{"id":8588,"date":"2026-03-16T14:00:34","date_gmt":"2026-03-16T14:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/?page_id=8588"},"modified":"2026-04-22T11:24:01","modified_gmt":"2026-04-22T10:24:01","slug":"economigylchol26","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/","title":{"rendered":"Asesiad Seilwaith Cymru 2026 &#8211; Economi Gylchol"},"content":{"rendered":"\r\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:556px;aspect-ratio:unset;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1707\" class=\"wp-block-cover__image-background wp-image-8528 size-full\" alt=\"\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hhach-railroad-2369995-scaled.jpg\" data-object-fit=\"cover\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hhach-railroad-2369995-scaled.jpg 2560w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hhach-railroad-2369995-300x200.jpg 300w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hhach-railroad-2369995-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hhach-railroad-2369995-768x512.jpg 768w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hhach-railroad-2369995-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hhach-railroad-2369995-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><span aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-cover__background has-background-dim-0 has-background-dim\" style=\"background-color:#878e84\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-constrained wp-block-cover-is-layout-constrained\">\r\n<p class=\"has-text-align-center has-large-font-size wp-block-paragraph\"><\/p>\r\n<\/div><\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-group is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-a1727f98 wp-block-group-is-layout-constrained\">\r\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-20959078 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\r\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SAFBWYNTIAU-AR-SEILWAITH-Y-SECTOR-ECONOMI-GYLCHOL-CRYNODEB-GWEITHREDOL.pdf\">Lawrlwytho Crynodeb Economi Gylch pdf<\/a><\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Safbwyntiau-ar-Seilwaith-yr-Economi-Gylchol.pdf\">Lawrlwytho Adroddiad Economi Gylch pdf<\/a><\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-columns alignfull is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-f56f613f wp-block-columns-is-layout-flex\">\r\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"padding-right:var(--wp--preset--spacing--40);padding-left:var(--wp--preset--spacing--40);flex-basis:20%\">\r\n<div class=\"wp-block-group has-background is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-682a1295 wp-block-group-is-layout-constrained wp-container-1 is-position-sticky block-visibility-hide-small-screen\" style=\"background-color:#fafafa;padding-top:0px;padding-right:0px;padding-bottom:0px;padding-left:0px\">\r\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n<nav aria-label=\"Table of Contents\" class=\"wp-block-table-of-contents has-medium-font-size\"><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#cyflwyniad\">Cyflwyniad<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#cyd-destun\">Cyd-destun<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#trosolwg-o-sector-yr-economi-gylchol\">Trosolwg o Sector yr Economi Gylchol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#pwyslais-yr-adroddiad-hwn\">Pwyslais yr Adroddiad hwn<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#mewnbwn-rhanddeiliaid\">Mewnbwn Rhanddeiliaid<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#tybiaethau\">Tybiaethau<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#strwythur-yr-adroddiad-hwn\">Strwythur yr Adroddiad hwn<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#cefndir-a-chyd-destun\">Cefndir a Chyd-destun<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#pam-mae-r-sector-hwn-yn-bwysig-i-gymru\">Pam mae\u2019r Sector hwn yn Bwysig i Gymru?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#perthynas-a-natur\">Perthynas \u00e2 Natur<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#beth-sy-n-llunio-r-sector-heddiw\">Beth sy\u2019n Llunio\u2019r Sector Heddiw?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#pwy-sy-n-gyfrifol\">Pwy sy\u2019n Gyfrifol?<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#y-sefyllfa-bresennol\">Y Sefyllfa Bresennol<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#deunyddiau-trefol-ac-aelwyd\">Deunyddiau Trefol ac Aelwyd<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#y-sefyllfa-bresennol-1\">Y Sefyllfa Bresennol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#problemau-a-heriau-allweddol\">Problemau a heriau allweddol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#goblygiadau-i-waith-monitro-cscc\">Goblygiadau i Waith Monitro CSCC<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#deunyddiau-diwydiannol-ac-adeiladu\">Deunyddiau Diwydiannol ac Adeiladu<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#current-state-of-play-1\">Y Sefyllfa Bresennol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#key-issues-and-challenges-1\">Problemau a heriau allweddol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#implications-for-nicw-monitoring-1\">Goblygiadau i Waith Monitro CSCC<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#cylcholrwydd-cymunedol-a-defnyddwyr\">Cylcholrwydd Cymunedol a Defnyddwyr<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#current-state-of-play-2\">Y Sefyllfa Bresennol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#key-issues-and-challenges-2\">Problemau a heriau allweddol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#goblygiadau-i-waith-monitro-cscc-1\">Goblygiadau i Waith Monitro CSCC<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#heriau-trawsbynciol\">Heriau Trawsbynciol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#blaenoriaethau-data-i-cscc-a-llywodraeth-cymru\">Blaenoriaethau Data i CSCC a Llywodraeth Cymru<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#uchelgais-ar-gyfer-y-dyfodol\">Uchelgais ar gyfer y Dyfodol<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#heriau-r-dyfodol-byrdymor\">Heriau\u2019r Dyfodol \u2013 Byrdymor<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#heriau-r-dyfodol-y-tymor-canolig-a-r-hirdymor\">Heriau\u2019r Dyfodol \u2013 y Tymor Canolig a\u2019r Hirdymor<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#map-trywydd-i-gymru-gylchol\">Map Trywydd i Gymru Gylchol<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#trosolwg\">Trosolwg<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#map-trywydd-cylch-oes\">Map Trywydd Cylch Oes<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#pwyslais-gweithredu\">Pwyslais Gweithredu<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#heriau-allweddol-a-r-camau-nesaf\">Heriau Allweddol a\u2019r Camau Nesaf<\/a><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#casgliad\">Casgliad<\/a><\/li><\/ol><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/economigylchol26\/#monitro-cynnydd\">Monitro Cynnydd<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"border-width:1px;padding-right:var(--wp--preset--spacing--60);padding-left:var(--wp--preset--spacing--60);flex-basis:60%\">\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\" style=\"font-size:32px\"><strong><strong>Asesiad Seilwaith Cymru 2026<\/strong><br><strong>Economi Gylchol<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"cyflwyniad\" class=\"wp-block-heading\">Cyflwyniad<\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"cyd-destun\" class=\"wp-block-heading\">Cyd-destun<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r Adroddiad Safbwyntiau hwn yn archwilio swyddogaeth yr Economi Gylchol (EG) o fewn system seilwaith Cymru yn y dyfodol, gan adeiladu ar y gweithdai rhanddeiliaid a sesiynau ymgysylltu wedi\u2019u targedu \u00e2 diwydiant, ailgylchwyr, a rhwydweithiau ailddefnyddio cymunedol a gynhaliwyd rhwng mis Medi a mis Tachwedd 2025. Mae\u2019n rhan o Raglen Asesu Seilwaith CSCC ac yn cefnogi Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) 2015, a Chynlluniau Cymru Sero Net 2035 a Cymru\u2019r Dyfodol 2040.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r adroddiad yn nodi\u2019r sefyllfa bresennol, heriau i\u2019r sector, a chamau ymarferol i gyflymu cylcholrwydd ar draws pob llif adnoddau. Mae\u2019n manteisio ar safbwyntiau o\u2019r gweithdy rhanddeiliaid ym mis Medi a\u2019r sesiwn ddilynol gyda sefydliadau atgyweirio ac ailddefnyddio cymunedol, gan amlygu pwysigrwydd cydweithrediad ar draws llywodraeth, diwydiant, y byd academaidd, a chymunedau lleol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"trosolwg-o-sector-yr-economi-gylchol\" class=\"wp-block-heading\">Trosolwg o Sector yr Economi Gylchol<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn unol \u00e2 Strategaeth Mwy nag Ailgylchu Llywodraeth Cymru (2021), Economi Gylchol yw un lle mae \u201cadnoddau a deunyddiau\u2019n cael eu defnyddio am gyn hired \u00e2 phosibl ac yn osgoi pob gwastraff.\u201d<br><br>Nod y dull hwn yw dylunio gwastraff allan, sicrhau bod gwerth deunyddiau mor fawr \u00e2 phosibl drwy ailddefnyddio, atgyweirio ac ailgylchu, a datblygu economi carbon isel fwy gwydn sy\u2019n cefnogi llesiant amgylcheddol a chymdeithasol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nid un sector yw\u2019r EG, ond system ryng-gysylltiedig sy\u2019n torri ar draws pob rhan o economi a seilwaith Cymru. Mae\u2019r Safbwyntiau hyn yn archwilio sut mae cylcholrwydd yn berthnasol ar draws llifau deunyddiau a diwydiant allweddol \u2013 gan gynnwys gwastraff ac ailgylchu cartref, adferiad modurol a batri, gwastraff digidol ac electronig, dur a gweithgynhyrchu, adeiladu ac agregau. Mae hefyd yn archwilio galluogwyr trawsbynciol fel caffael, olrhain data digidol, ac atgyweirio ac ailddefnyddio a arweinir gan y gymuned. Gyda\u2019i gilydd, mae\u2019r meysydd hyn yn cynrychioli\u2019r seilwaith, y polis\u00efau, a\u2019r ymddygiadau sydd eu hangen i gadw deunyddiau mewn defnydd cynhyrchiol ac i ysgogi economi carbon isel, wydn yng Nghymru.<br><br>Mae\u2019r newid i EG yn cael ei atgyfnerthu\u2019n gryf gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) 2015, sy\u2019n darparu fframwaith statudol ar gyfer meddwl hirdymor, atal, a stiwardiaeth adnoddau. Mae cysoni ymyriadau economi gylchol \u00e2 saith nod llesiant Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol yn sicrhau nad yw EG yn cael ei thrin fel agenda annibynnol, ond fel mecanwaith craidd ar gyfer sicrhau llesiant cymdeithasol, amgylcheddol, ac economaidd ar draws gwasanaethau cyhoeddus a seilwaith.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"pwyslais-yr-adroddiad-hwn\" class=\"wp-block-heading\">Pwyslais yr Adroddiad hwn<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gan ganolbwyntio ar yr EG yng Nghymru ac ar y llif o ddeunyddiau, cynhyrchion ac adnoddau ar draws sectorau allweddol yn benodol, diben yr adroddiad hwn yw:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Asesu ac esbonio\u2019r problemau allweddol presennol sy\u2019n effeithio ar newid Cymru i EG \u2013 gan gynnwys cynhyrchu gwastraff, ailddefnyddio deunyddiau, capasiti ailgylchu, datblygiad y farchnad a pharodrwydd seilwaith.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Cyflwyno a dehongli data presennol i roi tystiolaeth o gyflwr presennol perfformiad EG ledled Cymru \u2013 gan gynnwys llifau deunyddiau, cyfraddau ailgylchu, seilwaith ailddefnyddio a photensial cyflogaeth \u2013 i alluogi cynnydd i gael ei fonitro a\u2019i feincnodi yn y dyfodol.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Nodi anghenion, heriau a risgiau\u2019r dyfodol a allai effeithio ar allu Cymru i symud tuag at system gwbl gylcho, gan ystyried y rhain drwy lens Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) 2015 \u2013 yn enwedig y nodau o Gymru lewyrchus, gydnerth ac sy\u2019n gyfrifol ar lefel fyd-eang.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Amlygu materion o flaenoriaeth o arwyddoc\u00e2d hollbwysig i Lywodraeth Cymru a rhanddeiliaid \u2013 fel cydlyniant polisi, diwygio caffael, integreiddio data, a chapasiti sgiliau a chymunedol i ddarparu cylcholrwydd.