{"id":6697,"date":"2025-04-30T11:54:04","date_gmt":"2025-04-30T10:54:04","guid":{"rendered":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/?p=6697"},"modified":"2025-07-19T07:48:09","modified_gmt":"2025-07-19T06:48:09","slug":"gwahodd-natur-cscc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/04\/30\/gwahodd-natur-cscc\/","title":{"rendered":"Gwahodd Natur i CSCC"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:556px;aspect-ratio:unset;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"678\" class=\"wp-block-cover__image-background wp-image-6692 size-large\" alt=\"A bee is flying towards a group of white flowers, likely blossom on a tree.\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gwenynen-1024x678.avif\" style=\"object-position:75% 33%\" data-object-fit=\"cover\" data-object-position=\"75% 33%\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gwenynen-1024x678.avif 1024w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gwenynen-300x199.avif 300w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gwenynen-768x509.avif 768w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gwenynen-1536x1017.avif 1536w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gwenynen.avif 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><span aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-cover__background has-background-dim-0 has-background-dim\" style=\"background-color:#717670\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-constrained wp-block-cover-is-layout-constrained\">\n<p class=\"has-text-align-center has-large-font-size wp-block-paragraph\"><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\" style=\"font-size:60px\">Gwahodd Natur i&#8217;r CSCC<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-20959078 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/nature-on-the-board\/\">Darllen y traethodau<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group alignfull is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-a1727f98 wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-f56f613f wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-column-is-layout-c22df8bb wp-block-column-is-layout-constrained\" style=\"padding-right:0;padding-left:0;flex-basis:20%\">\n<div class=\"wp-block-group has-background is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-682a1295 wp-block-group-is-layout-constrained wp-container-1 is-position-sticky block-visibility-hide-small-screen\" style=\"background-color:#fafafa;padding-top:0px;padding-right:0px;padding-bottom:0px;padding-left:0px\">\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<nav aria-label=\"Table of Contents\" class=\"wp-block-table-of-contents has-medium-font-size\"><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/04\/30\/gwahodd-natur-cscc\/#net-zero-in-wales\">Cefndir<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/04\/30\/gwahodd-natur-cscc\/#yr-achos-dros-natur-ar-y-bwrdd\">Yr achos dros Natur ar y Bwrdd<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/04\/30\/gwahodd-natur-cscc\/#y-model-gwarcheidiaeth\">Y model Gwarcheidiaeth<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/04\/30\/gwahodd-natur-cscc\/#pam-cymru\">Pam Cymru?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/04\/30\/gwahodd-natur-cscc\/#pa-wahaniaeth-mae-n-ei-wneud\">Pa wahaniaeth mae&#8217;n ei wneud?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2025\/04\/30\/gwahodd-natur-cscc\/#galwad-i-weithredu\">Galwad i weithredu<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\n\n\n\n<div style=\"height:13px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"border-width:1px;padding-right:var(--wp--preset--spacing--60);padding-left:var(--wp--preset--spacing--60);flex-basis:50%\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"net-zero-in-wales\">Cefndir<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ym mis Hydref 2024, gwnaeth Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru (CCC) argymhelliad beiddgar i Lywodraeth Cymru: dylai natur gael llais mewn penderfyniadau ynghylch polisi llifogydd a&#8217;i weithredu. Nid galwad am fwy o ymwybyddiaeth amgylcheddol yn unig oedd hon; roedd yn wahoddiad i ddychmygu dyfodol lle mae natur yn eistedd wrth y bwrdd fel rhanddeiliad uchel ei barch mewn bywyd cyhoeddus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn dilyn hyn, aeth CCC ati i archwilio beth fyddai&#8217;n ei olygu mewn gwirionedd i gael &#8216;Comisiynydd dros Natur&#8217;; r\u00f4l a gynlluniwyd i gynrychioli&#8217;r byd naturiol yn ein trafodaethau a&#8217;n penderfyniadau pwysicaf. I lywio&#8217;r meddwl hwn, comisiynwyd adroddiad ar sut y gallai Comisiynydd o&#8217;r fath ffitio o fewn strwythurau CCC (gan Simeon Rose), traethawd yn archwilio r\u00f4l ganolog natur mewn mytholeg a chwedl Cymru (gan Eurig Salisbury), a fideo byr yn tynnu sylw at y prif resymau dros roi sedd i natur ar Fyrddau (gan Scott Waby ac Eurig Salisbury).