{"id":9471,"date":"2026-05-18T09:41:40","date_gmt":"2026-05-18T08:41:40","guid":{"rendered":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/?p=9471"},"modified":"2026-06-12T14:31:34","modified_gmt":"2026-06-12T13:31:34","slug":"dwrcymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2026\/05\/18\/dwrcymru\/","title":{"rendered":"D\u0175r Cymru: cyfle (go iawn) unwaith mewn cenhedlaeth"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-cover alignfull has-custom-content-position is-position-bottom-center\" style=\"min-height:556px;aspect-ratio:unset;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"468\" class=\"wp-block-cover__image-background wp-image-9458 size-full\" alt=\"\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20252177-lake-6484029_1280.jpg\" data-object-fit=\"cover\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20252177-lake-6484029_1280.jpg 1280w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20252177-lake-6484029_1280-766x280.jpg 766w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20252177-lake-6484029_1280-300x110.jpg 300w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20252177-lake-6484029_1280-1024x374.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><span aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-cover__background has-background-dim-0 has-background-dim\" style=\"background-color:#717670\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-constrained wp-block-cover-is-layout-constrained\"><div class=\"has-text-align-center has-link-color wp-elements-73936268b49d9937a15cea960ffff2ec wp-block-post-date has-text-color has-background-color has-background has-foreground-background-color\"><time datetime=\"2026-05-18T09:41:40+01:00\">18\/05\/2026<\/time><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group alignfull is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-a1727f98 wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\" id=\"dwr-cymru-cyfle-go-iawn-unwaith-mewn-cenhedlaeth\" style=\"font-size:60px\"><strong><strong>D\u0175r Cymru: cyfle (go iawn) unwaith mewn cenhedlaeth<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignfull is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-f56f613f wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-column-is-layout-c22df8bb wp-block-column-is-layout-constrained\" style=\"padding-right:0;padding-left:0;flex-basis:20%\">\n<div class=\"wp-block-group has-background is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-682a1295 wp-block-group-is-layout-constrained wp-container-1 is-position-sticky block-visibility-hide-small-screen\" style=\"background-color:#fafafa;padding-top:0px;padding-right:0px;padding-bottom:0px;padding-left:0px\">\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<nav aria-label=\"Table of Contents\" class=\"wp-block-table-of-contents has-medium-font-size\"><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2026\/05\/18\/dwrcymru\/#dwr-cymru-cyfle-go-iawn-unwaith-mewn-cenhedlaeth\">D\u0175r Cymru: cyfle (go iawn) unwaith mewn cenhedlaeth<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\n\n\n\n<div style=\"height:13px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"border-width:1px;padding-right:var(--wp--preset--spacing--60);padding-left:var(--wp--preset--spacing--60);flex-basis:50%\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rydym yn aml yn clywed bod polis\u00efau newydd yn gyfleoedd unwaith mewn cenhedlaeth. Weithiau mae hyn yn wir hyd yn oed, ac mae hynny&#8217;n sicr yn wir am reoleiddio d\u0175r yng Nghymru. Yn ddiweddar, dechreuodd Llywodraeth Cymru ymgynghoriad drwy Bapur Gwyrdd, \u201c<a href=\"https:\/\/www.llyw.cymru\/papur-gwyrdd-llunio-dyfodol-llywodraethiant-dwr-yng-nghymru\"><em>Llunio Dyfodol Llywodraethiant D\u0175r yng Nghymru<\/em><\/a>\u201d, sy&#8217;n anelu at sefydlu rheoleiddiwr economaidd a strategaeth dd\u0175r hirdymor i Gymru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;n dilyn <a href=\"https:\/\/www.gov.uk\/government\/publications\/independent-water-commission-review-of-the-water-sector\">adolygiad Cunliffe<\/a> a oedd yn cydnabod yr anghysondebau cyfreithiol a rheoleiddiol o ran dull cydweithredol ar gyfer Cymru a Lloegr. Bydd rheoleiddiwr economaidd newydd i Gymru yn galluogi blaenoriaethau cyfreithiol a pholisi Cymru i gael eu hymgorffori yn y diwydiant d\u0175r. Yn ddi-os, bydd y cynsail yn ddiddorol i feysydd dadleuol eraill hefyd; mae&#8217;r rheoleiddiwr ynni, Ofgem, wedi cael ei feirniadu yn y gorffennol am ei anhyblygrwydd o ran y gyfraith yng Nghymru mewn perthynas \u00e2 rheoleiddio&#8217;r DU.