{"id":1039,"date":"2022-10-17T11:52:04","date_gmt":"2022-10-17T10:52:04","guid":{"rendered":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/?p=1039"},"modified":"2023-10-10T15:25:51","modified_gmt":"2023-10-10T14:25:51","slug":"bioamrywiaeth-y-ddolen-drefol-goll","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2022\/10\/17\/bioamrywiaeth-y-ddolen-drefol-goll\/","title":{"rendered":"Bioamrywiaeth; y ddolen drefol goll"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns alignfull is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-f56f613f wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:5%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:22.22%\">\n<div class=\"wp-block-senff-sticky-block\" data-topspace=\"20\" data-cfa=\"true\" data-minwidth=\"800\" data-maxwidth=\"99999\" data-pushup=\"\" data-zindex=\"1\">\n<nav aria-label=\"Table of Contents\" class=\"wp-block-table-of-contents #toc has-tertiary-background-color has-background\" style=\"padding-left:var(--wp--preset--spacing--20)\"><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2022\/10\/17\/bioamrywiaeth-y-ddolen-drefol-goll\/#rhagymadrodd\">Rhagymadrodd<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2022\/10\/17\/bioamrywiaeth-y-ddolen-drefol-goll\/#cylch-gorchwyl-cscc\">Cylch gorchwyl CSCC<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2022\/10\/17\/bioamrywiaeth-y-ddolen-drefol-goll\/#pwysigrwydd-natur-drefol\">Pwysigrwydd natur drefol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2022\/10\/17\/bioamrywiaeth-y-ddolen-drefol-goll\/#ein-barn-ar-natur-drefol\">Ein barn ar natur drefol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/2022\/10\/17\/bioamrywiaeth-y-ddolen-drefol-goll\/#cyfeiriadau\">Cyfeiriadau<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-right:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);padding-left:var(--wp--preset--spacing--30);flex-basis:44.45%\">\n<div class=\"wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"rhagymadrodd\">Rhagymadrodd<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r rhaglen &#8216;deifio dwfn&#8217; wedi&#8217;i sefydlu gan Julie James AS, y Gweinidog Newid Hinsawdd yng Nghymru wedi ennyn cryn egni a brwdfrydedd am amrywiaeth o bynciau sy&#8217;n gysylltiedig \u00e2&#8217;r amgylchedd ers cael eu cychwyn y llynedd. Dilynwyd yr <a href=\"https:\/\/llyw.cymru\/gwaith-ymchwil-manwl-ynni-adnewyddadwy-argymhellion\">archwiliad dwfn ynni adnewyddadwy<\/a> gan un ar <a href=\"https:\/\/llyw.cymru\/archwiliad-dwfn-i-goed-phren\">bren a choed<\/a>. Mae&#8217;r syniad o feysydd ffocws dwys sy&#8217;n gysylltiedig \u00e2 phynciau wedi dangos y potensial i ddod ag ystod o randdeiliaid o&#8217;r sector cyhoeddus, preifat a&#8217;r trydydd sector ynghyd, i weithio ar y cyd i ddatrys problemau i&#8217;r sector hwnnw.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gall y camau sy&#8217;n deillio o hynny helpu i lunio blaenoriaethau a rhaglenni gwaith sectoraidd am flynyddoedd i ddod, a&#8217;u cysoni \u00e2 nodau Deddf Cenedlaethau&#8217;r Dyfodol, yn ogystal \u00e2&#8217;r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol a&#8217;r Argyfyngau Natur a Hinsawdd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae <a href=\"https:\/\/llyw.cymru\/datganiad-ysgrifenedig-archwiliad-dwfn-bioamrywiaeth\">canlyniadau&#8217;r<\/a> trydydd plymio dwfn, i fioamrywiaeth, wedi eu cyhoeddi&#8217;n ddiweddar gan y Gweinidog Newid Hinsawdd.