{"id":7233,"date":"2025-07-18T20:40:06","date_gmt":"2025-07-18T19:40:06","guid":{"rendered":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/?p=7233"},"modified":"2025-10-16T16:29:37","modified_gmt":"2025-10-16T15:29:37","slug":"twneli-trenau-gogledd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/07\/18\/twneli-trenau-gogledd\/","title":{"rendered":"Twneli, trenau a therfynellau (fferi); mewnwelediadau seilwaith o ogledd Cymru"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-group alignfull is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-a1727f98 wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"twneli-trenau-a-therfynellau-fferi-mewnwelediadau-seilwaith-o-ogledd-cymru\">Twneli, trenau a therfynellau (fferi); mewnwelediadau seilwaith o ogledd Cymru<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Mae CSCC yn cynnal sawl taith astudio y flwyddyn i ddeall mwy am faterion seilwaith lleol. Mae&#8217;r cofnod blog hwn yn disgrifio ein hymweliad \u00e2 Chonwy ac Ynys M\u00f4n ym mis Gorffennaf 2025.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignfull is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-f56f613f wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-column-is-layout-c22df8bb wp-block-column-is-layout-constrained\" style=\"padding-right:0;padding-left:0;flex-basis:20%\">\n<div class=\"wp-block-group has-background is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-682a1295 wp-block-group-is-layout-constrained wp-container-1 is-position-sticky block-visibility-hide-small-screen\" style=\"background-color:#fafafa;padding-top:0px;padding-right:0px;padding-bottom:0px;padding-left:0px\">\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<nav aria-label=\"Table of Contents\" class=\"wp-block-table-of-contents has-medium-font-size\"><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/07\/18\/twneli-trenau-gogledd\/#twneli-trenau-a-therfynellau-fferi-mewnwelediadau-seilwaith-o-ogledd-cymru\">Twneli, trenau a therfynellau (fferi); mewnwelediadau seilwaith o ogledd Cymru<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/07\/18\/twneli-trenau-gogledd\/#ynni\">Ynni<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/07\/18\/twneli-trenau-gogledd\/#seilwaith\">Seilwaith<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/07\/18\/twneli-trenau-gogledd\/#porthladd-caergybi\">Porthladd Caergybi<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/07\/18\/twneli-trenau-gogledd\/#myfyrdodau\">Myfyrdodau<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/07\/18\/twneli-trenau-gogledd\/#cydnabyddiaethau\">Cydnabyddiaethau<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\n\n\n\n<div style=\"height:13px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"border-width:1px;padding-right:var(--wp--preset--spacing--60);padding-left:var(--wp--preset--spacing--60);flex-basis:50%\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sawl gwaith y flwyddyn mae&#8217;r Comisiwn yn ymweld \u00e2 gwahanol rannau o Gymru i ddeall materion lleol sy&#8217;n ymwneud \u00e2 seilwaith a all helpu i lywio ein barn a dod \u00e2 mwy o brofiad byw i&#8217;n hargymhellion.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ym mis Gorffennaf 2025 ymwelsom \u00e2 Chonwy ac Ynys M\u00f4n i gwrdd ag ystod eang o randdeiliaid o sectorau ynni, seilwaith a sectorau cysylltiedig i ddeall pwysau a chyfleoedd lleol a rhanbarthol.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"ynni\">Ynni<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daeth ein trafodaeth gyntaf \u00e2 bron i 20 o arbenigwyr ynni o bob cwr o ogledd Cymru ynghyd. Roedd y sgwrs yn ddeinamig ac yn bellgyrhaeddol, gan gwmpasu ynni llanw, datblygu sgiliau, prosesau cynllunio, seilwaith porthladdoedd, a&#8217;r angen am weledigaeth ynni fwy cydlynol i Gymru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ymhlith y them\u00e2u allweddol roedd:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Potensial Ynni&#8217;r Llanw: Roedd cefnogaeth gref i archwilio technoleg morlynnoedd llanw, nid yn unig am ei botensial i gynhyrchu ynni, ond am y manteision ychwanegol y gallai eu dwyn. Mae&#8217;r rhain yn cynnwys amddiffyn yr arfordir, twf twristiaeth, ac arbedion cost hirdymor trwy gynhyrchu trydan adnewyddadwy hirdymor, rhagweladwy a dibynadwy.