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Llywio Comisiynwyr y dyfodol ar y problemau a\u2019r heriau allweddol y gallent eu hystyried fel blaenoriaeth ar gyfer camau gweithredu a datblygiad yn ystod tymor nesaf y Senedd.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019n bwysig nodi y bwriedir i\u2019r adroddiad hwn gynnig trosolwg lefel uchel o\u2019r problemau ar draws y sector ac i dynnu sylw at y rhai a fydd yn bwysig i Lywodraeth Cymru eu hystyried ymhellach. Cwmpas yr astudiaeth oedd darparu naratif a throsolwg o\u2019r problemau yn seiliedig ar brofiad y sector, prif wybodaeth a oedd ar gael yn rhwydd a chyda mewnbwn wedi\u2019i dargedu gan randdeiliaid allweddol. Nid oedd y cwmpas yn caniat\u00e1u ymchwil sylfaenol na dadansoddiad manwl o ddata presennol. Cwblhawyd yr ymchwil yn ystod 2025, ac mae&#8217;r ddogfen yn cyflwyno&#8217;r sefyllfa ar y pryd.<br><br>Yn unol ag uchelgeisiau a chylch gwaith cyffredinol CSCC, mae\u2019r adroddiad hwn yn cymryd golwg hirdymor ar yr EG yng Nghymru. Mae\u2019n cydnabod bod sicrhau system cwbl gylchol yn gofyn am weithredu parhaus, buddsoddiad mewn seilwaith, a newid diwylliannol dros ddegawdau lawer. Yn gyffredinol, mae\u2019n ystyried yr amserlenni canlynol:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Byrdymor \u2013 5-15 mlynedd i\u2019r dyfodol, felly\u2019n edrych y tu hwnt i dymor nesaf y Senedd ond o fewn amserlen y rhan fwyaf o gynlluniau a pholis\u00efau presennol, gan gynnwys Cymru\u2019r Dyfodol: y Cynllun Cenedlaethol 2040.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Tymor canolig &#8211; 15 &#8211; 50 mlynedd i\u2019r dyfodol, i alluogi blaengynllunio ac i helpu i lunio dealltwriaeth y tu hwnt i orwelion polisi presennol i ystyried y problemau a\u2019r heriau sylweddol tebygol nesaf.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Hirdymor &#8211; 50 \u2013 80 mlynedd i\u2019r dyfodol ond gan gydnabod yr anawsterau a\u2019r agweddau ansicr ynghylch meddwl hirdymor iawn, mae hwn yn destun pwyslais ysgafnach. Fodd bynnag, mae pwysigrwydd safbwynt hirdymor o ran helpu i sicrhau\u2019r camau yr ydym ni\u2019n eu cymryd ar draws y sector yn y byrdymor wedi\u2019u hysbysu\u2019n briodol, yn wydn ac mae paratoadau ar gyfer y dyfodol wedi\u2019u cydnabod.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"mewnbwn-rhanddeiliaid\" class=\"wp-block-heading\">Mewnbwn Rhanddeiliaid<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I sicrhau bod y trosolwg hwn o\u2019r sefyllfa bresennol a heriau\u2019r dyfodol yn cael ei hysbysu gan brofiad byd go iawn rhanddeiliaid, fe wnaeth CSCC ac Arcadis drefnu rhaglen o ymgysylltiad \u00e2 chynrychiolwyr o bob rhan o gymuned EG Cymru.<br><br>Cynhaliwyd gweithdy rhanddeiliaid ar-lein ar 30 Medi 2025, gan ddod \u00e2 chyfranogwyr o lywodraeth, diwydiant, ailgylchwyr, cyrff masnach, y byd academaidd, a sefydliadau cymunedol ynghyd i archwilio rhwystrau a chyfleoedd allweddol. Cynhaliwyd sesiwn ddilynol yn canolbwyntio ar fodelau atgyweirio, ailddefnyddio a \u2018Llyfrgell o Bethau\u2019 cymunedol ar 30 Hydref 2025, gyda Caffi Trwsio Cymru, Benthyg &#8211; Llyfrgell o Bethau, a mentrau lleol eraill yn cyfrannu safbwyntiau ymarferol at y ffordd y darperir cylcholrwydd ar lefel gymunedol.<br><br>Mae gwybodaeth a gafwyd o\u2019r sesiynau hyn wedi hysbysu\u2019r naratif drwy\u2019r adroddiad cyfan hwn.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"tybiaethau\" class=\"wp-block-heading\">Tybiaethau<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Seiliwyd yr adolygiad hwn ar gyfres o dybiaethau eang ynghylch sut y gallai Cymru\u2019r dyfodol edrych, i gynorthwyo gyda dealltwriaeth o\u2019r amserlen tymor hwy, ac i sicrhau bod y pum adroddiad Safbwyntiau ar Seilwaith yn gyson. Mae\u2019r tybiaethau wedi\u2019u seilio ar ffynonellau cyhoeddedig sefydledig a bwriedir iddynt gynnig canllaw lefel uchel ac i helpu i fframio syniadau am faint y newid ledled Cymru:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Bydd newid hinsawdd yn cael effeithiau trawsbynciol yng Nghymru. Er enghraifft, mae amcanestyniadau presennol o\u2019r sefyllfa waethaf bosibl yn rhagweld: cynnydd i dymheredd o hyd at 3.8 i 6.8c yn yr haf erbyn 2070; rhagwelir newidiadau sylweddol i natur dymhorol eithafion tywydd, \u00e2 chynnydd sylweddol i lawiad trwm yr awr1; a chynnydd i lefel y m\u00f4r rhwng 22cm a 28cm yng Nghaerdydd.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Mae Cymru wedi gwneud cynnydd tuag at leihau allyriadau, gan gynnwys gostyngiad amcangyfrifedig o tua 60% i allyriadau o\u2019r sector gwastraff dros y degawdau diweddar. Fodd bynnag, ystyrir bod y newidiadau hyn wedi digwydd oherwydd \u2018buddugoliaethau hawdd\u2019 yn y sector ynni a diwydiant. Bydd gostyngiadau pellach sylweddol wedi cael eu sicrhau trwy gau Gwaith Dur Port Talbot yn 2024. Fodd bynnag, mae angen newid sylweddol i gyflymu gostyngiadau pellach i allyriadau yn unol \u00e2 Chyllidebau Carbon Cymru, a nodwyd pryder nad yw\u2019r newidiadau hyn yn digwydd ar gyfradd ddigon cyflym. Mae hyn yn dangos effaith polisi, newid ymddygiad a buddsoddiad mewn seilwaith effeithlonrwydd adnoddau, tra hefyd yn amlygu\u2019r angen i ailadrodd cynnydd systemig ar draws sectorau eraill.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Defnydd o ynni &#8211; amcanestynnir y bydd galw Cymru am drydan yn dyblu o leiaf ac o bosibl yn treblu erbyn 2050.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Rhagwelir y bydd poblogaeth yn cynyddu yng Nghymru dros y byrdymor \u2013 tymor canolig, ac amcanestynnir cynnydd o 5.9% erbyn canol 2032 a chynnydd o 10.3% erbyn 2047. Bydd y cynnydd hwn yn cael ei ysgogi gan fudo, \u00e2 newid naturiol yn negyddol dros yr un cyfnod o amser.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Proffil oedran \u2013 Disgwylir i nifer y bobl yng Nghymru sy\u2019n h\u0177n na 65 oed gynyddu 19.6% erbyn 2032 yn y byrdymor a bydd dros 1 filiwn erbyn 2060.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>O ran datblygu economaidd, mae rhagolygon tymor hwy yn nodi\u2019r heriau a wynebir gan gynhyrchiant cymharol wan o gymharu \u00e2 rhannau eraill o\u2019r DU. Bydd heriau o ran cynhyrchiant yn cael eu gwaethygu gan boblogaeth sy\u2019n heneiddio. Ystyrir bod patrymau gweithio sy\u2019n newid a diwydiannau sy\u2019n dod i\u2019r amlwg yn deillio o arloesi technegol yn creu cyfleoedd a heriau.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Mae natur a bioamrywiaeth yng Nghymru o dan fygythiad. Bydd newidiadau i\u2019r ffordd yr ydym yn rheoli tir yng Nghymru ar y cyd ag effeithiau newid hinsawdd yn parhau i effeithio ar natur yn y dyfodol ac yn gofyn am gamau trawsnewidiol i fynd i\u2019r afael \u00e2 nhw.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Pwysau datblygu a diwydiannau sy\u2019n dod i\u2019r amlwg: disgwylir i Gymru weld twf i seilwaith canolfannau data, cynhyrchiad ynni adnewyddadwy, trydaneiddio trafnidiaeth, a chynhyrchiad hydrogen, y bydd pob un ohonynt yn cynyddu galw am ddeunyddiau crai, capasiti grid, ac adeiladu carbon isel. Bydd y tueddiadau hyn yn llunio blaenoriaethau EG o ran effeithlonrwydd adnoddau, adfer deunyddiau, a chadwyni cyflenwi cynaliadwy. Bydd angen i\u2019w datblygiad ymwreiddio egwyddorion dylunio cylchol o\u2019r cychwyn, gan sicrhau bod dwysedd deunyddiau cyn lleied \u00e2 phosibl a sicrhau bod asedau yn cael eu dylunio i\u2019w hailddefnyddio, eu hailwampio a\u2019u hadfer ar ddiwedd eu hoes.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"strwythur-yr-adroddiad-hwn\" class=\"wp-block-heading\">Strwythur yr Adroddiad hwn<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn dilyn y cyflwyniad hwn, mae\u2019r ddogfen Safbwyntiau ar Seilwaith hon yn mabwysiadu\u2019r strwythur canlynol:<br><br>Pennod 1 \u2013 Cyflwyniad: Yn amlinellu diben yr Adroddiad Safbwyntiau ar EG, ei gysondeb ag Asesiad Seilwaith ehangach CSCC, a\u2019r dull a fabwysiadwyd o ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid ledled Cymru.<br><br>Pennod 2 &#8211; Cefndir a Chyd-destun: Yn esbonio pam mae\u2019r EG yn bwysig i Gymru a sut mae\u2019n cefnogi amcanion polisi cenedlaethol, gan gynnwys Mwy nag Ailgylchu, Cymru Sero Net, a Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) 2015.<br><br>Pennod 3 \u2013 Y Sefyllfa Bresennol: Yn sefydlu llinell sylfaen o berfformiad presennol, gan amlygu ystadegau allweddol, cynnydd sectoraidd, a heriau parhaus ar draws deunyddiau, seilwaith, a mentrau cymunedol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pennod 4 \u2013 Uchelgais ar gyfer y Dyfodol: Yn disgrifio sut y gallai Cymru gwbl gylchol edrych erbyn canol y ganrif, gan nodi\u2019r manteision i lywodraeth, diwydiant, cymunedau, a\u2019r amgylchedd.<br><br>Pennod 5 \u2013 Heriau\u2019r Dyfodol \u2013 byrdymor: Yn nodi\u2019r heriau uniongyrchol y bydd Cymru\u2019n eu hwynebu dros y 0\u20135 mlynedd nesaf, gan gynnwys bylchau seilwaith, mabwysiadu caffael cylchol, hyder y farchnad, integreiddio data, a newid ymddygiad cynnar sydd ei angen i gyflymu darpariaeth.<br><br>Pennod 6 \u2013 Heriau\u2019r Dyfodol \u2013 y tymor canolig a\u2019r hirdymor: Yn archwilio\u2019r heriau systemig dwysach sy\u2019n dod i\u2019r amlwg dros y gorwel 5\u201330 mlynedd, fel cynyddu graddau ailbrosesu domestig, datblygu\u2019r gweithlu, olrhain digidol, cadwyni cyflenwi gwydn, a chysoni EG \u00e2 gwydnwch yn erbyn newid hinsawdd a phwysau economaidd ehangach.<br><br>Pennod 7 \u2013 Map Trywydd i Gymru Gylchol: Yn darparu llwybr fesul cam yn amlinellu camau a cherrig milltir o flaenoriaeth sydd eu hangen i bontio o ymyriadau cynnar i economi gylchol aeddfed erbyn 2050, yn cwmpasu polisi, seilwaith, caffael, sgiliau, a mentrau cymunedol.<br><br>Pennod 8 &#8211; Monitro a\u2019r Camau Nesaf: Yn nodi sut y dylid mesur cynnydd dros amser ac yn cynnig dangosyddion, systemau data, a threfniadau llywodraethu i gefnogi darpariaeth EG hirdymor, gan gynnwys Dangosfwrdd Cylcholrwydd ac adrodd bob dwy flynedd.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"cefndir-a-chyd-destun\" class=\"wp-block-heading\">Cefndir a Chyd-destun<\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"pam-mae-r-sector-hwn-yn-bwysig-i-gymru\" class=\"wp-block-heading\">Pam mae\u2019r Sector hwn yn Bwysig i Gymru?<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Cymru yn arwain y DU o ran perfformiad ailgylchu, gan sicrhau cyfradd ailgylchu o 68.4% (2024\/25) <a href=\"https:\/\/www.llyw.cymru\/adroddiad-rheoli-gwastraff-trefol-awdurdod-lleol-ebrill-2024-i-mawrth-2025-html\">(Adroddiad rheoli gwastraff trefol awdurdod lleol: Ebrill 2024 i Mawrth 2025 [HTML]<\/a> | LLYW.CYMRU). Fodd bynnag, i gyrraedd cylcholrwydd llawn, mae\u2019n rhaid i bwyslais symud o ailgylchu i ddylunio gwastraff allan a chadw deunyddiau mewn defnydd cynhyrchiol am gyhyd \u00e2 phosibl.<br><br>Yn yr adroddiad hwn, cydnabyddir bod y term \u201cailgylchu\u201d yn aml yn cael ei ddefnyddio\u2019n gyffredinol i ddisgrifio casglu a gwahanu deunyddiau gwastraff. Yng Nghymru, fodd bynnag, mesurir perfformiad ailgylchu ar sail deunyddiau a anfonir at ailbroseswyr a gweithgynhyrchwyr i\u2019r troi\u2019n gynhyrchion, yn ddeunyddiau neu\u2019n sylweddau newydd, gan ailddefnyddio halogiad a phethau gwrthodedig yn statudol.<br><br>At ddibenion yr adroddiad Safbwyntiau hwn, ac yn unol \u00e2\u2019r dull yng Nghymru, deallir fod cylcholrwydd yn ymestyn y tu hwnt i gasglu a didoli i gynnwys trawsnewid deunyddiau a adferwyd yn ddeunyddiau crai eilaidd a ddefnyddir yn weithredol yn economi Cymru. Mae\u2019r gwahaniaeth hwn yn hanfodol i ddeall lle mae gwerth yn cael ei gadw, lle mae\u2019n cael ei golli, a lle ddylid targedu buddsoddiad mewn seilwaith yn y dyfodol.<br><br>Mae\u2019r Strategaeth Mwy nag Ailgylchu (Llywodraeth Cymru, 2021) a Chyllidebau Carbon 2 a 3 Cymru Sero Net yn pennu\u2019r cyfeiriad ar gyfer EG sy\u2019n torri carbon ymgorfforedig, yn cefnogi ailbrosesu domestig, ac yn adeiladu gwydnwch yn erbyn risgiau cadwyn gyflenwi fyd-eang. Mae cylcholrwydd hefyd yn ganolog i gyflawni nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) 2015, yn enwedig cymunedau llewyrchus, cydnerth, a chydlynus.