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"cylch-gorchwyl-cscc\">Cylch gorchwyl CSCC<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein cylch gwaith fel Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru yw darparu cyngor i Lywodraeth Cymru ar anghenion seilwaith hirdymor Cymru. Mae datblygu seilwaith yng Nghymru ynghlwm \u00e2 bioamrywiaeth oherwydd fod gan ddatblygiad isadeiledd newydd neu bresennol y potensial i wella bioamrywiaeth neu ei waethygu. Mae cynnydd mewn bioamrywiaeth yn fuddiol i bobl a rhywogaethau eraill, ac mae ein barn ar ganlyniad yr archwiliad dwfn i fioamrywiaeth yn cael ei lywio gan yr Argyfwng Natur a gofynion hirdymor pobl Cymru o 2030 i 2100 a thu hwnt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rydym yn croesawu\u2019r argymhellion fel cam pwysig i warchod cynefinoedd a bioamrywiaeth ar draws ardaloedd helaeth o gefn gwlad Cymru. Fodd bynnag, hoffem dynnu sylw at y cyfle sy\u2019n bodoli yn ein hamgylchedd trefol i gyfrannu at ddatblygiad cynaliadwy a bioamrywiaeth Cymru. Mae\u2019r 65% o boblogaeth Cymru sy\u2019n byw mewn ardaloedd trefol <a href=\"#references\">(1)<\/a> yn garfan bwysig i\u2019w chynnwys yn nyfodol bioamrywiaeth a seilwaith yng Nghymru.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"pwysigrwydd-natur-drefol\">Pwysigrwydd natur drefol<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae natur drefol yn bwysig iawn am bedwar prif reswm:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Mae&#8217;r weithred o weld neu gymryd rhan ym myd natur yn yr amgylchedd trefol yn bwysig ar gyfer iechyd meddwl a chorfforol a lles <a href=\"#references\">(2)<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Gall ardaloedd &#8216;gwyrdd&#8217; neu &#8216;las&#8217; trefol chwarae rhan bwysig wrth gysylltu cynefinoedd gwahanol, gan alluogi rhywogaethau i ddod o hyd i gynefinoedd newydd.<\/li>\n\n\n\n<li>Gall ymgorffori natur o fewn seilwaith trefol leihau llygredd, llifogydd, gorboethi a gwella\u2019r gallu i ymdopi ag effeithiau newid hinsawdd <a href=\"#references\">(3)<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Os yw pobl yng Nghymru yn dod ar draws llai o natur yn eu bywydau bob dydd, maent yn debygol o werthfawrogi natur yn llai <a href=\"#references\">(4)<\/a>, gan arwain, o bosibl, at ddirywiad hirdymor yng nghefnogaeth cymdeithas ar gyfer polis\u00efau neu raglenni a gynlluniwyd i wella ein hecosystemau a gwarchod ein hamgylcheddau naturiol er budd cenedlaethau&#8217;r dyfodol<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"ein-barn-ar-natur-drefol\">Ein barn ar natur drefol<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae ein fframwaith asesu yn awgrymu bod pob datblygiad isadeiledd newydd yn cael ei ddarparu fel seilwaith natur-gadarnhaol. Boed yn ffyrdd a chynhyrchu ynni, neu ysbytai ac ystadau tai, rhaid eu hadeiladu gyda&#8217;r bwriad o wella cynefinoedd bywyd gwyllt a chynyddu maint ac ansawdd ein coridorau gwyrdd a glas. Mae ein barn ar hyn yn gwbl gyson \u00e2&#8217;r polisi cyfredol yng Nghymru sy&#8217;n cwmpasu dull systemau sy&#8217;n ystyried seilwaith gwyrdd neu las ehangach <a href=\"#references\" data-type=\"URL\">(5)<\/a>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gallai hepgor yr amgylchedd adeiledig mewn trafodaethau ynghylch bioamrywiaeth barhau i \u2018seilo\u2019 natur ac ecosystemau. Wrth gydnabod arfer da yn y Strategaeth Buddsoddi yn Seilwaith Cymru ddiweddar sy\u2019n s\u00f4n yn benodol am seilwaith gwyrdd (6), ac <span class=\"soundcite\" data-url=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/julie_urban_biodiversity.ogg\" data-start=\"0\" data-end=\"22000\" data-plays=\"1\">ymrwymiad personol<\/span> y Gweinidog dros Newid yn yr Hinsawdd i\u2019r mater, mae\u2019n ymddangos nad yw\u2019r cysylltiad terfynol \u00e2 bioamrywiaeth drefol wedi\u2019i wneud rhwng y mesydd polisi seilwaith a bioamrywiaeth.