<\/li>\n\n\n\n<li>Synergeddau amddiffyn arfordirol: Rydym yn parhau i fod yn siomedig iawn gan benderfyniad y <a href=\"https:\/\/www.bbc.co.uk\/news\/uk-wales-south-west-wales-44589083\">Llywodraeth Geidwadol yn 2018 i beidio ag ariannu Morlyn Llanw Bae Abertawe<\/a>. Y tu hwnt i allbwn ynni, roedd y methiant i gydnabod gwerth y prosiect o ran gwydnwch hinsawdd, yn enwedig wrth i erydiad arfordirol gyflymu, yn esgeulustod sylweddol. Mae Gogledd Cymru yn unig wedi gweld degau o filiynau o bunnoedd yn cael eu gwario ar amddiffynfeydd rhag llifogydd yn y degawd diwethaf. Gan dderbyn na allwn amddiffyn pob arfordir ledled Cymru, gallai buddsoddiad strategol mewn seilwaith llanw arwain at fanteision lluosog ar draws sectorau am genedlaethau i ddod.<\/li>\n\n\n\n<li>Bydd CSCC yn ysgrifennu at Lywodraeth y DU, yn <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/240924-Letter-to-Rachel-Reeves-Green-Book-1.htm\">dilyn ein llythyr at Rachel Reeves yn 2024 am y Llyfr Gwyrdd<\/a>, i wneud y pwynt hwn yn union. Mae&#8217;r model ariannu presennol, sy&#8217;n canolbwyntio&#8217;n fyr ar allbwn ynni yn unig, yn gwbl anaddas ar gyfer gwneud penderfyniadau mewn byd cymhleth sy&#8217;n gofyn am ddealltwriaeth fanwl o ystod o faterion traws-sector.<\/li>\n\n\n\n<li>Cynllunio a ffrithiant grid: Codwyd pryderon ynghylch y dirwedd gynllunio dameidiog a&#8217;r diffyg aliniad rhwng uchelgais lleol a fframweithiau cenedlaethol. Galwodd rhanddeiliaid am gyflymu cronni adnoddau i wella capasiti a chydlynu ar draws cynllunio a seilwaith grid.<\/li>\n\n\n\n<li>Gweledigaeth ynni i Gymru: Cwestiynodd sawl cyfrannwr a ddylai Cymru anelu at hunangynhaliaeth neu ormodedd strategol mewn ynni adnewyddadwy, ac a oedd Llywodraeth Cymru yn gwybod beth yr oedd ei eisiau. Disgrifiwyd y diffyg gweledigaeth fel pryder i nifer o gyfranogwyr, yn enwedig yng nghyd-destun diwydiannau defnydd uchel sy&#8217;n dod i&#8217;r amlwg fel canolfannau data.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"seilwaith\">Seilwaith<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bwriad ein hail sesiwn oedd canolbwyntio ar faterion eraill, ond codwyd egni hefyd mewn perthynas \u00e2 gwresogi ardal. Clywsom enghreifftiau o gwmn\u00efau a oedd yn allforio symiau mawr o wres gradd isel i&#8217;w ddefnyddio mewn rhwydweithiau gwres lleol mewn gwledydd eraill, ond nad oeddent yn gallu darparu&#8217;r un gwasanaeth yng Nghymru oherwydd cymhlethdod cynllunio a swyddogaethau rheoleiddio eraill &#8211; cyfle a gollwyd!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Codwyd seilwaith trafnidiaeth fel mater mawr, <a href=\"https:\/\/www.walesonline.co.uk\/news\/uk-news\/new-pictures-show-massive-damage-31904636\">gyda th\u00e2n diweddar yn nhwnnel Conwy <\/a>ac oedi 4 awr dilynol i drafnidiaeth ffyrdd yn cael eu hamlygu; ynghyd \u00e2 chysylltiadau trafnidiaeth i Ynys M\u00f4n. Yng ngogledd-ddwyrain Cymru, <a href=\"https:\/\/nation.cymru\/news\/business-leaders-call-for-urgent-improvement-to-public-transport-after-hearing-about-nightmare-four-hour-commute\/\">disgrifiwyd diffygion yn y ddarpariaeth trafnidiaeth gyhoeddus<\/a>, yn enwedig mewn perthynas \u00e2 llwybrau bysiau ac amseru, fel rhai sy&#8217;n achosi gor-ddefnydd o geir wrth fynd i&#8217;r gwaith ac yn \u00f4l.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ymddengys bod consensws cyffredinol bod hygyrchedd swyddogion o awdurdodau lleol a Llywodraeth Cymru yn gadarnhaol iawn, ond teimlad bod datblygiadau seilwaith yn gyffredinol ymhell ar \u00f4l yr hyn oedd yn angenrheidiol i gadw i fyny ag uchelgeisiau datblygu economaidd.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"porthladd-caergybi\">Porthladd Caergybi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cafodd ein taith bws i Borthladd Caergybi ei bywiogi gan ddisgrifiad o gynlluniau ar gyfer gwella&#8217;r rhwydwaith trafnidiaeth lleol gan Trafnidiaeth Cymru. Roedd ein hymweliad \u00e2&#8217;r porthladd yn cyd-daro \u00e2 charreg filltir arwyddocaol; agorodd yr ail angorfa o&#8217;r diwedd, yn dilyn difrod difrifol adeg y Nadolig 2024 a oedd angen gwaith ailadeiladu helaeth dros gyfnod o saith mis, ac a olygodd gau&#8217;r porthladd yn llwyr am bum wythnos.