllideb at y Comisiynwyr ymlaen llaw. Trafodwyd y meysydd penodol canlynol mewn perthynas â’r adroddiad:

Adroddiad Ynni Adnewyddadwy Blwyddyn 1

Nid oes gwaith pellach yn mynd rhagddo ar hyn tan ar ôl yr etholiad. Caiff hyn ei godi eto unwaith y bydd Llywodraeth newydd yn ei lle.

Blwyddyn 2: Llifogydd

Rhoddwyd tystiolaeth i’r Senedd ar hyn yn ddiweddar. Nodwyd bod Roisin Willmott wedi’i phenodi’n Gadeirydd newydd y Pwyllgor Llifogydd. Bydd y Cadeirydd yn cyfarfod â Roisin yn fuan.

Adroddodd EPo, yn dilyn cyfarfod â swyddogion llifogydd Llywodraeth Cymru ym mis Rhagfyr, y bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud datganiad ysgrifenedig ar lifogydd ym mis Mawrth. Bydd Papur Gwyrdd yn dilyn Adolygiad Cunliffe hefyd yn cael ei gyhoeddi’n fuan. Awgrymwyd y dylai NICW ysgrifennu at Gadeirydd newydd NRW ynghylch yr adroddiad llifogydd er mwyn sicrhau bod yr argymhellion yn dal ar y radar.

Cam gweithredu: Ysgrifennu llythyr at Gadeirydd NRW.

Blwyddyn 3: Cyfathrebu Addasu i Newid Hinsawdd

Nodwyd bod y pecyn cymorth yn cael ei ddefnyddio’n helaeth, gan gynnwys gan Lywodraeth Cymru.

Cynhaliwyd cyfarfod ar adroddiad NICW gyda swyddogion Llywodraeth Cymru y diwrnod cynt. Roedd hwn yn gyfarfod cadarnhaol, er y nodwyd bod amrywiad yng nghyfraniadau rhai swyddogion. Pwysleisiwyd y dylai’r ymateb fynd y tu hwnt i’r penawdau ac nid o reidrwydd canolbwyntio ar y mecanweithiau penodol a amlygwyd gan NICW, ond ystyried nodau cyffredinol yr argymhellion.

Rhannodd HA adborth ar waith etifeddiaeth Grangetown, gan gynnwys digwyddiad hyfforddi a fynychodd Helen gyda SEF Cymru ar ddefnyddio’r pecyn cymorth.

Mae’r tri sefydliad yn bwrw ymlaen â’u gwaith yn dda ar ein rhan, dan arweiniad Russell Todd.

Blwyddyn 4 – Asesiad Seilwaith

Mae adroddiadau drafft a chrynodebau gweithredol wedi’u hanfon at randdeiliaid i gael sylwadau. Bydd SI yn sicrhau bod y Comisiynwyr yn derbyn y rhain. Caiff y rhain eu hanfon at fynychwyr digwyddiad mis Mawrth ymlaen llaw. Pwysleisiwyd mai dogfennau ‘sefyllfa bresennol’ yw’r rhain, a byddai barn NICW ar y canlyniadau yn dilyn.

Blwyddyn 4 – Ymchwil ar Gyflawni Seilwaith

Mae cyflwyniad yr adroddiad drafft wedi’i gylchredeg at y Comisiynwyr i gael sylwadau. Ailadroddodd NT sylwadau am yr angen am ganlyniadau / argymhellion SMART. Holodd EJ am rôl natur yn y trafodaethau, yn enwedig ynghylch cynllun ffordd liniaru’r M4, a’r pwysigrwydd a roddwyd i’r rhain ochr yn ochr â materion cyllidebol.

Digwyddiad “Nature on the Board”

Derbyniwyd adborth cadarnhaol ar ddigwyddiad “Nature on the Board”. Cytunwyd bod Landed Futures wedi gwneud gwaith rhagorol o’i wneud yn brofiad trochi a wnaeth ysbrydoli a chyffroi pawb a fynychodd. Trafodwyd y potensial am rwydwaith o Warchodwyr Natur. Trafodwyd parhau â gwaith NICW yn y maes hwn, gan gynnwys cynrychiolaeth ar NICW ar ôl etholiad y Senedd.

Trafodwyd sut mae NICW yn lledaenu’r neges i gyrff cyhoeddus eraill.