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er mwyn darparu amgylchedd ar gyfer 2100 sy&#8217;n caniat\u00e1u i natur ffynnu, a&#8217;n cymunedau i ffynnu, rhaid i ni harneisio dyfeisgarwch, brwdfrydedd a sgiliau&#8217;r peirianwyr a&#8217;r cwmn\u00efau adeiladu yr ydym yn dibynnu arnynt i gynnal a gwella ein seilwaith. Os am wireddu nod Llywodraeth Cymru i amddiffyn a rheoli o leiaf 30% o&#8217;n tir, d\u0175r croyw a&#8217;r m\u00f4r i fyd natur erbyn 2030, rhaid i gymdeithas ddefnyddio pob lifer sydd ar gael iddo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bydd y ffordd yr ydym yn dylunio ac yn adeiladu ein hisadeiledd yn y dyfodol yn hanfodol i fioamrywiaeth Cymru sy&#8217;n cael ei gydnabod fel un sydd o dan bwysau difrifol <a href=\"#references\">(7)<\/a>. Mae angen lleihau&#8217;r datgysylltiad rhwng ein hamgylcheddau adeiledig a naturiol ar frys. Mae nhw&#8217;n gallu ac fe ddylen nhw fodoli gyda&#8217;i gilydd. Bydd canllawiau clir gan Lywodraeth Cymru, ochr yn ochr \u00e2 fframwaith rheoleiddio addas, yn allweddol i wyrdroi&#8217;r difrod presennol a ddioddefir gan ein hecosystemau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ceir sawl dull o gefnogi natur o fewn ardaloedd trefol. Un ohonynt yw\u2019r mudiad <a href=\"https:\/\/nationalparkcity.org\">National Park City<\/a>, sy&#8217;n darparu dull deg cam o gefnogi trefi a dinasoedd i wneud mannau trefol yn wyrddach, yn decach, yn wylltach ac yn iachach. Gallai hyn ddarparu swyddogaeth alluogi i brojectau neu sefydliadau cymdeithasol ac amgylcheddol sy&#8217;n bodoli eisoes yn ninasoedd Cymru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ffordd ymarferol arall o gefnogi cynefinoedd trefol yw dull &#8216;<a href=\"https:\/\/www.buildingwithnature.org.uk\/\">Building with Nature<\/a>&#8216; o ddatblygu, sy&#8217;n ceisio gwneud y gorau o enillion net amgylcheddol, yn dod \u00e2 natur a d\u0175r yn agosach at bobl, ac yn cefnogi lleoedd teg a chynhwysol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gallai datblygiadau mewn technolegau digidol roi cyfle i ddefnyddio &#8216;efeilliaid digidol&#8217; i helpu i gynllunio ac i fonitro newidiadau. Rydym hefyd yn gweld y cyfle i annog a grymuso gwyddoniaeth dinasyddion o fewn y monitro, gan raeadru&#8217;r manteision bioamrywiaeth allan i ymgysylltu cymunedol a datblygu STEM.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae ymchwil academaidd yn awgrymu y dylai dull polisi gynnwys buddsoddiad parhaus mewn gofodau naturiol trefol; tegwch i bobl o gymunedau lleiafrifol ethnig neu \u00e2 phroblemau iechyd; defnyddio mannau gwyrdd i leddfu salwch; a chefnogi rhwydwaith o sefydliadau yn y gymuned sy&#8217;n cysylltu pobl, llefydd a lles <a href=\"#references\">(8)<\/a>. Byddai&#8217;r syniadau hyn yn helpu i gysylltu iechyd, lle a chymuned mewn ffyrdd ymarferol sy&#8217;n cefnogi Nodau Llesiant Cymru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fel y dywed David Attenborough <a href=\"#references\">(9)<\/a>:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote has-tertiary-background-color has-background is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;\u201c<em>Creu&#8217;r lle, a bydd yr anifeiliaid yn dod&#8230;.gallai fod yn bosib gweld bywyd gwyllt yn ffynnu o fewn ein dinasoedd ar draws y blaned. Ni, wedi&#8217;r cyfan, yw penseiri&#8217;r byd trefol.&#8221;<\/em><\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae gan Lywodraeth Cymru r\u00f4l allweddol i&#8217;w chwarae o ran annog, neu fynnu integreiddio natur o fewn ein hamgylchedd adeiledig, a gobeithiwn y gellir ychwanegu at waith da yr ymchwiliad dwfn i fioamrywiaeth drwy ystyried y r\u00f4l ar gyfer cynefinoedd trefol a bywyd gwyllt.