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"yr-achos-dros-natur-ar-y-bwrdd\">Yr achos dros Natur ar y Bwrdd<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae penodi natur i Fwrdd yn weithred drawsnewidiol, un sy&#8217;n cydnabod y gwir syml: mae gan bob penderfyniad a wnawn effaith ar y byd naturiol. Ac eto ers gormod o amser, natur fu&#8217;r rhanddeiliad absennol, wedi&#8217;i effeithio gan benderfyniadau ond heb ei chynrychioli&#8217;n wirioneddol erioed.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn 2022, daeth Faith In Nature y cwmni cyntaf yn y byd i benodi natur yn gyfarwyddwr, gan roi llais a phleidlais i&#8217;r byd naturiol ar bob penderfyniad. Ers hynny, mae&#8217;r model wedi lledu o fusnesau i elusennau, grwpiau ymchwil, a phartneriaethau cymunedol, gan ddangos ei bod yn bosibl ac yn effeithiol cynrychioli buddiannau natur yn ymarferol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r manteision yn ddaublyg:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Penderfyniadau Gwell, Wedi&#8217;u Llywio gan y Golwg Hir: Mae cael Gwarcheidwad Natur ar y Bwrdd yn helpu i sicrhau bod effaith pob gweithred yn cael ei hystyried yn llawn, nid yn unig er budd uniongyrchol, ond er mwyn gwydnwch hirdymor. Mae arbenigwyr cyfreithiol yn tynnu sylw at y ffaith bod gan gyfarwyddwyr ddyletswydd bellach i ystyried risgiau sy&#8217;n gysylltiedig \u00e2 natur fel rhan o&#8217;u cyfrifoldeb i hyrwyddo llwyddiant.<\/li>\n\n\n\n<li>Cydnabod Natur fel Rhanddeiliad Gwirioneddol: Mae&#8217;r dull hwn yn cyd-fynd \u00e2&#8217;r mudiad Hawliau Natur sy&#8217;n tyfu, sy&#8217;n dadlau y dylai ecosystemau, rhywogaethau a thirweddau gael hawliau, yn union fel sydd gan bobl. Mae natur, ym mhob un o&#8217;i ffurfiau, wedi&#8217;i chydblethu&#8217;n ddwfn \u00e2&#8217;n lles ac yn haeddu cael dweud ei dweud yn y penderfyniadau sy&#8217;n llunio ei dyfodol.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"y-model-gwarcheidiaeth\">Y model Gwarcheidiaeth<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yng Nghymru, fel mewn mannau arloesol eraill, mae&#8217;r model gwarcheidiaeth yn fframwaith ymarferol. Fel oedolyn cyfrifol yn cynrychioli rhywun na all gynrychioli ei hun yn y llys, mae Gwarcheidwad Natur yn gweithredu er budd gorau&#8217;r byd naturiol, gan ymgynghori ag arbenigwyr pan fo angen a dod \u00e2 safbwyntiau newydd, sy&#8217;n aml yn cael eu hanwybyddu, i&#8217;r bwrdd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn bwysig, ni ddylai&#8217;r r\u00f4l hon ddisgyn i gomisiynydd presennol yn unig. Dylai fod yn swydd newydd, wedi&#8217;i llenwi gan rywun sydd \u00e2&#8217;r arbenigedd, yr angerdd a&#8217;r annibyniaeth i siarad dros natur. Yn Faith In Nature, mae gwarcheidwaid yn gr\u0175p cylchdroi o gyfreithwyr y ddaear, cadwraethwyr a gwyddonwyr, a&#8217;u mandad yw cwestiynu, herio a hyrwyddo anghenion natur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"pam-cymru\">Pam Cymru?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Cymru mewn sefyllfa unigryw i arwain y sgwrs hon. Mae ein mythau a&#8217;n straeon hynafol wedi&#8217;u plethu i&#8217;r dirwedd ei hun; mae diwylliant Cymru wedi cydnabod ers tro fod y tir yn fywiog, yn llawn atgofion, ac yn deilwng o barch. Mae&#8217;r Mabinogion, er enghraifft, yn cysylltu pobl, lle, a&#8217;r byd mwy na dynol gyda&#8217;i gilydd trwy naratifau canrifoedd oed.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fel y mae Eurig Salisbury yn nodi, nid yw rhoi llais i natur yn ymwneud \u00e2 pholisi yn unig, mae&#8217;n ymwneud ag ailgysylltu \u00e2&#8217;r straeon a&#8217;r iaith sy&#8217;n ein rhwymo i&#8217;n hamgylchedd. Yn ein llenyddiaeth, nid cefndir goddefol yw natur ond cyfranogwr gweithredol, gan lunio ein hanes a&#8217;n synnwyr o hunan. Roedd beirdd y gorffennol yn canmol nid yn unig harddwch y tir, ond hefyd ei wydnwch a&#8217;i r\u00f4l hanfodol yn ein bywydau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tynnwyd sylw at bwysigrwydd y dull Gwarcheidwad Natur gan Gomisiynydd Cenedlaethau&#8217;r Dyfodol <a href=\"https:\/\/futuregenerations.wales\/cym\/darganfod\/cenedlaethaur-dyfodol-cymru\/adroddiad-cenedlaethaur-dyfodol-2025\/\">yn ei adroddiad yn 2025<\/a>, lle tynnwyd sylw at rai astudiaethau achos arfer da, gan gynnwys yr un y clywodd Comisiynwyr NICW amdano ar ein <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2024\/11\/24\/learning-from-bannau\/\">hymweliad diweddar \u00e2 Bannau Brycheiniog<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"pa-wahaniaeth-mae-n-ei-wneud\">Pa wahaniaeth mae&#8217;n ei wneud?