<br><br>Yn unol \u00e2 diffiniadau a gydnabyddir yn rhyngwladol, deallir fod EG nid yn unig yn cael gwared ar wastraff i gadw deunyddiau mewn defnydd, ond hefyd yn cyfrannu at adfywio systemau naturiol. Yng nghyd-destun Cymru, mae hyn yn cynnwys lleihau pwysau ar dir ac ecosystemau, cefnogi adferiad bioamrywiaeth, a chryfhau diogeled bwyd ac adnoddau hirdymor.<br><br>Swyddogaeth CSCC yw asesu sut y gall mecanweithiau seilwaith, llywodraethu, a\u2019r farchnad alluogi\u2019r newid hwn \u2013 gan sicrhau fod yn system wedi\u2019i pharatoi i gadw gwerth, i greu cyflogaeth fedrus, ac i ysgogi arloesedd. Mae gan yr EG y potensial i gryfhau cystadleurwydd diwydiannol Cymru, i greu swyddi ym meysydd atgyweirio, ailddefnyddio, ac adfer deunyddiau, ac i leihau amlygiad i adnoddau wedi\u2019u mewnforio ac anwadalrwydd prisiau.<br><br>Mae Tablau 2.2 a 2.3 yn dangos sut mae camau gweithredu o gwmpas Economi Gylchol yn cyd-fynd \u00e2\u2019r nodau llesiant a\u2019r dulliau o weithio.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong style=\"font-weight: bold;\">Tabl 2<\/strong><strong>.2<strong> \u2013 Cyfraniad at Nodau Llesiant<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td><strong>Nod llesiant<\/strong><\/td><td><strong>Cyfraniad y sector EG<\/strong><\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Cymru lewyrchus<\/td><td>Mae\u2019r EG yn cefnogi economi fwy cynhyrchiol ac effeithlon o ran adnoddau i Gymru trwy leihau gwastraff, cadw gwerth deunydd, a chreu marchnadoedd newydd ym meysydd atgyweirio, ailddefnyddio, ail-weithgynhyrchu, ac ailgylchu. Mae\u2019n ysgogi arloesedd, yn cefnogi busnesau bach a chanolig eu maint ac yn galluogi swyddi gwyrdd gwerth uchel mewn cadwyni cyflenwi lleol.<\/td><\/tr><tr><td>Cymru gydnerth<\/td><td>Mae creu systemau cylchol yn cynyddu gwydnwch drwy leihau dibyniaeth ar ddeunyddiau wedi\u2019u mewnforio a chadwyni cyflenwi byd-eang anwadal. Mae canolfannau ailbrosesu ac ailddefnyddio lleol yn cryfhau hunangynhaliaeth tra\u2019n lleihau lefelau o fod yn agored i niwed o brinder adnoddau ac ysgytwadau hinsawdd.<\/td><\/tr><tr><td>Cymru iachach<\/td><td>Mae llai o wastraff, llygredd, ac allyriadau o arferion cylchol yn gwella ansawdd aer ac yn lleihau peryglon iechyd amgylcheddol. Mae mentrau atgyweirio ac ailddefnyddio cymunedol yn meithrin llesiant trwy hyrwyddo gwirfoddoli, dysgu rhyng-genhedlaeth, a chysylltiad \u00e2 lle.<\/td><\/tr><tr><td>Cymru sy\u2019n fwy cyfartal<\/td><td>Mae\u2019r sector yn creu cyfleoedd economaidd cynhwysol trwy gefnogi mentrau cymunedol, busnesau cymdeithasol, a hyfforddiant lleol mewn atgyfeirio ac adfer deunyddiau. Mae mynediad fforddiadwy at nwyddau wedi\u2019u hailddefnyddio yn helpu i leihau anghydraddoldeb o ran defnydd aelwydydd a defnydd o adnoddau.<\/td><\/tr><tr><td>Cymru o gymunedau cydlynus<\/td><td>Mae mentrau EG fel caffis trwsio, llyfrgelloedd o bethau, a rhwydweithiau rhannu yn helpu i gryfhau balchder, ymddiriedaeth, a chyfranogiad lleol. Mae\u2019r mentrau hyn yn hyrwyddo rhanberchnogaeth, cydweithrediad cymunedol, ac adfywio lleol.<\/td><\/tr><tr><td>Cymru \u00e2 diwylliant bywiog lle mae\u2019r Gymraeg yn ffynnu<\/td><td>Mae rhwydweithiau atgyweirio ac ailddefnyddio yn dathlu hunaniaeth a chreadigrwydd Cymru trwy wneud, trwsio, a chrefftwaith lleol. Mae llawer o fentrau cymunedol yn gweithredu\u2019n ddwyieithog, gan helpu i normaleiddio defnydd o\u2019r Gymraeg ym meysydd busnes, addysg, a gwirfoddoli.<\/td><\/tr><tr><td>Cymru sy\u2019n gyfrifol ar lefel fyd-eang<\/td><td>Mae arweinyddiaeth Cymru o ran polisi EG yn dangos cyfrifoldeb ar lefel fyd-eang trwy leihau defnydd o adnoddau, sicrhau bod cyn lleied \u00e2 phosibl o wastraff yn cael ei allforio, a rhannu arferion gorau yn rhyngwladol. Mae cadwyni cyflenwi cylchol yn helpu i leihau \u00f4l-troed carbon a deunyddiau byd-eang Cymru.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><strong>Tabl 2.3 \u2013 Cyfraniad Economi Gylchol at y Pum Dull o Weithio<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Dull o Weithio<\/strong><\/td><td><strong>Cyfraniad y sector hwn<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Hirdymor<\/td><td>Mae sector yr economi gylchol wedi ymrwymo i ddefnyddio adnoddau yn effeithlon a chael gwared ar wastraff, gan helpu i ddatblygu Cymru fwy gwydn a chynaliadwy ar gyfer cenedlaethau\u2019r dyfodol.<\/td><\/tr><tr><td>Atal<\/td><td>Trwy annog atgyweirio, ailddefnyddio, ac ailgylchu, mae\u2019r sector yn mynd i\u2019r afael \u00e2 gwastraff a llygredd wrth eu gwraidd, gan leihau pwysau ar yr amgylchedd a gwarchod deunyddiau gwerthfawr.<\/td><\/tr><tr><td>Integreiddio<\/td><td>Bwriedir i fentrau economi gylchol ddarparu manteision eang. Maent yn cefnogi swyddi newydd, gan gryfhau cymunedau lleol, gwella llesiant, a datblygu targedau polisi o ran nodau hinsawdd.<\/td><\/tr><tr><td>Cydweithio<\/td><td>Mae partneriaeth agos rhwng llywodraeth, busnes, a chymunedau yn hanfodol i\u2019r sector, gan alluogi syniadau newydd a\u2019i gwneud yn bosibl i gynyddu graddfa arferion cylchol.<\/td><\/tr><tr><td>Cynnwys<\/td><td>Mae ymdrechion ledled Cymru yn cynnwys y gymuned, busnesau bach, a mentrau cymdeithasol, gan sicrhau bod atebion cylchol yn adlewyrchu anghenion lleol ac yn cynhyrchu gwerth gwirioneddol i gymunedau.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"perthynas-a-natur\" class=\"wp-block-heading\">Perthynas \u00e2 Natur<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae ymrwymiad Cymru i ymwreiddio egwyddorion cylchol wedi\u2019i atgyfnerthu gan bolis\u00efau blaengar, fel Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) 2015 a strategaeth Mwy nag Ailgylchu Llywodraeth Cymru. Mae\u2019r fframweithiau hyn yn cysylltu arferion EG yn bendant \u00e2 gwella bioamrywiaeth ac iechyd ecosystemau.<br><br>Mae\u2019r EG yng Nghymru yn newid sylfaenol o\u2019r model &#8220;cymryd-gwneud-gwaredu&#8221; llinol traddodiadol i un sy\u2019n canolbwyntio ar gadw adnoddau mewn defnydd am gyhyd \u00e2 phosibl. Mae\u2019r dull hwn wedi\u2019i ryng-gysylltu\u2019n agos \u00e2 diogelu a gwella\u2019r amgylchedd naturiol. Trwy flaenoriaethu sicrhau bod cyn lleied o wastraff \u00e2 phosibl ac effeithlonrwydd adnoddau, mae\u2019r EG yn lleihau cyfanswm y gwastraff a anfonir i safleoedd tirlenwi ac yn cadw llygredd dan reolaeth, sydd wedyn yn helpu i warchod ecosystemau bregus a bioamrywiaeth. Mae defnydd cynaliadwy o adnoddau hefyd yn golygu llai o ddibyniaeth ar gloddio am ddeunyddiau crai &#8211; fel y rhai o fwyngloddio, coedwigaeth, neu amaethyddiaeth &#8211; gan leihau drwy hynny colled gynefin a dirywiad amgylcheddol.<br><br>Un elfen allweddol o EG Cymru yw ei chefnogaeth i fioamrywiaeth ac adfywio systemau naturiol. Mae llawer o brosiectau yng Nghymru yn integreiddio atebion seiliedig ar natur, gan gynnwys seilwaith gwyrdd ac adfer cynefin, o fewn gwaith dylunio cynhyrchion a gwasanaethau, gan helpu i adfer a chynnal cynefinoedd naturiol.<br><br>Mae\u2019r EG hefyd yn chwarae rhan sylweddol yn y gwaith o liniaru newid hinsawdd. Mae arferion fel ailddefnyddio, ailweithgynhyrchu, ac ailgylchu yn lleihau galw am ynni cylch oes a charbon ymgorfforedig yn nodweddiadol, o\u2019u cymharu \u00e2 chynhyrchu deunydd sylfaenol, yn enwedig ar gyfer deunyddiau ynni-ddwys fel dur, alwminiwm a phlastigau. Mae\u2019r manteision hyn yn deillio o osgoi cloddio am ddeunyddiau crai a phrosesu a lle mae cadwyni cyflenwi yn cael eu byrhau, llai o allyriadau trafnidiaeth.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae dirywiad parhaus i fioamrywiaeth a dibyniaeth ar fwyd a deunyddiau wedi\u2019u mewnforio yn amlygu Cymru i risgiau diogeled bwyd a phrisiau cynyddol; mae ymyriadau EG sy\u2019n lleihau pwysau ar dir, yn adfywio ecosystemau, ac yn cyflwyno cadwyni gwerth lleol yn chwarae rhan hollbwysig o ran gwydnwch cenedlaethol hirdymor felly.<br><br>Ledled Cymru, ceir llu o enghreifftiau ymarferol &#8211; o leihau gwastraff bwyd a phrosiectau compostio sy\u2019n gwella pridd ac yn cefnogi systemau bwyd lleol, i gwmn\u00efau yn mabwysiadu dyluniad cynnyrch cylchol i leihau llygredd a chloddio am adnoddau. Mae mentrau a arweinir gan y gymuned, fel rhaglen ailddosbarthu bwyd dros ben FareShare Cymru &#8211; a gefnogwyd dros flynyddoedd lawer yng Nghymru &#8211; ochr yn ochr \u00e2 chaffis trwsio a chynlluniau rhannu, yn lleihau defnydd a gwastraff ymhellach, gan leddfu\u2019r straen ar adnoddau naturiol. Gyda\u2019i gilydd, mae\u2019r ymdrechion hyn yn dangos sut mae\u2019r EG yng Nghymru nid yn unig o fudd i\u2019r economi, ond hefyd yn meithrin amgylchedd naturiol iachach a mwy gwydn.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"beth-sy-n-llunio-r-sector-heddiw\" class=\"wp-block-heading\">Beth sy\u2019n Llunio\u2019r Sector Heddiw?<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Caiff yr EG yng Nghymru ei llunio gan fframwaith polisi cenedlaethol cryf ond mae\u2019n dal i fod wedi\u2019i chyfyngu gan ddarpariaeth dameidiog a chydnabyddiaeth anghyson o werth deunydd ar draws sectorau. Er bod Cymru yn cael ei hystyried yn rhyngwladol fel arweinydd o ran ailgylchu a lleihau gwastraff, mae llawer o fframweithiau presennol yn dal i bwysleisio rheolaeth gwastraff pen y bibell yn hytrach na chylcholrwydd systemig &#8211; h.y., dylunio cynhyrchion, seilwaith a gwasanaethau i sicrhau cyn lleied o wastraff \u00e2 phosibl yn y ffynhonnell a chadw gwerth o fewn economi Cymru.<br><br>Mae\u2019r gofrestr gyhoeddus yn dangos bod gan Gymru dros 130 o ailbroseswyr cymeradwy yn trin deunyddiau fel plastigau, gwydr, pren, dur ac alwminiwm, \u00e2 galluoedd trwyddedig yn dynodi gweithgarwch ailgylchu ac adfer deunyddiau sylweddol ar draws ffrydiau gwastraff lluosog. Fodd bynnag, er bod perfformiad ailgylchu Cymru yn cael ei fesur ar sail deunyddiau a anfonir at ailbroseswyr, nid yw data capasiti cofrestr yn unig yn dynodi graddfa, lefel gwerth, na chyfran y deunyddiau sy\u2019n cael ei gadw yn y pen draw a\u2019i droi\u2019n fewnbynnu gradd gweithgynhyrchu o fewn economi Cymru.<br><br>Dylai\u2019r EG gael ei deall fel system gysylltiedig yn hytrach na chasgliad o fentrau ar wah\u00e2n. Mae canlyniadau cylchol yn dibynnu ar sut mae penderfyniadau a wneir ar un cam o\u2019r system \u2013 fel safonau dylunio, gofynion caffael, neu ddata sydd ar gael \u2013 yn llunio ymddygiad a chadw gwerth ar gamau diweddarach, gan gynnwys defnydd, ailddefnydd, ac adfer diwedd oes. Yng Nghymru, mae cynnydd mewn meysydd unigol fel ailgylchu, ailddefnydd cymunedol, ac adfer diwydiannol wedi bod yn gryf. Er bod ymdrechion wedi cael eu gwneud i gryfhau integreiddiad ar draws cadwyni cyflenwi casglu, ailbrosesu a gweithgynhyrchu, mae rhanddeiliaid yn adrodd bod cydgysylltiad ar draws polisi, seilwaith, marchnadoedd, sgiliau a data yn dal yn anghyson yn ymarferol, gan gyfyngu graddfa a chyflymder cylcholrwydd. Mae\u2019r Safbwyntiau hyn yn canolbwyntio felly ar sut y gall galluogwyr seilwaith, llywodraethu a marchnad gydweithio i gynorthwyo canlyniadau cylchol ar draws cylch oes llawn deunyddiau a chynhyrchion, yn hytrach nag asesu mentrau yn annibynnol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ceir cydnabyddiaeth gynyddol &#8211; a adlewyrchir mewn strategaeth olynol yng Nghymru ers Yn Gall Gyda Gwastraff (2002) &#8211; bod sicrhau economi wirioneddol gylchol i Gymru yn gofyn am integreiddiad ar draws meysydd polisi, gan gysylltu cynllunio, diwydiant, sgiliau, a chaffael gyda rheoli gwastraff ac adnoddau. Fodd bynnag, yn ymarferol, mae llawer o ysgogiadau rheoleiddio a gweithredu yn dal i fod wedi\u2019u strwythuro o amgylch ffrydiau gwastraff yn hytrach na chadwyni gwerth cyfan neu egwyddorion dylunio cylchol. Gall hyn gyfyngu cymhellion i weithgynhyrchwyr, datblygwyr, a darparwyr gwasanaeth i flaenoriaethu ailddefnyddio, atgyweirio, neu ail-weithgynhyrchu ar raddfa fawr.