Symposiwm Seilwaith – 23^ain Mawrth 2026

Mae’r digwyddiad hwn yn cael ei gydlynu gan Cazbah. Mae agenda ddiwygiedig wedi’i chylchredeg at y Comisiynwyr. Gwnaed sylwadau am gael profiad mwy rhyngweithiol ar gyfer y mynychwyr.

Cyllideb

Nodwyd bod y gyllideb ar gyfer 2025/26 bellach wedi’i rhagweld i gael ei gwario yn ei chyfanrwydd.

• Diweddariadau’r Comisiynwyr

Rhannodd NT ddiweddariad gyda’r cyfarfod ar broses ymgeisio Cynrychiolydd Cymreig Ystad y Goron.

• Materion nad ydynt yn ymwneud â’r rhaglen waith

Dim

Tirwedd Reoleiddio yng Nghymru

Ymunodd Owen Derbyshire, Cadeirydd Grŵp Her Annibynnol Dŵr Cymru, â’r cyfarfod.

Cynhaliwyd trafodaeth ar graffu ar gwmnïau dŵr a rôl y rheoleiddiwr dŵr newydd, gyda rhagor o fanylion i’w cyhoeddi gan Lywodraeth Cymru yn fuan. Nodwyd bod NICW wedi argymell Comisiynydd Dŵr newydd yn ei adroddiad llifogydd. Trafodwyd ffyrdd y gallai NICW weithio gyda’r Grŵp Her Annibynnol, gan gynnwys defnyddio rhaglen waith NICW ar gyfer tymor newydd y Senedd i symud pethau ymlaen. Awgrymwyd trafodaeth gyda NRW.

Cam gweithredu: Bydd NICW yn myfyrio ar y Papur Gwyrdd pan gaiff ei gyhoeddi gan Lywodraeth Cymru ac yn trafod gwaith yn y dyfodol ar y mater hwn.

Adroddiad Diwrnod Myfyrio

Croesawyd yr adroddiad a chynhaliwyd trafodaeth ar sut y gellir ei ddefnyddio i lywio camau nesaf NICW. Roedd yn braf darllen stori NICW fel proses werthuso, yn hytrach na dibynnu ar DPAau yn unig.  Cytunwyd i gyhoeddi’r adroddiad ar y wefan gyda phost blog ategol i ehangu’r dysgu.

Cam gweithredu: DC i gyhoeddi post blog ar Ddiwrnod Myfyrio / yr Adroddiad

Cynllunio ar gyfer 2026

Gofynnodd y Cadeirydd i’r Comisiynwyr am eu cynlluniau ar gyfer y dyfodol. Trafodwyd y bydd y Llywodraeth nesaf yn hollbwysig yn y trafodaethau hyn. Trafodwyd hefyd delerau ac amodau’r Comisiynwyr, gan gynnwys dyraniadau amser.

Byddai angen i’r Comisiwn ddilyn canlyniadau adroddiadau presennol Arup ac Arcadis, yn ogystal â’r negeseuon a ddaw o’r digwyddiad ym mis Mawrth.

Yn ogystal â’r sector dŵr, a drafodwyd eisoes, codwyd cydweithio â chyrff a rhanddeiliaid eraill. Trafodwyd edrych ar ‘system’ seilwaith Cymru (gan gynnwys natur) a gwella perthynas â gweision sifil. Archwiliwyd hefyd diwylliant a natur fel seilwaith.

Cam gweithredu: DC i gysylltu â Public Appointments Wales ynghylch y rhai sy’n camu i lawr, ac i gadarnhau bwriadau’r Comisiynwyr ynghylch ymestyn eu tymhorau.

Sesiwn Olaf y Gwarcheidwad Natur

Diolchodd y Cadeirydd i EJ am ei gwaith a’i hamser ar y Comisiwn. Myfyriodd EJ ar ei hamser gyda NICW, y gromlin ddysgu, a’r cyfle y mae wedi bod. Roedd yn braf gweithio gyda grŵp amrywiol o bobl, a diolchodd i’r Comisiynwyr am ei chefnogi. Mynegwyd gobaith y bydd y rôl yn parhau yn nhymor newydd y Senedd.

Unrhyw Fusnes Arall

Dim

Cynhelir y cyfarfod nesaf ym Mharc Bute ar 27 Chwefror 2026.