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae penodi Comisiynydd Natur yn ymwneud \u00e2 symud o feddylfryd &#8216;gofyn am faddeuant, nid caniat\u00e2d&#8217; i un lle ymgynghorir \u00e2 natur o&#8217;r cychwyn cyntaf. Mae&#8217;n golygu bod pob cyfarfod bwrdd, pob cynllun strategol, a phob penderfyniad mawr yn cynnwys rhywun a fydd yn gofyn: A yw hyn yn barchus, yn adfywiol, ac yn gydfuddiannol? A fydd hyn yn helpu ein cymunedau a&#8217;n hecosystemau i ffynnu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gall penderfyniadau bach gael effeithiau mawr. Boed yn ddewis peidio \u00e2 chyflwyno rhywogaeth ymledol, ystyried gwydnwch hirdymor amddiffynfeydd rhag llifogydd, neu gydnabod hawliau afonydd a choedwigoedd, mae presenoldeb Gwarcheidwad Natur yn newid y sgwrs. \u200b\u200bMae&#8217;n ein gwneud yn fwy atebol, yn fwy creadigol, ac yn y pen draw yn fwy gobeithiol am ein dyfodol a rennir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wrth wneud sylwadau ar y cysyniad, dywedodd Karen Whitfield, Cyfarwyddwr Cyswllt Amgylchedd Cymru:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMae angen i ddatblygiadau seilwaith weithio mewn cytgord \u00e2 natur, felly mae\u2019r syniad o roi llais i natur ar fwrdd corff cynghori mor bwysig yn ysbrydoledig. Os gellir mynegi a hyrwyddo anghenion natur yn llawn wrth gynllunio\u2019r seilwaith pwysig sydd ei angen ar Gymru, gallai olygu newid sylweddol yn y ffordd y mae prosiectau mawr yn cael eu cyflawni, gan arwain at fwy o gefnogaeth gymunedol a mwy o wydnwch.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dywedodd Dr David Clubb, Cadeirydd CSCC:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ar \u00f4l galw ar Lywodraeth Cymru i roi llais gwirioneddol i natur mewn penderfyniadau ynghylch gwydnwch llifogydd, rydym yn cydnabod pwysigrwydd ein dal ein hunain i\u2019r un safon. Nawr rydym yn troi ein mewnwelediad tuag i mewn, gan ymrwymo i ddyfnhau ein dealltwriaeth ein hunain o sut i wrando ar lais natur, a gweithredu\u2019n ystyrlon arno, yn ein gwaith.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"galwad-i-weithredu\">Galwad i weithredu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae anghenion natur a phob rhanddeiliad arall \u2013 gan gynnwys cenedlaethau\u2019r dyfodol \u2013 wedi\u2019u cydblethu\u2019n ddwfn. Os yw Cymru\u2019n arwain y ffordd o ran rhoi sedd i natur ar y Bwrdd, nid ydym yn amddiffyn ein tir a\u2019n golygfeydd m\u00f4r yn unig. Rydym yn amddiffyn ein hunain, ein cymunedau, a\u2019r etifeddiaeth a adawn ar \u00f4l.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gadewch i ni anrhydeddu ein straeon, ein hiaith, a\u2019n tir drwy roi\u2019r llais y mae wedi\u2019i haeddu i natur erioed. Mae\u2019n bryd am fath newydd o arweinyddiaeth. Un lle mae gan natur, o\u2019r diwedd, lais.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-20959078 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/nature-on-the-board\/\">Darllen y traethodau<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:32px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\">Delwedd gan <a href=\"https:\/\/www.pexels.com\/photo\/brown-flying-bee-379926\/\">Lukas<\/a> a defnyddiwyd o dan drwydded Pexel. Defnyddiwyd deallusrwydd artiffisial ffynhonnell agored, lleol, i helpu i ddrafftio&#8217;r post hwn.<\/p>\n<\/div>\n\n\n<p><!-- \/wp:post-content --><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gwahodd Natur i&#8217;r CSCC Cefndir Ym mis Hydref 2024, gwnaeth Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru (CCC) argymhelliad beiddgar i Lywodraeth Cymru: dylai natur gael llais mewn penderfyniadau ynghylch polisi llifogydd a&#8217;i weithredu. Nid galwad am fwy o ymwybyddiaeth amgylcheddol yn unig oedd hon; roedd yn wahoddiad i ddychmygu dyfodol lle mae natur yn eistedd wrth y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6693,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"wp-custom-template-long-document","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","inline_featured_image":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":""},"categories":[150,135,151,152],"tags":[317,318,319],"class_list":["post-6697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-amgylchedd","category-barn","category-bioamrywiaeth","category-y-comisiwn","tag-llywodraethu","tag-natur","tag-natur-ar-y-bwrdd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6697"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6753,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6697\/revisions\/6753"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}