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dechreuodd ein hymateb drwy dynnu sylw at gyflwr ecolegol ein hafonydd. Dim ond 40% o gyrff d\u0175r Cymru a sicrhaodd statws ecolegol &#8216;da&#8217; yn 2024, llawer yn is na&#8217;r targed o 100% a osodwyd ar gyfer 2027 o dan y Gyfarwyddeb Fframwaith D\u0175r. Yn anffodus, yn sgil ymadael \u00e2&#8217;r Undeb Ewropeaidd (Brexit), fe gollon ni&#8217;r \u2018ffon\u2019 o ddirwyon oherwydd ein diffyg cydymffurfedd. Gyda cholli budd ariannol, mae&#8217;n ymddangos mai&#8217;r unig gymhelliant i wella yw&#8217;r achos moesol, sy&#8217;n amlwg wedi methu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae hyd yn oed y ffigur 40% hwn bron yn sicr yn camliwio&#8217;r sefyllfa; yng Nghymru <a href=\"https:\/\/afonyddcymru.org\/chemicals\/\">nid yw CNC yn monitro ar gyfer pedair set o lygryddion<\/a> sy&#8217;n rhan o waith samplu rheolaidd yn Lloegr. O ganlyniad, er bod ein hafonydd yn ymddangos yn ystadegol lanach na&#8217;r rhai ar draws y ffin, mae&#8217;n ymddangos yn annhebygol y gall y dystiolaeth roi&#8217;r sicrwydd hwn i ni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Felly, mae ein hymateb yn cael ei gyd-destunoli gan natur; o ystyried bod Llywodraeth Cymru wedi datgan Argyfwng Natur, a bod d\u0175r yn sylfaen i fywyd, rhaid i reoleiddiwr yn y dyfodol gael pwerau i orfodi camau gweithredu i leihau llygredd, gan gynnwys drwy bolis\u00efau i leihau llygryddion sy&#8217;n mynd i mewn i gyrsiau d\u0175r. Mae cenedlaethau&#8217;r dyfodol yng Nghymru yn haeddu amgylchedd d\u0175r o doreithrwydd ecolegol gwirioneddol. Rhaid adeiladu&#8217;r strwythurau llywodraethu newydd gyda&#8217;r uchelgais honno yn ganolog iddynt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dangosodd ein<a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/building-resilience-to-flooding-in-wales-by-2050\/\"> <\/a>hadroddiad <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/building-resilience-to-flooding-in-wales-by-2050\/\">Meithrin y Gallu i Wrthsefyll Llifogydd<\/a> fod glawiad eithafol bellach yn arferol yn hytrach nag yn eithriadol. Mae <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/dwr26\/\">Asesiad Seilwaith D\u0175r 2026<\/a> yn cadarnhau bod asedau sy&#8217;n heneiddio a risg cynyddol o sychder yn gofyn am newid o ymatebion adweithiol, tymor byr tuag at gynllunio rhagweithiol, hirdymor. Rhaid i unrhyw strwythurau llywodraethu a sefydliadol newydd osod golwg wirioneddol holistaidd wrth eu gwraidd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gall rheoleiddiwr sy&#8217;n benodol i Gymru ddarparu atebolrwydd cliriach ac amgylchedd mwy rhagweladwy ar gyfer buddsoddiad hirdymor. Rhaid i&#8217;r corff newydd weithredu o dan strategaeth statudol 25 mlynedd o leiaf, gyda chanllawiau amlflwyddyn rhwymol ar gyfer adolygiadau prisiau. Dylai&#8217;r corff fod ag annibyniaeth statudol sy&#8217;n debyg i Archwilio Cymru, a rhaid iddo gadw dirwyon a chymhellion cyflawni canlyniadau yng Nghymru ar gyfer ailfuddsoddi mewn gwelliannau o ran d\u0175r a\u2019r amgylchedd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rydym hefyd yn nodi bod y targed o gael y rheoleiddiwr yn weithredol erbyn 2030 i arwain yr adolygiad prisiau PR34 yn uchelgeisiol. Rydym wedi arsylwi bod gweision sifil weithiau&#8217;n cael trafferth rheoli&#8217;r gofynion a wneir ohonynt, ac mae pryderon na fydd digon o adnoddau wedi&#8217;u neilltuo i weithredu&#8217;r newidiadau deddfwriaethol a rheoleiddiol sylweddol sydd eu hangen mewn amserlen mor fyr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Un o&#8217;r cynigion mwyaf arwyddocaol yn y Papur Gwyrdd yw creu Swyddogaeth Cynllunio System Genedlaethol. Dylai dull strategol alluogi ffordd o feddwl holistaidd a hirdymor, gan greu hyder mewn cymunedau ac yn y diwydiant na