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-video\"><video height=\"1080\" style=\"aspect-ratio: 1920 \/ 1080;\" width=\"1920\" controls src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Holyhead.webm\"><\/video><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cawsom sgwrs am hanes y porthladd, a&#8217;i bwysigrwydd i economi Ynys M\u00f4n a gogledd Cymru yn ogystal \u00e2&#8217;r DU ac ynys Iwerddon. Roedd hyn yn cynnwys disgrifiad o <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holyhead_Breakwater\">bwysigrwydd y morglawdd<\/a> &#8211; yr hiraf yn Ewrop &#8211; darn trawiadol a pharhaol o beirianneg Fictoraidd a gymerodd 28 mlynedd i&#8217;w gwblhau, a hebddo ni fyddai&#8217;r porthladd yn hyfyw. Mae&#8217;r ergyd y mae&#8217;r morglawdd yn ei chael yn golygu bod angen atgyweirio parhaus; mae <a href=\"https:\/\/www.dailypost.co.uk\/news\/north-wales-news\/giant-breakwater-protects-anglesey-port-31166839\">tendr gwerth \u00a3150m ar gyfer gwaith sydd \u00e2&#8217;r nod o sicrhau ei hyfywedd<\/a> yn y degawdau i ddod newydd gael ei lansio.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein harhosfan nesaf oedd safle hen ffatri <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anglesey_Aluminium\">Alwminiwm Ynys M\u00f4n<\/a> (&#8216;Aluminium Anglesey&#8217;). Mae wedi&#8217;i glustnodi fel safle datblygu mawr gan Stena Line sydd wedi buddsoddi mewn adfer safle &#8211; pleidlais fawr o hyder yn yr ardal gan gyflogwr mawr. Gyda chysylltiadau cyfleustodau gwych gan gynnwys mynediad rheilffordd a chysylltiad grid mawr, mae ganddo botensial yn amlwg. Tynnodd ein hymweliad sylw at faint enfawr y safle i ni.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-video\"><video height=\"1080\" style=\"aspect-ratio: 1920 \/ 1080;\" width=\"1920\" controls src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/alum.webm\"><\/video><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"myfyrdodau\">Myfyrdodau<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drwy gydol ein taith, cawsom ein taro gan angerdd, gweledigaeth a gwydnwch y bobl y gwnaethom eu cyfarfod. Siaradodd rhanddeiliaid gyda gobaith a rhwystredigaeth; gobaith ym mhotensial y rhanbarth, a rhwystredigaeth ynghylch y rhwystrau sy&#8217;n parhau i&#8217;w gyfyngu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn CSCC, rydym yn parhau i fod wedi ymrwymo i adeiladu ar y sgyrsiau hyn a dod \u00e2&#8217;r safbwyntiau lleol hyn i&#8217;n gwaith polisi cenedlaethol. Ein nod yw llunio polisi seilwaith sy&#8217;n galluogi, yn hytrach na rhwystro, yr uchelgais a&#8217;r creadigrwydd sy&#8217;n amlwg yng ngogledd Cymru.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"cydnabyddiaethau\">Cydnabyddiaethau<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hoffai CSCC ddiolch yn ddiffuant i <a href=\"https:\/\/uchelgaisgogledd.cymru\/\">Uchelgais Gogledd Cymru<\/a> am eu cefnogaeth sylweddol wrth drefnu&#8217;r daith astudio hon. Hoffem hefyd ddiolch i bawb a gymerodd ran yn ein cyfarfodydd bwrdd crwn, ac i Stena Line am ein tywys o amgylch y porthladd.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\">Lluniau a fideoau gan D Clubb.<\/p>\n<\/div>\n\n\n<p><!-- \/wp:post-content --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Twneli, trenau a therfynellau (fferi); mewnwelediadau seilwaith o ogledd Cymru Mae CSCC yn cynnal sawl taith astudio y flwyddyn i ddeall mwy am faterion seilwaith lleol. Mae&#8217;r cofnod blog hwn yn disgrifio ein hymweliad \u00e2 Chonwy ac Ynys M\u00f4n ym mis Gorffennaf 2025. Sawl gwaith y flwyddyn mae&#8217;r Comisiwn yn ymweld \u00e2 gwahanol rannau o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7220,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"wp-custom-template-blog-post-with-cover-shot-cymraeg","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","inline_featured_image":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":""},"categories":[135,131,350,292],"tags":[346,347,345,274,181,348],"class_list":["post-7233","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-barn","category-seilwaith","category-teithiau-astudio","category-tranfidiaeth","tag-caergybi","tag-conwy-cy","tag-porthladd","tag-study-tour-cy","tag-trafnidiaeth","tag-ynys-mon-cy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7233"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7982,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7233\/revisions\/7982"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}