<br><br>Cydnabyddir modelau cynnyrch-fel-gwasanaeth a -mynediad-dros-berchnogaeth yn gynyddol fel galluogwyr pwysig o ganlyniadau EG, yn enwedig lle mae\u2019r darparwr yn dal i fod yn gyfrifol am wydnwch, cynnal a chadw, a diwedd oes. Gall y modelau hyn leihau cyfradd prosesu deunydd, gwella hirhoedledd cynhyrchion, a chefnogi fforddiadwyedd a llesiant. Yn y Safbwyntiau hyn, ystyrir dulliau o\u2019r fath yn rhan o\u2019r pontio ar yr ochr alw ehangach ochr yn ochr \u00e2 modelau atgyweirio, ailddefnyddio, a benthyg, yn hytrach nag fel sector annibynnol, gan adlewyrchu cylch gwaith CSCC sy\u2019n canolbwyntio ar seilwaith.<br><br>Un cyfyngiad sylfaenol ar ganlyniadau EG yw bod modelau busnes cynnyrch-gwerthu yn gwobrwyo cylchoedd oes byrrach i gynhyrchion a disodli drosodd a throsodd. Hyd yn oed pan fo cyfraddau ailgylchu yn uchel, mae pob cylchrediad o gynnyrch drwy\u2019r system yn arwain at rywfaint o wastraff o ran deunydd a gwerth, sy\u2019n golygu bod trosiant cynhyrchion cyflymach yn arwain at fwy o golled gyfunol o adnoddau dros amser.<br><br>Mae modelau gwasanaetholi a chynnyrch-fel-gwasanaeth yn cynnig fframwaith cymhelliad strwythurol wahanol. Pan fo asedau yn aros ar fantolen y darparwr, mae gwerth masnachol yn cyd-fynd \u00e2 sicrhau bod oes y cynnyrch mor hir \u00e2 phosibl a bod ei berfformiad, y gallu i\u2019w uwchraddio, a\u2019r gallu i\u2019w adfer mor fawr \u00e2 phosibl. Mae hyn yn creu cymhellion cryf i ddylunio ar gyfer gwydnwch, modiwlaredd, ailwampio, ac adferiad diwedd oes wedi\u2019i reoli, gan leihau\u2019r galw am ddeunydd crai a chyfyngu gwastraff cyfunol ar draws cylchoedd defnydd olynol. O safbwynt systemau, mae\u2019r modelau hyn yn dangos sut y gall canlyniadau cylchol gael eu hysgogi gan gymhellion economaidd wedi\u2019u cysoni yn hytrach na dibyniaeth ar reoleiddio yn unig.<br><br>Mae uchelgeisiau EG Cymru, fel yr adlewyrchir yn yr adroddiad hwn, yn cyd-fynd \u00e2 fframweithiau EG sefydledig sy\u2019n blaenoriaethu gweithredoedd lefel uwch &#8211; fel gwrthod, ailfeddwl, lleihau, ailddefnyddio, atgyweirio, ailwampio ac ail-weithgynhyrchu &#8211; cyn ailgylchu ac adfer, gan gydnabod bod effeithlonrwydd deunydd yn unig yn annigonol i fynd i\u2019r afael \u00e2\u2019r argyfyngau hinsawdd a bioamrywiaeth.<br><br>Mae gan Lywodraeth Cymru weledigaeth uchelgeisiol drwy ei Strategaeth Mwy nag Ailgylchu (2021), ond bydd mwy o gysondeb trawsadrannol &#8211; yn enwedig rhwng datblygu economaidd, cynllunio, a chaffael &#8211; yn hollbwysig i ddatgloi newid ar lefel system.<br><br>Mae Tabl 2.3 yn crynhoi\u2019r fframweithiau polisi a deddfwriaethol allweddol ar lefelau rhyngwladol, y DU, a Chymru sy\u2019n llunio datblygiad a darpariaeth yr EG yng Nghymru ar hyn o bryd.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><a><strong>Tabl <\/strong><\/a><strong>2.3 \u2013 Cyd-destun \u2013 Deddfwriaeth, Polisi a Chynlluniau<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td>Categori<\/td><td>Polisi\/deddfwriaeth<\/td><td>Perthnasedd i\u2019r adolygiad sector hwn<\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td rowspan=\"2\">Rhyngwladol<\/td><td>Cynllun Gweithredu Economi Gylchol yr UE (2020)<\/td><td>Yn pennu cynsail byd-eang ar gyfer dylunio cylchol, ecolabelu, a deddfwriaeth hawl-i-atgyweirio, gan ddylanwadu ar bolisi Cymru drwy fframweithiau\u2019r DU a datganoledig.<\/td><\/tr><tr><td>Nodau Datblygu Cynaliadwy y CU (SDG 12: Defnydd a Chynhyrchu Cyfrifol)<\/td><td>Yn darparu rhesymeg gyffredinol dros leihau defnydd o adnoddau a chynhyrchiad gwastraff yn unol \u00e2 Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) 2015.<\/td><\/tr><tr><td rowspan=\"3\">Y DU<\/td><td>Deddf yr Amgylchedd (2021)<\/td><td>Yn cyflwyno Cyfrifoldeb Cynhyrchwyr Estynedig (EPR), Cynlluniau Dychwelyd Ernes (DRS), a diwygiadau i reoli gwastraff ac adnoddau. Mae darpariaethau penodol yn berthnasol yng Nghymru trwy reoliadau a wnaed gan Weinidogion Cymru, tra bod eraill yn berthnasol yn Lloegr yn unig, \u00e2 Chymru yn gweithredu polis\u00efau ategol &#8211; gan gynnwys Glasbrint Casgliadau 2025 a Rheoliadau Ailgylchu yn y Gweithle 2024 &#8211; i ysgogi ailgylchu ac effeithlonrwydd adnoddau o ansawdd uchel.<br><strong>Dim ond darpariaethau penodol sy\u2019n berthnasol yng Nghymru<\/strong>, wedi\u2019u gweithredu trwy reoliadau a wnaed gan Weinidogion Cymru &#8211; er enghraifft, <em>Rheoliadau Deddf yr Amgylchedd 2021 (Cychwyn Rhif 1 a Darpariaeth Arbed) (Cymru) 2022<\/em>. Bydd y diwygiadau hyn yn ail-lunio marchnadoedd pecynwaith ac ailgylchu ar \u00f4l eu deddfu ar y lefel ddatganoledig.<\/td><\/tr><tr><td>Strategaeth Adnoddau a Gwastraff i Loegr (2018)<\/td><td>Yn darparu cyd-destun cymharo; yn amlygu gwahaniaeth polisi Cymru sy\u2019n mynd ymhellach o ran uchelgais ac ymgysylltu cymunedol.<\/td><\/tr><tr><td>Strategaeth Sero Net y DU (2021)<\/td><td>Yn pwysleisio datgarboneiddio diwydiannol, effeithlonrwydd adnoddau, ac arloesedd EG fel galluogwyr allweddol o sero net.<\/td><\/tr><tr><td rowspan=\"10\">Cymru &nbsp; &nbsp;<\/td><td>Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru) (2015)<\/td><td>Yn sefydlu nodau llesiant hirdymor ac egwyddorion ar gyfer datblygu cynaliadwy, sy\u2019n sylfaen i bob amcan EG.<\/td><\/tr><tr><td>Strategaeth Mwy nag Ailgylchu (2021)<\/td><td>Yn pennu llwybr cenedlaethol Cymru i EG ddiwastraff erbyn 2050. Yn darparu sylfeini polisi ar gyfer atgyweirio, ailddefnyddio, ailweithgynhyrchu, a diwygio caffael cyhoeddus.<\/td><\/tr><tr><td>Cyllidebau Carbon Sero Net Cymru 2 a 3<\/td><td>Yn ymwreiddio effeithlonrwydd adnoddau a chylcholrwydd mewn targedau datgarboneiddio, \u00e2 chysylltiadau eglur i\u2019r sectorau diwydiannol ac adeiladu.<\/td><\/tr><tr><td>Polisi Caffael y Sector Cyhoeddus (WPPN 12\/21 a 06\/22)<\/td><td>Yn ei gwneud yn ofynnol ymwreiddio egwyddorion carbon ac EG mewn contractau cyhoeddus; ysgogiad mawr ar gyfer newid.<\/td><\/tr><tr><td>Polisi Cynllunio Cymru (Rhifyn 12, 2024)<\/td><td>Yn cryfhau cysondeb polisi rhwng rheoli datblygiad, deunyddiau cynaliadwy, a seilwaith atal gwastraff.<\/td><\/tr><tr><td>Cenhadaeth Economaidd ar gyfer Cymru Gryfach, Wyrddach a Thecach (2022)<\/td><td>Yn lleoli cylcholrwydd ac arloesi carbon isel fel agweddau canolig i sicrhau gwydnwch economaidd a gwaith teg.<\/td><\/tr><tr><td>Mesur Gwastraff (Cymru) 2010<\/td><td>Cyflwynodd dargedau ailgylchu trefol statudol a gofynion cynllunio gwastraff, gan ffurfio sylfaen perfformiad ailgylchu uchel Cymru.<\/td><\/tr><tr><td>Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 \u2013 Rhan 4 (Gwastraff)<\/td><td>Yn cyflwyno dyletswyddau ar Weinidogion Cymru o ran atal, ailddefnyddio, ailgylchu a chael gwared ar wastraff, ac yn sefydlu fframwaith ar gyfer rheoli adnoddau yn gynaliadwy yng Nghymru.<\/td><\/tr><tr><td>Rheoliadau Gofynion Gwahanu Gwastraff (Cymru) 2023<\/td><td>Yn gorfodi casgliadau ar wah\u00e2n o ddeunydd ailgylchu penodedig o weithleoedd ac yn cryfhau gwahanu yn y ffynhonnell i wella ansawdd a chadw gwerth.<\/td><\/tr><tr><td>Rheoliadau Gwahardd Llosgi Gwastraff Penodedig, neu ei Ddodi ar Safle Tirlenwi (Cymru) 2023<\/td><td>Yn cyflwyno cyfyngiadau ar gael gwared ar ddeunyddiau ailgylchu penodol, gan atgyfnerthu\u2019r hierarchaeth wastraff a chefnogi amcanion yr economi gylchol.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"pwy-sy-n-gyfrifol\" class=\"wp-block-heading\">Pwy sy\u2019n Gyfrifol?<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rhennir cyfrifoldebau am reoli a chyflawni gweithgareddau EG yng Nghymru ar draws adrannau llywodraeth, rheoleiddwyr, asiantaethau cyflawni, awdurdodau lleol, a phartneriaid cymunedol a sector preifat. Mae\u2019r amgylchedd dosbarthedig hwn yn adlewyrchu natur drawsbynciol cylcholrwydd &#8211; yn cwmpasu rheoli gwastraff, datblygu economaidd, sgiliau, a gwydnwch cymunedol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"769\" height=\"487\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/CEResponsibilitiescym.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8591\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/CEResponsibilitiescym.png 769w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/CEResponsibilitiescym-300x190.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 769px) 100vw, 769px\" \/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Tabl 2.4 yn rhoi trosolwg o\u2019r sefydliadau allweddol a\u2019u swyddogaethau priodol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><a><strong>Tabl <\/strong><\/a><strong>2.4 \u2013 Rhanddeiliaid Allweddol<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td>Sefydliad<\/td><td>Cylch gwaith<\/td><td>Swyddogaeth<\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Llywodraeth Cymru (Gr\u0175p Newid Hinsawdd, yr Amgylchedd a Materion Gwledig)<\/td><td>Yn arwain ar strategaeth wastraff yr EG, a pholisi effeithlonrwydd adnoddau.<\/td><td>Yn pennu strategaeth genedlaethol (<em>Mwy nag Ailgylchu<\/em>, <em>Cymru Sero Net<\/em>), yn ariannu mentrau lleol, ac yn cydgysylltu polisi ar draws adrannau (cynllunio, caffael, sgiliau).<\/td><\/tr><tr><td>Cyfoeth Naturiol Cymru<\/td><td>Rheoleiddio amgylcheddol a rheoli adnoddau.<\/td><td>Yn rheoleiddio gweithrediadau gwastraff, trwyddedu amgylcheddol, a chydymffurfiad; yn cefnogi arloesedd trwy ddiwygio trwyddedu a chasglu tystiolaeth.<\/td><\/tr><tr><td>WRAP Cymru<\/td><td>Darparu rhaglenni a chymorth technegol ar gyfer effeithlonrwydd adnoddau.<\/td><td>Yn darparu tystiolaeth, datblygiad y farchnad, a chymorth busnes ar gyfer ailgylchu, ailddefnyddio, a chaffael cylchol. Yn darparu rhaglenni Llywodraeth Cymru ar blastigau, adeiladu, a gwastraff bwyd.<\/td><\/tr><tr><td>Awdurdodau Lleol<\/td><td>Casglu gwastraff, ailgylchu, canolfannau ailddefnyddio, a phartneriaethau cymunedol.<\/td><td>Yn darparu gwasanaethau rheng flaen, yn rheoli contractau, ac yn cefnogi cyfleusterau atgyweirio\/ailddefnyddio lleol; yn allweddol i weithrediad cyson targedau EG cenedlaethol.<\/td><\/tr><tr><td>Gweithredwyr Ailgylchu a Gwastraff (Cyhoeddus a Phreifat)<\/td><td>Prosesu gwastraff, adfer deunyddiau, ac ailbrosesu.<\/td><td>Yn darparu\u2019r capasiti technegol a logisteg ar gyfer ailgylchu a deunyddiau eilaidd; yn buddsoddi mewn seilwaith ac arloesi.<\/td><\/tr><tr><td>Mentrau Cymunedol a Chymdeithasol (e.e. Caffi Trwsio Cymru, Cymunedau Cylchol Cymru)<\/td><td>Ailddefnyddio, atgyweirio, a darparu gwerth cymdeithasol a arweinir gan y gymuned.<\/td><td>Yn darparu rhwydweithiau ailddefnyddio lleol, gwirfoddoli, hyfforddiant, a manteision cymdeithasol; yn gweithredu fel partneriaid allweddol o ran ehangu cyfranogiad cylchol.<\/td><\/tr><tr><td>Y Sector Diwydiant a Gweithgynhyrchu<\/td><td>Dylunio cynnyrch, defnyddio deunyddiau, a phrosesau diwydiannol.<\/td><td>Integreiddio dylunio cylchol, ailweithgynhyrchu, a chynhyrchu mewn dolen gaeedig o fewn cadwyni cyflenwi; cydweithredu trwy glystyrau EG.<\/td><\/tr><tr><td>Cyrff Caffael Sector Cyhoeddus (e.e. GCC Cymru, awdurdodau lleol, byrddau iechyd)<\/td><td>Prynu cyhoeddus a fframweithiau contract.<\/td><td>Ymwreiddio egwyddorion cylchol ym maes caffael, ysgogi galw am ddeunyddiau wedi\u2019u hailddefnyddio a charbon isel, a dangos arweinyddiaeth sector cyhoeddus.<\/td><\/tr><tr><td>Sefydliadau Academaidd ac Ymchwil (e.e. Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Abertawe)<\/td><td>Ymchwil ac arloesi mewn deunyddiau, systemau digidol a dylunio cylchol, gan gynnwys cydweithrediad trwy Gr\u0175p Ymchwil ac Arloesi Economi Gylchol Cymru gyfan (CERIG).<\/td><td>Datblygu technolegau cylchol newydd, fframweithiau data, a hyfforddiant sgiliau i gefnogi pontio diwydiannol.<\/td><\/tr><tr><td>Cymunedau Arloesi\u2019r Economi Gylchol (CEIC)<\/td><td>Adeiladu gallu economi gylchol a chyfnewid gwybodaeth<\/td><td>Yn arwain rhaglenni Cymunedau Ymarfer ar draws y sectorau cyhoeddus a phreifat, gan alluogi dysgu cymhwysol, cyfnewid rhwng cymheiriaid a gweithrediad ymarferol egwyddorion economi gylchol. Mae CEIC wedi sicrhau lefelau uchel o ymgysylltiad a newid arferion pendant ar draws sefydliadau Cymru.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sylwer: Fe wnaeth rhanddeiliaid amlygu rhaglen CEIR fel mecanwaith arbennig o ddefnyddiol ar gyfer troi polisi economi gylchol yn ymarfer cymhwysol ledled Cymru, gan ategu swyddogaethau strategol a rheoleiddio Llywodraeth Cymru a chyrff cyflawni.