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em><em>Nodyn: Barn y Comisiwn yw hwn, nid argymhelliad i Lywodraeth Cymru. O&#8217;r herwydd, nid oes angen ymateb ffurfiol<\/em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em><em>Datgeliad: Mae David Clubb yn Aelod o Bwyllgor Rheoli <u><a href=\"https:\/\/cardiffnpc.cymru\/?lang=cy\">Dinas Parc Cenedlaethol Caerdydd<\/a><\/u><\/em><\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"cyfeiriadau\">Cyfeiriadau<\/h4>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" id=\"references\">\n<li><a href=\"https:\/\/rural-urban.eu\/sites\/default\/files\/Rural%20Vision%20Evidence%20Report%20Final%20Eng.pdf\">\u2018A rural vision for Wales\u2019, Aberystwyth University<\/a> 2021<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC7744839\/\">\u2018A room with a green view: the importance of nearby nature for mental health during the Covid-19 pandemic\u2019<\/a>; Journal of Applied Ecology, March 2021<\/li>\n\n\n\n<li>\u2018<a href=\"https:\/\/papers.ssrn.com\/sol3\/papers.cfm?abstract_id=4192402\">Citizens\u2019 preferences and valuation of urban nature<\/a>\u2019, SSRN, August 2022<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/greatergood.berkeley.edu\/article\/item\/how_modern_life_became_disconnected_from_nature\">\u2018How modern life became disconnected from nature\u2019<\/a>, Greater Good magazine, Berkeley University 2017<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/cieem.net\/resource\/cieem-briefing-welsh-governments-approach-to-net-benefits-for-biodiversity-and-the-decca-framework\/\">CIEEM briefing: Welsh Government\u2019s approach to net benefits for biodiversity<\/a>, September 2022<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/llyw.cymru\/y-strategaeth-buddsoddi-yn-seilwaith-cymru-2021\">Y strategaeth buddsoddi yn seilwaith Cymru<\/a>, Llywodraeth Cymru, December 2021<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/ymchwil.senedd.cymru\/media\/4dynvqws\/21-14-biodiversity-cym.pdf\">Papur Briffio Bioamrywiaeth<\/a>, Ymchwil y Senedd, Awst 2021<\/li>\n\n\n\n<li>\u201c<a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0264275120313378?via%3Dihub\">Magic of the mundane; the vulnerable web of connections between urban nature and well-being<\/a>\u201d, The international journal of urban policy and planning, January 2021<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/yewtu.be\/watch?v=pEx6XeBh1yE\">\u201cCities that are saving the planet\u201d, Planet Earth II, BBC Earth<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rhagymadrodd Mae&#8217;r rhaglen &#8216;deifio dwfn&#8217; wedi&#8217;i sefydlu gan Julie James AS, y Gweinidog Newid Hinsawdd yng Nghymru wedi ennyn cryn egni a brwdfrydedd am amrywiaeth o bynciau sy&#8217;n gysylltiedig \u00e2&#8217;r amgylchedd ers cael eu cychwyn y llynedd. Dilynwyd yr archwiliad dwfn ynni adnewyddadwy gan un ar bren a choed. Mae&#8217;r syniad o feysydd ffocws dwys [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1021,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"wp-custom-template-blog-post-with-cover-shot-cymraeg","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","inline_featured_image":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[135,151],"tags":[186,188,205],"class_list":["post-1039","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-barn","category-bioamrywiaeth","tag-bioamrywiaeth","tag-dinasoedd","tag-trefi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1039"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1552,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1039\/revisions\/1552"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}