fydd ystyriaethau gwleidyddol tymor byr yn newid y cyfeiriad cyffredinol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rydym yn argymell bod y swyddogaeth gynllunio hon yn cael ei lleoli o fewn rheoleiddiwr newydd Cymru, ar yr amod bod ei annibyniaeth weithredol a&#8217;i gylch gwaith traws-sector yn cael eu diogelu&#8217;n gadarn. Rhaid iddo fod \u00e2&#8217;r awdurdod a&#8217;r ddyletswydd i integreiddio cynllunio d\u0175r \u00e2 strategaethau defnydd tir, tai, ynni, perygl llifogydd a thrafnidiaeth, gan atal y math o benderfyniadau seilwaith ynysig sydd wedi tanseilio dull gweithredu strategol Cymru. Rhaid i waith cynllunio system effeithiol hefyd gynnwys trefniadau trawsffiniol cadarn ar gyfer dalgylchoedd a rennir fel afon Hafren ac afon Dyfrdwy. Ni allwn beryglu awdurdod rheoleiddio yn ystod y cyfnod pontio.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn ein holl ymatebion drwyddi draw mae pryder o ran ymddiriedaeth y cyhoedd. Mae hyder yn system dd\u0175r Cymru wedi cael ei erydu gan flynyddoedd o berfformiad gwael, atebolrwydd annigonol, a data anhryloyw. Mae ailadeiladu&#8217;r ymddiriedaeth honno yn gofyn am ymrwymiad gwirioneddol i dryloywder: dangosfyrddau perfformiad deongliadol, asesiadau gwydnwch yn \u00f4l dalgylch, a data ar iechyd afonydd sy&#8217;n hygyrch i gymunedau, nid arbenigwyr yn unig.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rydym hefyd yn credu y dylai natur gael llais gwirioneddol ar lefel gwneud penderfyniadau gan sefydliadau sy&#8217;n seiliedig ar dd\u0175r. Ni fyddai cynrychiolaeth natur orfodol ar fyrddau yn fwy priodol nag mewn sector lle mae ei holl bwrpas yn ymwneud \u00e2 stiwardio&#8217;r amgylchedd d\u0175r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gallai&#8217;r diwygiadau a amlinellir yn y Papur Gwyrdd hwn, os c\u00e2nt eu cyflawni gydag uchelgais a gofal, osod cynsail ar gyfer sut mae Cymru&#8217;n cydlynu gwaith llywodraethu seilwaith ar draws pob sector. Rydym yn barod i chwarae ein rhan. Gallwch ddarllen ein hymateb llawn <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/NICWWaterConResponse260407.pdf\">ar ein gwefan<\/a>. <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a id=\"_msocom_1\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"819\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Headshot-Dave-Clubb-819x1024.avif\" alt=\"Head and shoulders shot of a smiling man with a bald head, wearing a white shirt with orange and green stripes.\" class=\"wp-image-5876 size-full\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Headshot-Dave-Clubb-819x1024.avif 819w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Headshot-Dave-Clubb-240x300.avif 240w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Headshot-Dave-Clubb-768x960.avif 768w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Headshot-Dave-Clubb-1229x1536.avif 1229w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Headshot-Dave-Clubb.avif 1575w\" sizes=\"auto, (max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">David Clubb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cadeirydd NICW<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n<p><!-- \/wp:post-content --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u0175r Cymru: cyfle (go iawn) unwaith mewn cenhedlaeth Rydym yn aml yn clywed bod polis\u00efau newydd yn gyfleoedd unwaith mewn cenhedlaeth. Weithiau mae hyn yn wir hyd yn oed, ac mae hynny&#8217;n sicr yn wir am reoleiddio d\u0175r yng Nghymru. Yn ddiweddar, dechreuodd Llywodraeth Cymru ymgynghoriad drwy Bapur Gwyrdd, \u201cLlunio Dyfodol Llywodraethiant D\u0175r yng Nghymru\u201d, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9459,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":""},"categories":[150,135,148,134,131],"tags":[],"class_list":["post-9471","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-amgylchedd","category-barn","category-llifogydd","category-prosiectau-cscc","category-seilwaith"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9471"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9773,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9471\/revisions\/9773"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}