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"y-sefyllfa-bresennol\" class=\"wp-block-heading\"><a>Y Sefyllfa Bresennol<\/a><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae deall cynnydd Cymru tuag at EG yn gofyn am ddarlun eglur o sut mae deunyddiau yn symud drwy\u2019r system ar hyn o bryd &#8211; o gynhyrchu a defnyddio i ailddefnyddio, ailgylchu, a gwaredu. Mae\u2019r adran hon yn cynnig trosolwg sylfaenol o berfformiad EG ar draws tri is-sector allweddol:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Deunyddiau trefol ac aelwyd<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Deunyddiau diwydiannol ac adeiladu<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Cylcholrwydd cymunedol a defnyddwyr.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gyda\u2019i gilydd, mae\u2019r meysydd hyn yn dangos lle mae Cymru yn perfformio\u2019n gryf, lle mae gwerth yn cael ei golli, a lle mae\u2019r cyfleoedd mwyaf yn bodoli i gadw deunyddiau mewn defnydd cynhyrchiol am gyfnod hirach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"deunyddiau-trefol-ac-aelwyd\" class=\"wp-block-heading\">Deunyddiau Trefol ac Aelwyd<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"y-sefyllfa-bresennol-1\" class=\"wp-block-heading\">Y Sefyllfa Bresennol<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ailgylchu:<\/strong> Cyrhaeddodd Cymru gyfradd ailgylchu trefol o 68.4% (2024\/25) \u2013 dyma\u2019r uchaf yn y DU (myrecyclingwales.org.uk). Ledled Cymru, mae cysondeb o ran casglu o ddrws i ddrws, ysgogiadau polisi cryf, ac ymgysylltiad cymunedol yn sail i lwyddiant.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y tu hwnt i ailgylchu, mae gan Gymru rwydwaith atgyweirio ac ailddefnyddio sydd wedi\u2019i hen sefydlu. Trwy Gronfa\u2019r Economi Gylchol, mae Llywodraeth Cymru wedi cynorthwyo Caffi Trwsio Cymru i sefydlu caffis mewn 135 o gymunedau. Mae\u2019r rhwydwaith ar y trywydd iawn i drwsio dros 9,000 o eitemau eleni, gan arbed \u00a30.75 miliwn amcangyfrifedig i aelwydydd. Dros y saith mlynedd diwethaf, mae caffis trwsio Cymru wedi arbed mwy nag 1 miliwn cilogram o allyriadau carbon \u2013 sy\u2019n cyfateb i yrru car petrol tua 4.47 miliwn o filltiroedd. Hefyd, mae 35 Llyfrgell o Bethau (Benthyg) yn gweithredu ledled Cymru bellach, gan arallgyfeirio 22,500 cilogram amcangyfrifedig o safleoedd tirlenwi ac osgoi tua 290,000 cilogram o allyriadau CO\u2082e.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"909\" height=\"441\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/recyclingratesukecym.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8593\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/recyclingratesukecym.png 909w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/recyclingratesukecym-300x146.png 300w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/recyclingratesukecym-768x373.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 909px) 100vw, 909px\" \/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a><strong>Ffigur <\/strong><\/a><strong>3.\u20111 \u2013 Cyfradd Ailgylchu o Wastraff o Aelwydydd, rhaniad y DU a\u2019r Wlad, 2010 i 2023<\/strong><br><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er bod cyfraddau ailgylchu cyhoeddedig yn dangos perfformiad cryf o ran rheoli gwastraff, nid ydynt yn dynodi ynddynt eu hunain ansawdd, gradd, na chyfradd y deunydd a adferwyd sy\u2019n addas ar gyfer cadwyni cyflenwi gweithgynhyrchu ac adeiladu gwerth uchel yng Nghymru, neu\u2019n cael eu hymgorffori ynddynt. Mae adrodd ar ailgylchu yn nodi deunyddiau a anfonir i\u2019w hailbrosesu ond nid yw\u2019n rhoi tystiolaeth lawn o lefel y cadw gwerth domestig neu\u2019r defnydd diwydiannol ar draws economi Cymru. Mae deall y gwahaniaeth hwn yn hanfodol i linio strategaeth ddiwydiannol ar gyfer y dyfodol sy\u2019n croesawu egwyddorion economi gylchol yn llawn.<br><br>Mae Cymru yn perfformio\u2019n well na gweddill y DU yn gyson o ran ailgylchu aelwyd, gan gynnal bwlch eglur ers 2010. Cyrhaeddodd Cymru gyfraddau ailgylchu o 57% yn 2023, o\u2019i gymharu \u00e2 thua 44% ar gyfer Lloegr (dros dro), 50% ar gyfer Gogledd Iwerddon, a 42% ar gyfer yr Alban.<br><br>Mae\u2019r perfformiad parhaus hwn yn adlewyrchu cyfeiriad polisi cenedlaethol cryf, targedau ailgylchu statudol cynnar, a gweithrediad bwriadol systemau casglu ar wah\u00e2n i gynhyrchu deunydd eildro o ansawdd uchel ar gyfer ailbrosesu a gweithgynhyrchu \u2013 fel y nodir yn y Glasbrint Casgliadau (2011) ac a atgyfnerthir yn ei ddiweddariad yn 2025 o dan y fframwaith Mwy nag Ailgylchu.<br><br>Mae\u2019r graff hefyd yn dangos er bod cynnydd ar draws y DU wedi gwastadau ers 2012, mae Cymru yn parhau i ddangos gwelliant cyson \u2013 gan ei rhoi ymhlith y gwledydd sy\u2019n perfformio orau yn Ewrop o ran ailgylchu trefol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ailddefnyddio:<\/strong> Dim ond 7.5% o ddeunyddiau yn y DU sydd wedi\u2019u hailddefnyddio ar hyn o bryd, sy\u2019n dangos cyfle mawr na fanteisiwyd arno.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cynhyrchu gwastraff:<\/strong> Cynhyrchir tua 938,000 tunnell (2023\/24) o wastraff a gesglir gan awdurdodau lleol yn flynyddol (myrecyclingwales.org.uk), a dim ond 0.7% ohono a anfonir i safleoedd tirlenwi.<br><br>Fodd bynnag, mae cyfran sylweddol o ddeunydd ailgylchu yn cael eu masnachu y tu allan i Gymru i\u2019w hailbrosesu neu ar gyfer gweithgynhyrchu defnydd terfynol. Er bod deunydd yn llifo i\u2019r ddau gyfeiriad a bod Cymru yn gartref i gapasiti ailgylchu pwysig, mae data cyhoeddedig cyfyngedig ar gadw gwerth net yn ei gwneud yn anodd asesu i ba raddau mae gwerth deunydd eilaidd a manteision economaidd cysylltiedig yn cael eu sicrhau o fewn economi Cymru.<br><br><strong>Newid ymddygiad<\/strong>: Er bod cyfranogiad ailgylchu\u2019r cyhoedd yn gryf, mae gweithgarwch ailddefnyddio ac atgyweirio yn dal i fod yn llai ymgorfforedig ar raddfa system. Mae tystiolaeth arolygon yn dynodi bod y cyhoedd yn agored iawn i atgyweirio a phrynu\u2019n ail law; fodd bynnag, mae adborth ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid yn amlygu darpariaeth seilwaith anghyson, canolfannau parhaol cyfyngedig mewn rhai ardaloedd, a heriau o ran cynyddu cyfranogiad yn gyson ledled Cymru.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"problemau-a-heriau-allweddol\" class=\"wp-block-heading\">Problemau a heriau allweddol<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bylchau seilwaith:<\/strong> Argaeledd anghyson canolfannau ailddefnyddio ac ailbrosesu gwerth uwch lleol, yn enwedig ar gyfer plastigau a thecstilau, a ffrydiau cyfarpar trydanol ac electronig gwastraff (WEEE) cymhleth. Er bod gwasanaethau atgyweirio preifat ar gael yn eang, mae ymgysylltiad \u00e2 rhanddeiliaid yn tynnu sylw at seilwaith ailddefnyddio graddfa gymunedol parhaol cyfyngedig a chapasiti domestig cyfyngedig ar gyfer ail-weithgynhyrchu WEEE ac adfer deunydd gwerth uwch. Yn 2025, roedd dros 90 o Gaffis Trwsio yng Nghymru a thua 35 o siopau neu ganolfannau ailddefnyddio pwrpasol16, er bod eu cwmpas yn anghyson \u2013 \u00e2 chrynodiadau uwch yn ne Cymru (Caerdydd, Abertawe, Casnewydd) a llai o gyfleusterau parhaol yng nghanolbarth ac ardaloedd gwledig Cymru. Mae Adroddiad Cenedlaethau\u2019r Dyfodol 2025 yn galw am ganolfan atgyweirio ac ailddefnyddio ym mhob tref. Mae llawer o weithgareddau atgyweirio cymunedol yn dal i ddibynnu ar ddigwyddiadau codi a gynhelir yn fisol neu\u2019n drimisol, sy\u2019n darparu ymwybyddiaeth werthfawr ond nad ydynt yn barhaol nag yn ddigon mawr. Mae canolfannau atgyweirio pwrpasol yn cynnig mwy o bobl ac amlygrwydd ond yn wynebu costau rhentu a gweithredu gormodol, gan gyfyngu eu hyfywedd.<br><br><strong>Cyllid a chaffael:<\/strong> Er bod Llywodraeth Cymru yn darparu cymorth strategol a chyfalaf sylweddol i awdurdodau lleol, mae rhanddeiliaid yn adrodd bod gan sefydliadau darparu gylchoedd cyllid gweithredu byr yn aml, a all gyfyngu cynllunio hirdymor a sefydlogrwydd y gweithlu. Yn gyfochrog, nid yw arferion caffael cyhoeddus yn blaenoriaethu opsiynau amgen wedi\u2019u hailwampio neu eu hatgyweirio yn gyson eto, gan gyfyngu arwyddion galw am gynhyrchion cylchol mewn rhai sectorau.<br><br><strong>Cyllid a buddsoddiad<\/strong>: Mae\u2019r adborth o ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid yn dynodi bod y seilwaith ailddefnyddio ac atgyweirio cymunedol, ffurfiol &#8211; gan gynnwys mentrau cymdeithasol, caffis trwsio, a chanolfannau ailddefnyddio wedi\u2019u rhwydweithio &#8211; yn dibynnu\u2019n fawr ar gyllid Llywodraeth Cymru (yr amcangyfrifir ei fod yn 90% o\u2019r cymorth craidd), \u00e2 buddsoddiad sector preifat neu gorfforaethol strwythuredig cymharol gyfyngedig. Mae\u2019n bwysig gwahaniaethu rhwng y rhwydwaith cymunedol a ariennir yn gyhoeddus a\u2019r farchnad atgyweirio ac ail law fasnachol ehangach, sy\u2019n gweithredu\u2019n helaeth ledled Cymru trwy wasanaethau stryd fawr, trwsio cerbydau, platfformau ailwerthu ar-lein a manwerthu elusennau. Mae\u2019r crynodiad ariannu yn ymwneud yn bennaf \u00e2\u2019r seilwaith cylchol cymunedol strwythuredig. Nid yw hyn yn adlewyrchu\u2019r economi ailddefnyddio anffurfiol neu fasnachol, su\u2019n weithredol ledled Cymru, ond yn amlygu crynodiad cyllid o fewn y rhwydweithiau darparu a gefnogir yn gyhoeddus. Mae cynlluniau grant presennol yn aml yn fyrdymor \u00e2 phwyslais rhanbarthol, gan greu ansicrwydd i bartneriaid darparu. Ceir potensial o hyd i gryfhau partneriaethau strwythuredig rhwng rhwydweithiau ailddefnyddio cymunedol a gweithredwyr sector preifat. Er bod marchnad atgyweirio ac ail law fasnachol fywiog yn bodoli yng Nghymru, mae adborth o ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid yn awgrymu llai o fecanweithiau ffurfiol sy\u2019n cysylltu busnesau mwy \u00e2 seilwaith ailddefnyddio lleol ar raddfa fawr. Mae enghreifftiau fel FareShare Cymru a mentrau \u00e2 chefnogaeth gorfforaethol fel Banc Pob Dim Cwtch Mawr yn dangos bod partneriaethau traws-sector effeithiol yn bosibl, er bod rhanddeiliaid yn awgrymu nad yw\u2019r modelau hyn wedi\u2019u hymwreiddio;\u2019n gyson ar raddfa system eto. Er enghraifft, mae cwmn\u00efau \u00e2 gweithrediadau mawr yng Nghymru fel Admiral Group (cwmni gwasanaethau ariannol wedi\u2019i leoli yng Nghaerdydd) a Veolia (darparwr rheoli adnoddau a gwasanaethau gwastraff) wedi datblygu partneriaethau cylchol amlwg mewn rhanbarthau eraill yn y DU. Awgrymodd rhanddeiliaid y gellid archwilio mentrau cydweithredol seiliedig ar le tebyg ymhellach yng Nghymru. Mae hyn yn amlygu\u2019r angen am bartneriaethau seiliedig ar le cryfach, cymhellion mwy eglur, a fframwaith ymgysylltu corfforaethol cenedlaethol i sbarduno cyllid sector preifat ar gyfer mentrau cylchol lleol.<br><br><strong>Datblygiad y farchnad<\/strong>: Mae marchnadoedd deunydd eilaidd yn weithredol yng Nghymru; fodd bynnag, mae rhanddeiliaid yn adrodd amrywiadau o ran safonau ansawdd, integreiddiad defnydd terfynol, ac i ba raddau y mae deunyddiau eilaidd yn cael eu cadw a\u2019u hailddefnyddio yng nghadwyni cyflenwi gweithgynhyrchu ac adeiladu Cymru. Gall costau ailwampio ac atgyweirio hefyd fod yn fwy na gwerth ail-werthu mewn rhai is-grwpiau, gan gyfyngu cymhellion economaidd. Mewn is-grwpiau defnyddwyr gwerth is \u2013 fel dyfeisiau trydanol aelwyd bach a nwyddau defnyddwyr cyflym \u2013 mae rhanddeiliaid yn dweud y gall costau ailwampio neu atgyweirio fod yn uwch na gwerth ail-werthu, gan leihau cymhellion economaidd a chyfyngu hyfywedd masnachol heb gymorthdaliadau.<br><br><strong>Hygyrchedd a chynhwysiant:<\/strong> Mae mentrau atgyweirio ac ailddefnyddio yn cael eu gwerthfawrogi bennaf am eu manteision arbed costau a chymunedol, \u00e2 chymhellion amgylcheddol yn aml yn eilaidd. Fodd bynnag, mae mynediad yn dal i fod yn anghyson &#8211; gall aelwydydd incwm is, trigolion cefn gwlad, a\u2019r rhai heb drafnidiaeth gael eu hallgau lle mae canolfannau wedi\u2019u canoli neu\u2019n gweithredu yn anaml. Mae gwaith ymchwil a wnaed gan Lywodraeth Cymru; \u2018Gwerthuso Gweithgareddau Atgyweirio ac Ailddefnyddio\u2019 a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2025 yn cynnig trosolwg o sut y gall lleoliad cyfleuster effeithio ar effaith a chost-effeithiolrwydd. Mae faniau atgyweirio ac ailddefnyddio symudol yn cynnig ateb addawol i gyrraedd cymunedau gwasgaredig, i gefnogi digwyddiadau lleol, ac i ymgysylltu \u00e2 defnyddwyr newydd efallai na fyddent yn cymryd rhan fel arall.<br><br><strong>Sgiliau ac atebolrwydd:<\/strong> Mae gwirfoddolwyr ac atgyweiriwyr cymunedol yn aml yn wynebu cyfyngiadau o ran hyfforddiant, yswiriant, ac atebolrwydd am atgyweiriadau yn y cartref, sy\u2019n atal cyfranogiad ehangach ac yn cyfyngu\u2019r amrywiaeth o gynhyrchion y gellir eu trin yn ddiogel.<br><br><strong>Sgiliau a gweithlu<\/strong>: Yn y sector atgyweirio ac ailddefnyddio gwirfoddol a chymunedol, mae adborth o ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid yn dynodi dibyniaeth ar wirfoddolwyr h\u0177n, y mae llawer ohonynt yn meddu ar sgiliau technegol a chrefft nad ydynt yn cael eu trosglwyddo\u2019n gyson i genedlaethau iau. Mae ymgysylltiad \u00e2 phobl ifanc yn dal i amrywio ar draws mentrau a arweinir gan y gymuned, er gwaethaf allgymorth drwy ysgolion, prifysgolion, a rhaglenni fel Gwobr Dug Caeredin ac Ymddiriedolaeth y Tywysog (Ymddiriedolaeth y Brenin). Mae cyrsiau dysgu i oedolion mewn crefftau atgyweirio ac ymarferol hefyd wedi dirywio oherwydd diffyg galw a chyllid cyfyngedig. Heb fuddsoddiad o\u2019r newydd mewn sgiliau, achrediad, a datblygiad gyrfaol, mae Cymru mewn perygl o golli arbenigedd ymarferol hollbwysig sydd ei angen i gynyddu gweithgareddau cylchol.<br><br><strong>Ymwybyddiaeth a thybiaethau:<\/strong> Gall rhywfaint o stigma cymdeithasol fod yn gysylltiedig ag atgyweirio a benthyg o hyd, a thybir yn aml ei fod yn ail ddewis neu\u2019n arwydd o gyfyngiadau ariannol. Hefyd, ceir ymwybyddiaeth gyfyngedig o\u2019r amrywiaeth eang o eitemau y gellir eu benthyg neu eu hatgyweirio &#8211; o declynnau a dyfeisiau aelwyd i ddillad, offer hamdden, a dyfeisiadau digidol. Dylai ymgyrchoedd bwysleisi\u2019r pleser a\u2019r hwylustod y gall yr opsiynau hyn eu hychwanegu at fywyd beunyddiol &#8211; er enghraifft, benthyg dodrefn neu offer gardd ar gyfer digwyddiad ar benwythnos, neu roi cynnig ar hobi newydd heb y gost o brynu. Mae angen i Gymru ail-fframio atgyweirio a rhannu fel ymddygiadau i ymgyrraedd atynt, a arweinir gan y gymuned, ac sy\u2019n ddoeth o ran adnoddau. Bydd ymgysylltu \u00e2\u2019r cyhoedd, hyrwyddwyr lleol, ac adrodd straeon cadarnhaol yn hollbwysig i normaleiddio\u2019r arferion hyn ac ehangu cyfranogiad.<br><br><strong>Amlygrwydd asedau sector cyhoeddus:<\/strong> Mae platfformau ailddefnyddio fel Warp-It wedi cael eu hannog a\u2019u mabwysiadu ar draws rhannau o sector cyhoeddus Cymru. Fodd bynnag, mae adborth o ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid yn awgrymu amrywiad o ran amlygrwydd asedau ac arferion ailddosbarthu trawsadrannol ar draws adrannau llywodraeth, byrddau iechyd, ac awdurdodau lleol. Gallai dull system gyfan mwy integredig o fapio asedau sector cyhoeddus &#8211; gan adeiladu ar blatfformau presennol o bosibl &#8211; gryfhau caffael cylchol, rhannu defnydd o adnoddau, ac arbedion cost ymhellach. Mae\u2019r sector iechyd, fel un o ddefnyddwyr deunyddiau mwyaf Cymru, yn cyflwyno cyfle i adeiladu ar fentrau presennol trwy fapio asedau mwy cydgysylltiedig, ailwampio offer a dodrefn, a phlatfformau rhannu lle storio neu ailddosbarthu.<br><br><strong> Dyluniad a gwydnwch cynhyrchion: <\/strong>Nid yw llawer o gynhyrchion defnyddwyr wedi\u2019u dylunio i gael eu hatgyweirio nac ar gyfer hirhoedledd, gan arwain at waredu\u2019n rhy gynnal a cholled adnoddau diangen. Mae cylchoedd oes byr mynediad cyfyngedig at ddarnau sb\u00e2r, a chyfnodau gwarant cyfyngol yn gwneud atgyweirio yn aneconomaidd neu\u2019n anymarferol i\u2019r mwyafrif o ddefnyddwyr. Mae\u2019r \u201cdarfodiad wedi\u2019i gynllunio\u201d bwriadol hwn yn cloi defnyddwyr i mewn i gylchoedd disodli ac yn tanseilio cylcholrwydd. Mae gwledydd Ewropeaidd yn symud yn gyflymach, gan gyflwyno deddfwriaeth Hawl i Drwsio, gwarantau hirach, a safonau dylunio sy\u2019n gorfodi dadgydosod a sicrhau bod darnau sb\u00e2r ar gael. Gallai Cymru a\u2019r DU ehangach elwa o ddysgu o\u2019r dulliau hyn, gan gomisiynu gwaith ymchwil a rhaglenni peilot i archwilio sut y gellid addasu gofynion tebyg ar gyfer marchnad Cymru. Mae angen brys am safonau eco-ddylunio cryfach, cyfrifoldeb cynhyrchwyr estynedig, a chyfnodau gwarant gorfodol hirach i gymell gwydnwch, gallu i drwsio, ac ailddefnydd o gynhyrchion ar draws pob sector.<br><br><strong>Cysondeb data: <\/strong>Mae gan Gymru un o\u2019r systemau adrodd ar wastraff trefol fwyaf cynhwysfawr yn y DU. Mae WasteDataFlow wedi bod yn weithredol ers tua dau ddegawd, ac mae Cymru yn unigryw o ran cyhoeddi data cyrchfan derfynol manwl trwy Fy Ailgylchu Cymru, gan gynnwys arbedion carbon penodol i ddeunyddiau. Mae hyn yn darparu lefel uchel o dryloywder o ran perfformiad ailgylchu a symudiad deunyddiau a gesglir gan awdurdodau lleol. Fodd bynnag, o safbwynt systemau economi gylchol, mae rhai bylchau data yn parhau. Mae fframweithiau adrodd presennol wedi\u2019u strwythuro\u2019n bennaf ar sail sgil-gynhyrchion gwastraff, tunelleddau ailgylchu, a chyrchfannau terfynol. Nid ydynt yn nodi\u2019n gyson:<br><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Gradd ansawdd deunyddiau eilaidd,<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Y gyfran a gedwir ac a ddefnyddir yng nghadwyni cyflenwi gweithgynhyrchu Cymru,<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Y gwerth economaidd a gedwir yng Nghymru,<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Maint ac effaith gweithgarwch ailddefnyddio anffurfiol, masnachol, neu rhwng cymheiriaid,<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Manteision carbon a chost atgyweirio ac ymestyn oes ar lefel cynnyrch.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae gweithgarwch ailddefnyddio ac atgyweirio sylweddol yn digwydd ar draws marchnadoedd masnachol, gwirfoddol ac anffurfiol yng Nghymru, nad yw llawer ohono yn cael ei fesur yn systematig. O ganlyniad, tra bod tystiolaeth dda o berfformiad ailgylchu, mae\u2019r darlun ehangach o gadw gwerth deunyddiau, datblygiad busnes cylchol, a defnydd domestig o ddeunydd eilaidd yn llai amlwg. Byddai cryfhau integreiddiad rhwng data gwastraff, data diwydiannol, data caffael, a metrigau ailddefnyddio yn galluogi dealltwriaeth fwy cyflawn o berfformiad cylchol &#8211; gan symud o \u201cle mae\u2019r gwastraff yn mynd\u201d i \u201csut mae gwerth deunyddiau yn cael ei gadw a\u2019i ailgylchu o fewn economi Cymru.\u201d Byddai hyn yn cefnogi achosion busnes mwy cadarn, cynllunio seilwaith wedi\u2019i dargedu, a monitro sy\u2019n cyd-fynd ag amcanion economi gylchol hirdymor.<br><br><strong>Rheoliadau Hawl i Drwsio UE cyfan:<\/strong> Un ysgogiad allanol pwysig o newid yw\u2019r rheoliad Hawl i Drwsio UE cyfan sydd ar fin cael ei gyflwyno i greu gofynion cryfach o ran y gallu i atgyweirio, y darnau sb\u00e2r sydd ar gael a hawliau defnyddwyr. Er nad oes gan Gymru gymhwysedd deddfwriaethol datganoledig yn y maes hwn, mae cyd-fynd \u00e2 safonau o\u2019r fath yn cynnig cyfle sylweddol. Bydd defnyddwyr, cyflenwyr a gwasanaethau atgyweirio Cymru yn elwa o newidiadau marchnad ehangach, a gall Cymru leoli ei hun i ymateb drwy seilwaith, sgiliau a datblygiad gwasanaeth wedi\u2019u cysoni. Mae hyn hefyd yn cynnig lens strategol i ystyried caffael cyhoeddus, cyllid i arloesedd a chymorth i fusnesau bach a chanolig drwyddo.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"goblygiadau-i-waith-monitro-cscc\" class=\"wp-block-heading\">Goblygiadau i Waith Monitro CSCC<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gallai CSCC chwarae rhan allweddol o ran cynghori sut mae perfformiad yr economi gylchol yn cael ei fonitro a\u2019i adrodd ledled Cymru. Mae Cymru eisoes yn elwa o adrodd cynhwysfawr ar wastraff trefol (trwy WasteDataFlow a Fy Ailgylchu Cymru), a bydd gwasanaeth Digidol ar gyfer Tracio Gwastraff y DU sydd ar fin cael ei gyflwyno yn cryfhau\u2019r gallu i olrhain symudiadau gwastraff ar draws y gadwyn gyflenwi ymhellach. Fodd bynnag, mae fframweithiau presennol wedi\u2019u strwythuro ar sail tunelleddau a chyrchfannau terfynol gwastraff yn bennaf. Nid ydynt eto yn cynnig darlun cwbl integredig o ansawdd deunyddiau, gwerth a gedwir o fewn cadwyni cyflenwi Cymru, gweithgarwch ailddefnyddio, neu fanteision economaidd a chymdeithasol ehangach. Yn benodol, mae ailddefnyddio yn weithgaredd atal gwastraff ac felly wedi\u2019i leoli y tu allan i systemau adrodd ar wastraff confensiynol i raddau helaeth. O ganlyniad, nid yw gweithgarwch ailddefnyddio ffurfiol, masnachol ac anffurfiol sylweddol (e.e. manwerthu elusennau, gwasanaethau atgyweirio, platfformau ailwerthu rhwng cymheiriaid) yn cael ei nodi\u2019n systematig mewn setiau data cenedlaethol. Bydd cryfhau monitro cenedlaethol yn golygu mwy na seilwaith tracio digidol yn unig felly, ond hefyd gwell integreiddiad rhwng data gwastraff, data diwydiannol, data caffael a metrigau carbon, ochr yn ochr \u00e2 dangosyddion economi gylchol cyson ar lefel Cymru.<br><br>Gallai CSCC argymell bod Llywodraeth Cymru a phartneriaid darparu yn olrhain cynnydd trwy gyfres ehangach o fetrigau economi gylchol, gan ategu systemau adrodd ar wastraff presennol. Mae dangosyddion posibl yn cynnwys:<br><br>&#8211; % y deunydd a ailddefnyddir o\u2019i gymharu \u00e2\u2019r hyn a ailgylchir \u2013 gan roi tystiolaeth o symudiad i fyny\u2019r hierarchaeth wastraff.<br>&#8211; Llifau deunydd domestig o\u2019u cymharu \u00e2\u2019r rhai sy\u2019n cael eu hallforio \u2013 gan amlygu gwydnwch a chadw gwerth yng Nghymru.<br>&#8211; Dwysedd carbon fesul tunnell sy\u2019n cael ei phrosesu neu ei hailddefnyddio \u2013 gan nodi manteision ailddefnyddio ac ailbrosesu lleol i\u2019r hinsawdd.<br>&#8211; Defnydd o ddeunyddiau eilaidd ym maes gweithgynhyrchu Cymru \u2013 gan olrhain integreiddiad cadwyn gyflenwi gylchol ddomestig.<br>&#8211; Gwerth economaidd amcangyfrifedig a gedwir (\u00a3\/tunnell) &#8211; gan gynnig tystiolaeth o fudd economaidd gweithgarwch cylchol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Byddai hyn yn symud monitro y tu hwnt i berfformiad rheoli gwastraff tuag at ganlyniadau economi gylchol system gyfan sy\u2019n cyd-fynd ag uchelgeisiau diwastraff a datgarboneiddio hirdymor Cymru.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"deunyddiau-diwydiannol-ac-adeiladu\" class=\"wp-block-heading\">Deunyddiau Diwydiannol ac Adeiladu<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"current-state-of-play-1\" class=\"wp-block-heading\">Y Sefyllfa Bresennol<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gwastraff adeiladu:<\/strong> Y sector adeiladu a dymchwel yw un o\u2019r llifau deunydd mwyaf yng Nghymru, gan gynhyrchu 3.4 miliwn tunnell amcangyfrifedig yn 2019 (arolwg Cyfoeth Naturiol Cymru). Mae cyfraddau ailgylchu a adroddwyd yn uchel (tua 90%, Cyfoeth Naturiol Cymru, 2019), gan adlewyrchu perfformiad cryf o ran arallgyfeirio o safleoedd tirlenwi a seilwaith adfer sefydledig. Fodd bynnag, mae cyfran sylweddol o\u2019r gweithgarwch hwn yn cynnwys prosesu deunyddiau i agregau gradd is yn hytrach na chadw cydrannau neu ddeunyddiau strwythurol ar eu gwerth uchaf. Mae ailddefnyddio trawstiau, trychiadau dur, brics, neu gydrannau modiwlaidd yn uniongyrchol yn ffurf o atal gwastraff ac felly nid yw\u2019n ymddangos mewn ystadegau gwastraff. O ganlyniad, nid yw perfformiad ailgylchu cryf o reidrwydd yn dynodi graddfa\u2019r arferion ailddefnydd gwerth uwch neu ddylunio cylchol yn yr amgylchedd adeiledig. Ar draws y DU, amcangyfrifir y bydd ailddefnyddio deunyddiau adeiladu yn aros o dan 2%, er gwaethaf cyfraddau ailgylchu uchel. Mae hyn yn awgrymu, er bod Cymru yn perfformio\u2019n gryf o ran rheoli gwastraff, bod cyfle sylweddol o hyd i gynyddu ailddefnydd o gydrannau, dylunio ar gyfer dadgydosod, pasbortau deunyddiau, a marchnadoedd deunydd eilaidd lleol &#8211; y mae pob un ohonynt yn hanfodol i sicrhau cylcholrwydd dyfnach a chadw gwerth economaidd yng Nghymru.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gweithgynhyrchu a Diwydiant:<\/strong> Dur yw un o\u2019r enghreifftiau mwy datblygedig o ddarpariaeth EG yng Nghymru. Am dros ddau ddegawd, mae cynhyrchu dur ffwrnais arc drydan (EAF) wedi galluogi sgrap sy\u2019n deillio o\u2019r DU gael ei drawsnewid yn ddur adeiladu o ansawdd uchel yng Nghymru.<br><br>Mae 7 Steel (Celsa Steel UK gynt) wedi gweithredu EAF yng Nghymru ers 2003, gan brosesu tua 1.2 miliwn tunnell o sgrap yn flynyddol a chynhyrchu dros 1 filiwn tunnell o ddur ar gyfer marchnad y DU. Mae\u2019r sgrap yn deillio\u2019n gyfan gwbl o\u2019r DU, \u00e2 chyfran sylweddol yn tarddu o Gymru, gan ddangos cadwyn gyflenwi gylchol ddomestig aeddfed.<br><br>Yn y blynyddoedd diwethaf, mae 7 Steel wedi ehangu\u2019r gallu hwn trwy wasanaethau dur cylchol dolen gaeedig ar gyfer y sector adeiladu, lle mae sgil-gynhyrchion yn cael eu hadfer o safle, yn cael eu hailbrosesu\u2019n uniongyrchol drwy\u2019r EAF, ac yn cael eu cyflenwi yn \u00f4l i ddatblygiadau newydd trwy wasanaethau saern\u00efo. Mae\u2019r model hwn yn cyd-fynd yn agos \u00e2 gofynion cynllunio EG sy\u2019n dod i\u2019r amlwg, gan gynnwys Datganiadau EG Awdurdod Llundain Fwyaf, ac yn lleoli Cymru fel allforiwr net o atebion EG ymarferol.<br><br>Mae dur carbon isel cynnwys ailgylchu uchel a gynhyrchwyd yng Nghymru eisoes wedi cael ei gyflenwi i brosiectau seilwaith mawr yn y DU, gan gynnwys dros 300,000 tunnell a ddanfonwyd i Hinkley Point C, yn ogystal \u00e2 chynlluniau trafnidiaeth a chyfleustodau fel HS2.<br><br>Amlygodd rhanddeiliaid diwydiant bod sector dur y DU yn mynd trwy gyfnod pontio wedi\u2019i reoli i dechnoleg EAF fel y prif lwybr datgarboneiddio. Mae cynhyrchu dur EAF yn galluogi lefelau uchel o ddefnydd o sgrap, hyblygrwydd gweithredu cyflymach, ac allyriadau uniongyrchol sylweddol is o\u2019i gymharu \u00e2 chynhyrchu ffwrnais chwyth. Yn ystod y cyfnod pontio hwn, gallai defnyddwyr dur barhau i ddibynnu ar gadwyni cyflenwi rhyngwladol ar gyfer cynhyrchion penodol, gan gynnwys mewnforion o\u2019r Iseldiroedd ac India, tra bod capasiti EAF domestig yn cael ei ehangu. Bydd mynediad at ddur \u00e2 llai o garbon yn ystod y cyfnod pontio hwn yn gofyn am ymgysylltu technegol a masnachol cynnar rhwng cleientiaid, gwneuthurwyr a chynhyrchwyr.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Agregau<\/strong>: Mae agregau wedi\u2019u hailgylchu ac eilaidd yn cyflenwi tua 30% o\u2019r galw am agregau ym Mhrydain Fawr (Mineral Products Association, 2022), ac mae Cymru yn debygol o adlewyrchu cyfran gyffredinol debyg, wedi\u2019i gefnogi gan ddata Gweithgorau Agregau Rhanbarthol18. Dyma un o\u2019r cyfraddau uchaf o ddefnydd o agregau eilaidd yn Ewrop. Fodd bynnag, mae\u2019r rhan fwyaf o agregau wedi\u2019u hailgylchu yng Nghymru yn cael eu defnyddio at ddibenion gradd is fel llenwad swmp, haenau capio ac is-sylfaen. Er bod safonau sefydledig yn bodoli \u2013 gan gynnwys BS EN 12620, BS 8500 a Phrotocol Ansawdd WRAP \u2013 mae\u2019r adborth o ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid yn dynodi, yn ymarferol, y gall pryderon am gysondeb ansawdd, atebolrwydd, a risg perfformiad atal pobl rhag manteisio ar ddefnyddiau strwythurol gwerth uwch. Hyd yn oed lle mae deunyddiau yn bodloni manylebau technegol, mae risg dybiedig yn aml yn arwain i ddylunwyr, contractwyr a chleientiaid ffafrio deunyddiau crai, yn enwedig mewn asedau lle mae diogelwch yn hollbwysig neu sydd wedi\u2019u hyswirio. Mae hyn yn amlygu bod yr her yn ymwneud llai ag absenoldeb safonau, a mwy am hyder y farchnad, mecanweithiau sicrwydd, a neilltuad risg ar draws cadwyni cyflenwi. Ceir potensial eglur felly i gynyddu defnydd gwerth uwch o agregau eilaidd trwy amlygiad ardystiad gwell, integreiddio dyluniad cam cynnar, arwyddion caffael mwy eglur, a chyfatebiaeth gryfach rhwng profi deunyddiau, gwarantau a fframweithiau yswiriant.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Deunyddiau digidol a chritigol:<\/strong> Er bod Cymru (a\u2019r DU ehangach) yn cynhyrchu symiau sylweddol o wastraff electronig, mae adfer prinfwynau a chydrannau gwerth uchel yn dal i fod yn eithriadol o gyfyngedig, \u00e2 llai nag 1% o elfennau prinfwynau o ddeunydd trydanol yn cael eu hailgylchu ar hyn o bryd. Mae\u2019r \u201cmwynglawdd trefol\u201d hwn na fanteisir arno\u2019n ddigonol yn gyfle cylchol mawr. Mae Cymru mewn sefyllfa dda i ehangu arweinyddiaeth yn y maes hwn trwy ei sylfaen gweithgynhyrchu uwch ac ymchwil &#8211; gan gynnwys cyfleusterau yng Nghanolfan Arloesedd a Gwybodaeth SPECIFIC Prifysgol Abertawe a Sefydliad Lled-ddargludyddion Cyfansawdd Prifysgol Caerdydd. Gallai casglu gwell, seilwaith prosesu uwch, ac olrhain llifau deunyddiau eilaidd yn well greu cyflogaeth ranbarthol a gwydnwch cadwyn gyflenwi i ddiwydiannau hollbwysig fel ynni adnewyddadwy a thechnoleg ddigidol. Er bod arweinyddiaeth academaidd yng Nghymru yn eglur, mae gweithrediad ymarferol yn dal i fod yn gyfyngedig. Nid yw piblinell ddiwydiannol ar gyfer adferiad dolen gaeedig o ddeunyddiau digidol neu gritigol yn aeddfed eto, a bydd cynnydd yn dibynnu ar bolisi galluogi, buddsoddiad mewn seilwaith, a manteisio masnachol. Mae\u2019r defnyddiau hyn yn dal i fod yn strategol bwysig felly ond yn ddibynnol ar ddatblygu\u2019r system ymhellach.<br><br><strong>Gwerth a gollwyd a chyfle economaidd: <\/strong>Yn \u00f4l dadansoddiad WRAP\/Llywodraeth Cymru, gallai EG fwy ddarparu hyd at \u00a33.8 biliwn mewn gwerth ychwanegol gros i Gymru, ochr yn ochr \u00e2 hyd at \u00a31.9 biliwn y flwyddyn mewn arbedion costau deunyddiau a chreu swyddi sylweddol<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"key-issues-and-challenges-1\" class=\"wp-block-heading\">Problemau a heriau allweddol<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dylunio ar gyfer cylcholrwydd<\/strong>: Prin yw\u2019r gofynion ffurfiol ym meysydd cynllunio neu gaffael sy\u2019n gorfodi dylunio ar gyfer dadadeiladu, modiwlaredd, na defnydd o ddeunyddiau a adferwyd ar hyn o bryd. Mae cynlluniau peilot yn bodoli (e.e. HS2 ac adeiladau sector cyhoeddus Cymru) ond nid ydynt yn arferion safonol eto.<br><br><strong>Buddsoddiad mewn seilwaith:<\/strong> Er bod Cymru wedi sefydlu, neu y bydd yn gosod yn fuan, capasiti ailbrosesu graddfa fawr ar gyfer deunyddiau penodol20 &#8211; dur seiliedig ar sgrap, WEEE, concrit, inswleiddio, plastigau, gwydr, a chardfwrdd yn fwyaf nodedig &#8211; ceir bylchau o hyd o ran ailbrosesu ac ail-weithgynhyrchu marchnad derfynol ar gyfer cynhyrchion adeiladu eraill a ffrydiau deunydd sy\u2019n dod i\u2019r amlwg fel ewynnau PIR\/PUR, EPS\/XPS, batris \u00efonau lithiwm\/cerbydau trydan, f\u00eaps. Mae\u2019r bylchau hyn yn parhau i ysgogi dibyniaeth ar gyfleusterau yn Lloegr neu dramor, gan gynyddu allyriadau trafnidiaeth a chyfyngu\u2019r gwerth a gedwir yn economi Cymru.<br><br><strong>Hyder y farchnad:<\/strong> Nid oes unrhyw fframwaith ardystio, profi, na gwarantau cyson ar gyfer cydrannau strwythurol wedi\u2019u hailddefnyddio. Mae yswirwyr a dylunwyr yn dal i fod yn wyliadwrus, gan gyfyngu\u2019r niferoedd sy\u2019n manteisio hyd yn oed pan fo deunyddiau yn addas yn dechnegol.<br><br><strong>Sgiliau a chapasiti:<\/strong> Hyfforddiant ac achrediad cyfyngedig o ran dadadeiladu, archwilio deunyddiau, a dylunio cylchol ar draws y gweithlu adeiladu. Mae ymwybyddiaeth broffesiynol yn tyfu ond yn dal i fod yn isel, yn enwedig ymhlith busnesau bach a chanolig a chontractwyr cadwyn gyflenwi.<br><br><strong>Arferion gwastraff anghyfreithlon: <\/strong>Amlygodd rhanddeiliaid hefyd fynychder parhaus arferion gwastraff anghyfreithlon, gan gynnwys gweithredwyr amheus, gwaredu oddi ar y llyfrau, a chyfuno deunyddiau anhrwyddedig. Mae\u2019r rhain yn tanseilio busnesau ailddefnyddio ac ailgylchu dilys, yn ystumio prisiau\u2019r farchnad, ac yn cyfrannu at niwed amgylcheddol. Bydd cryfhau capasiti gorfodi, trefnau arolygu, ac olrhain wedi\u2019i arwain gan ddata yn hanfodol i ddiogelu gweithredwyr sy\u2019n cydymffurfio ac i gynnal ymddiriedaeth y cyhoedd mewn systemau cylchoedd.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"implications-for-nicw-monitoring-1\" class=\"wp-block-heading\">Goblygiadau i Waith Monitro CSCC<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gallai CSCC olrhain cynnydd o ran datgarboneiddio a chylcholi systemau deunyddiau adeiladu a diwydiannol Cymru drwy gyfres gyson o ddangosyddion fel:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>% y cynnwys wedi\u2019i ailgylchu a\u2019i ailddefnyddio mewn prosiectau cyhoeddus \u2013 wedi\u2019i fesur trwy ddatganiadau caffael ac ardystiad prosiectau (e.e. BREEAM, EGEQUAL).<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Capasiti prosesu deunydd eilaidd domestig (Mt\/blwyddyn) &#8211; olrhain ailbrosesu, ail-weithgynhyrchu, a chyfleusterau ailgylchu sy\u2019n gweithredu yng Nghymru.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Buddsoddiad blynyddol mewn seilwaith economi gylchol (\u00a3\/blwyddyn) &#8211; gan nodi cyfalaf cyhoeddus a phreifat a gyfeirir at brosiectau ailbrosesu, canolfannau deunyddiau, ac ail-weithgynhyrchu.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Symbiosis diwydiannol a phrosiectau cyfnewid deunyddiau a sefydlwyd \u2013 gan ddynodi cydweithrediad rhanbarthol rhwng diwydiannau i gau dolenni deunydd.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Mynegai Cylcholrwydd (deunyddiau a ail-ddosbarthwyd \/ deunyddiau a ddefnyddiwyd) &#8211; gan ddarparu mesur cyffredinol o effeithlonrwydd deunyddiau ar draws y sectorau adeiladu a gweithgynhyrchu.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Niferoedd sy\u2019n manteisio ar hyfforddiant ac achrediad ym maes adeiladu cylchol &#8211; monitro twf capasiti\u2019r gweithlu o ran dadadeiladu, ailddefnyddio, ac archwilio deunyddiau.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"cylcholrwydd-cymunedol-a-defnyddwyr\" class=\"wp-block-heading\">Cylcholrwydd Cymunedol a Defnyddwyr<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"current-state-of-play-2\" class=\"wp-block-heading\">Y Sefyllfa Bresennol<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae gan Gymru amgylchedd atgyweirio, ailddefnyddio a benthyg eang sy\u2019n cwmpasu cynnal a chadw ac ail-weithgynhyrchu ar raddfa ddiwydiannol (e.e. y sectorau hedfanaeth a modurol), gwasanaethau atgyweirio masnachol, marchnadoedd ailwerthu ar-lein a rhwng cymheiriaid, a metrau wedi\u2019u harwain gan y gymuned. Mae tystiolaeth arolygon yn dynodi lefelau uchel o ymddygiad ailddefnyddio, atgyweirio a benthyg a hunan-adroddwyd gan ddefnyddwyr. Fodd bynnag, mae llawer o\u2019r gweithgarwch hwn yn anffurfiol neu wedi\u2019i wasgaru\u2019n fasnachol ac felly\u2019n llai amlwg mewn gwaith cynllunio seilwaith a pholisi strategol. Mae\u2019r adolygiad hwn yn canolbwyntio\u2019n bennaf ar feysydd lle gall polisi cyhoeddus cydgysylltiedig gryfhau gallu cadw gwerth, aeddfedrwydd y farchnad a gwydnwch hirdymor y system. Mae safbwyntiau rhanddeiliaid yn amrywio ar raddfa ac aeddfedrwydd cymharol atgyweirio, ailddefnyddio a benthyg yng Nghymru; mae\u2019r adroddiad hwn yn adlewyrchu\u2019r amrywiaeth honno o safbwyntiau.<br><br>Mae gweithgarwch ailddefnyddio, atgyweirio a benthyg yng Nghymru yn cwmpasu ecosystem eang, gan gynnwys busnesau atgyweirio preifat, rhwydweithiau manwerthu elusennol, platfformau ailwerthu ar-lein, a chyfnewid anffurfiol rhwng cymheiriaid. Ochr yn ochr \u00e2\u2019r economi ailddefnyddio fasnachol ac anffurfiol fywiog hon, mae mentrau a arweinir gan y gymuned &#8211; fel Caffi Trwsio Cymru, Cymunedau Cylchol Cymru a rhwydweithiau Llyfrgell o Bethau sy\u2019n dod i\u2019r amlwg &#8211; yn chwarae rhan bwysig i ymwreiddio ymddygiadau cylchol yn lleol.<br><br>Mae\u2019r mentrau hyn yn cyfrannu nid yn unig at atal gwastraff, ond hefyd at ddatblygu sgiliau, cynhwysiant cymdeithasol a gwydnwch cymunedol gan ategu\u2019r sector ailddefnyddio seiliedig ar y farchnad ehangach.<br><br><strong>Graddfa:<\/strong> Mae Caffi Trwsio Cymru yn cefnogi dros 90 o leoliadau ledled Cymru, gan gynnig sesiynau rheolaidd ar gyfer atgyweirio offer trydanol bach, tecstilau, beiciau ac eitemau aelwyd. (Caffi Trwsio Cymru)<br><br><strong>Cyfranogiad:<\/strong> Mewn ymgyrchoedd diweddar, fe wnaeth caffis trwsio yng Nghymru drwsio mwy nag 21,000 o eitemau gyda\u2019i gilydd, gan arbed dros \u00a31 filiwn mewn atgyweiriadau am ddim. (Cymru yn Ailgylchu)<br><br><strong>Seilwaith ailddefnyddio:<\/strong> Mae gan bob un o 22 o awdurdodau lleol Cymru o leiaf un siop ailddefnyddio bellach, wedi\u2019u cysylltu\u2019n nodweddiadol \u00e2 chanolfannau ailgylchu gwastraff aelwyd, sy\u2019n gwmpas cenedlaethol pwysig. Mae enghreifftiau yn cynnwys cyfleusterau sefydledig fel The Cabin yng Nghanolfan Ailgylchu Gwastraff y Cartref Lamby Way yng Nghaerdydd a safleoedd ailddefnyddio cysylltiedig ag awdurdodau lleol tebyg ledled Cymru. Yn gyfochrog, mae rhwydweithiau a arweinir gan y gymuned fel Caffi Trwsio Cymru (sy\u2019n cefnogi dros 90 o leoliadau), aelodau Cymunedau Cylchol Cymru, a mentrau Llyfrgell o Bethau sy\u2019n dod i\u2019r amlwg yn ehangu gweithgarwch ailddefnyddio a benthyg ataliol. Mae marchnad ailddefnyddio a benthyg elusennol fywiog yn gweithredu ledled Cymru hefyd, gan gynnwys siopau elusennol, platfformau ailwerthu ar-lein a busnesau atgyweirio preifat.<br><br>Fodd bynnag, mae <strong>graddfa, capasiti ac integreiddiad<\/strong> yn amrywio\u2019n sylweddol rhwng ardaloedd. Mae ailddefnyddio wedi\u2019i ymwreiddio\u2019n dda mewn gweithrediadau safleoedd mewn rhai lleoliadau ac wedi\u2019u cefnogi gan staff ymroddedig a sianelau gwerthu ymlaen; mewn eraill, mae\u2019n dal i fod yn llai o ran graddfa, yn fwy dibynnol ar bartneriaethau lleol, ac wedi\u2019i integreiddio llai \u00e2 systemau caffael neu ailddosbarthu ehangach. Mae\u2019r aeddfedrwydd anghyson hwn yn effeithio trwybwn, amlygrwydd ac i ba raddau y gellir sicrhau cymaint \u00e2 phosibl o ailddefnyddio gwerth uwch a\u2019i gadw\u2019n systematig yng nghadwyni cyflenwi Cymru.<br><br><strong>Cyfraniad economaidd<\/strong>: Er bod tystiolaeth o weithgarwch cymunedol ac ymgysylltu \u00e2 gwirfoddolwyr, mae data ar swyddi cyfwerth ag amser llawn a gefnogir gan ailddefnyddio\/ailwampio yng Nghymru yn brin ar hyn o bryd, sy\u2019n awgrymu bod angen mesur yn well.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"key-issues-and-challenges-2\" class=\"wp-block-heading\">Problemau a heriau allweddol<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cyllid a sefydlogrwydd:<\/strong> Mae llawer o fentrau ailddefnyddio, atgyweirio a benthyg yn dal i fod yn ddibynnol ar grantiau byrdymor neu seiliedig ar brosiectau, yn enwedig ar gyfer costau staffio ac eiddo craidd. Mae pwysau ar gyllidebau awdurdodau lleol wedi cynyddu ansicrwydd mewn rhai ardaloedd. Fodd bynnag, ceir cydnabyddiaeth gynyddol y bydd gwydnwch hirdymor yn dibynnu ar fodelau incwm wedi\u2019u harallgyfeirio yn hytrach na dibyniaeth barhaus ar grantiau yn unig.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae llwybrau posibl tuag at fwy o gynaliadwyedd ariannol yn cynnwys:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Modelau incwm cymysg sy\u2019n cyfuno refeniw gwerthu, ffioedd atgyweirio, darpariaeth o hyfforddiant, a gwasanaethau wedi\u2019u comisiynu.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Cytundebau lefel gwasanaeth gydag awdurdodau lleol ar gyfer atal gwastraff, arallgyfeirio gwastraff swmpus, neu gymorth cynhwysiant digidol.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Partneriaethau a nawdd corfforaethol sy\u2019n gysylltiedig ag ymrwymiadau amgylcheddol, cymdeithasol a llywodraethu a gwerth cymdeithasol.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Modelau menter gymdeithasol yn cadw gwerth drwy ailwerthu nwyddau wedi\u2019u hailwampio a benthyg.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Integreiddiad i fframweithiau caffael cyhoeddus, gan alluogi darparwyr ailddefnyddio i gyflenwi dodrefn, TG, ac offer wedi\u2019u hailwampio i\u2019r sector cyhoeddus.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Datblygu rhaglenni hyfforddi achrededig wedi\u2019u hariannu trwy gyllidebau sgiliau neu lwybrau prentisiaeth.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae enghreifftiau o Gymru ac o fannau eraill yn y DU yn dangos y gall canolfannau ailddefnyddio a benthyg sy\u2019n gweithredu fel mentrau cymdeithasol &#8211; yn enwedig y rhai \u00e2 gweithrediadau manwerthu cryf neu gysylltiadau cytundebol ag awdurdodau lleol &#8211; gyrraedd lefelau uwch o sefydlogrwydd ariannol tra\u2019n cynnal canlyniadau cymdeithasol ac amgylcheddol.<br><br>Daw\u2019r cyfle felly nid yn unig o gymorth cyhoeddus parhaus, ond o greu llwybrau masnachol a llwybrau caffael mwy eglur sy\u2019n ymwreiddio ailddefnyddio yn y ddarpariaeth brif ffrwd o wasanaethau c mewn cadwyni cyflenwi. Er bod canolfannau cymunedol yn chwarae rhan bwysig, mae\u2019n rhaid i ddull strategol hefyd gydnabod a chefnogi\u2019r sector atgyweirio ac ailwampio ehangach i osgoi gorddibyniaeth ar fodelau darparu a arweinir gan wirfoddolwyr.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Seilwaith a mynediad<\/strong>: Mae diffyg gweithdy a lle storio fforddiadwy a hyblyg yn parhau i gyfyngu ehangiad. Mae cydleoli \u00e2 llyfrgelloedd, canolfannau cymunedol, neu siopau ailddefnyddio wedi bod yn effeithiol mewn sawl ardal, ond nid yw\u2019n gyffredin nac wedi\u2019i gydgysylltu\u2019n strategol eto.<br><br><strong>Sgiliau ac achrediad:<\/strong> Mae sgiliau atgyweirio ymarferol yn dirywio, yn enwedig ym meysydd electroneg, dodrefn, a thecstilau. Ceir cyfleoedd cyfyngedig ar gyfer hyfforddiant achrededig neu lwybrau addysg bellach\/uwch ffurfiol ym maes atgyweirio ac ailwampio, a phrin yw\u2019r llwybrau gyrfaol eglur i gyfranogwyr iau.<br><br><strong>Rhwystrau caffael:<\/strong> Mae caffael sector cyhoeddus yn chwarae rhan ganolog o ran llunio marchnadoedd cylchol. Er nad yw nwyddau wedi\u2019u hailwampio, gwasanaethau sy\u2019n seiliedig ar atgyweirio a benthyg, a chynhyrchion wedi\u2019u hailgynhyrchu wedi\u2019u hymwreiddio\u2019n gyson ar draws pob fframwaith sector cyhoeddus eto, mae enghreifftiau sy\u2019n dod i\u2019r amlwg o arferion da yng Nghymru. Er enghraifft, mae\u2019r astudiaeth achos: Caffael dodrefn ail fywyd trwy fenter gydweithredol genedlaethol rhwng CLlLC a CGGC yn dangos sut y gall fframweithiau cydgysylltiedig ysgogi galw am gynhyrchion wedi\u2019u hailwampio a chefnogi marchnadoedd ailddefnyddio ar raddfa fawr. Mae canllawiau cenedlaethol, gan gynnwys Nodyn Polisi Caffael Cymru (WPPN) 12\/21 &#8211; Datgarboneiddio drwy gaffael, yn pennu disgwyliadau eglur ar gyfer ymwreiddio egwyddorion cylchol. Fodd bynnag, mae adborth o ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid yn awgrymu bod gweithrediad yn dal i fod yn anghyson ar lefel weithredu, ag amharodrwydd i dderbyn risg, arferion manyleb, a strwythurau cyllideb weithiau\u2019n ffafrio nwyddau newydd dros opsiynau wedi\u2019u hailwampio. Mae caffael yn alluogydd allweddol o bontio cylchol Cymru felly: o\u2019i weithredu\u2019n systematig, gall ysgogi marchnadoedd ailddefnyddio lleol, ysgogi arloesedd o ran dylunio cynhyrchion ac effeithlonrwydd deunyddiau, a sicrhau bod buddsoddiad cyhoeddus yn cadw gwerth o fewn economi Cymru. Byddai mabwysiadu caffael cylchol yn ehangach ar draws fframweithiau cyhoeddus a chontractau adeiladu &#8211; wedi\u2019i gefnogi gan hyfforddiant, offerynnau a rennir, dulliau costio cylch oes, a metrigau perfformiad mwy eglur &#8211; yn darparu arwydd cryfach a mwy cyson o alw.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Costau byw: <\/strong>Mae\u2019r rhain yn llywio ymddygiadau atgyweirio a benthyg yn gryf. Er bod cynaliadwyedd yn ysgogiad i rai, mae llawer o aelwydydd yn atgyweirio neu\u2019n benthyg i arbed arian yn bennaf. Fodd bynnag, gall fod tybiaeth o hyd bod atgyweirio yn anghyfleus, yn cymryd amser, neu\u2019n annibynadwy o\u2019i gymharu \u00e2 phrynu\u2019n newydd, yn enwedig lle mae nwyddau cost isel wedi\u2019u mewnforio yn ystumio disgwyliadau pris. Bydd mynd i\u2019r afael \u00e2 fforddiadwyedd, hwylustod, a dibynadwyedd gwasanaethau yn allweddol i ehangu cyfranogiad y tu hwnt i ddefnyddwyr \u00e2 chymhellion amgylcheddol.<br><br><strong>Data a chydnabyddiaeth<\/strong>: Nid yw gweithgarwch wedi\u2019i gofnodi\u2019n ddigonol o hyd. Prin yw\u2019r metrigau cyson sy\u2019n bodoli i nodi tunelli a arallgyfeiriwyd, carbon a arbedwyd, neu werth cymdeithasol a gr\u00ebwyd. Byddai buddsoddi mewn systemau casglu ac adrodd data digidol yn helpu i ddangos canlyniadau a chryfhau ceisiadau am gyllid. Fel y nodwyd yng ngwerthusiad Llywodraeth Cymru o Weithgareddau Atgyweirio ac Ailddefnyddio yn 2025, mae methodolegau casglu data yn amrywio ar draws rhaglenni, gan amlygu\u2019r angen am fframweithiau mesur mwy cyson.<br><br><strong>Dosbarthiad gofodol o gyfleusterau:<\/strong> Mae\u2019r dosbarthiad gofodol o seilwaith ailddefnyddio, atgyweirio, benthyg ac ailbrosesu ledled Cymru yn anghyson. Er bod rhai ardaloedd trefol yn elwa o Gaffis Trwsio, llyfrgelloedd o bethau, a chanolfannau ailddefnyddio trefol, mae cymunedau gwledig yn wynebu rhwystrau gan gynnwys pellter trafnidiaeth, niferoedd is, a llai o fynediad at farchnadoedd yn Lloegr. Gallai mapio gofodol o safleoedd presennol gefnogi lleoli a chydweithredu strategol.<br><br><strong>Tegwch \u2013 Gwledig yn erbyn Trefol<\/strong>: Un ystyriaeth allweddol yw sicrhau mynediad teg at wasanaethau EG ar draws ardaloedd trefol a gwledig. Gallai gwahaniaethau o ran darpariaeth seilwaith, cysylltedd rhyngrwyd (ar gyfer platfformau paru digidol), a chapasiti cymunedol waethygu anghydraddoldebau oni bai y rhoddir sylw rhagweithiol iddynt.<br><br><strong>Digidol:<\/strong> Adlewyrchir uchelgeisiau economi gylchol yng Nghynllun Gweithredu Digidol Cymru hefyd, gan amlygu pwysigrwydd seilwaith digidol o ran galluogi olrhain deunyddiau ac integreiddiad sector.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cyfleoedd a modelau sy\u2019n dod i\u2019r amlwg<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Llyfrgell o Bethau a modelau defnydd a rennir: Mae mentrau Llyfrgell o Bethau yng Nghaerdydd, Abertawe, ac mewn cymunedau eraill yn treialu modelau rhanberchnogaeth a mynediad dros berchnogaeth a all lleihau defnydd aelwydydd o 20-30 % amcangyfrifedig ymhlith y rhai sy\u2019n cymryd rhan. Mae\u2019r modelau hyn hefyd yn meithrin rhyngweithio cymunedol ac yn cynorthwyo aelwydydd incwm isel trwy leihau costau prynu ymlaen llaw.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Integreiddiad \u00e2 strategaethau gwastraff ac adnoddau awdurdodau lleol: Mae sawl cyngor yn dechrau ymgorffori amcanion ailddefnyddio ac atgyweirio mewn cynlluniau rheoli gwastraff ac EG, gan greu cyfleoedd i ffurfioli cyllid, llywodraethu, a chasglu data trwy gytundebau lefel gwasanaeth neu fframweithiau cyfrifoldeb cynhyrchwyr estynedig.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Partneriaethau ar gyfer sgiliau a chynhwysiant: Mae cydweithredu \u00e2 cholegau addysg bellach, cymdeithasau tai, a rhwydweithiau mentrau cymdeithasol yn cynnig potensial i angori canolfannau atgyweirio a benthyg yn rhan o raglenni sgiliau, cyflogadwyedd, a budd cymunedol. Gall y partneriaethau hyn hefyd gysylltu gweithgareddau atgyweirio \u00e2 hyfforddiant mewn dylunio cynhyrchion, gwyddor deunyddiau, a gweithgynhyrchu cynaliadwy, gan adeiladu piblinell sgiliau ar gyfer y dyfodol.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Ymgysylltu corfforaethol a sector preifat: Ceir diddordeb cynyddol gan gyflogwyr a chyfleustodau yng Nghymru i gefnogi ailddefnyddio, atgyweirio a benthyg yn rhan o ymrwymiadau amgylcheddol, cymdeithasol a llywodraethu a buddsoddiad cymunedol, sy\u2019n gyfle i arallgyfeirio cyllid a chreu partneriaethau seiliedig ar le.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<h6 id=\"goblygiadau-i-waith-monitro-cscc-1\" class=\"wp-block-heading\">Goblygiadau i Waith Monitro CSCC<\/h6>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gallai CSCC fonitro ehangiad ac effaith gymdeithasol ecosystem economi gylchol gymunedol Cymru trwy gyfres gyson o ddangosyddion fel:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Nifer a chwmpas gofodol canolfannau atgyweirio, ailddefnyddio, benthyg a Llyfrgell o Bethau fesul 100,000 i drigolion \u2013 yn dangos mynediad daearyddol teg a chynhwysiant.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Tunelli o ddeunyddiau sy\u2019n cael eu hatgyweirio, eu hailddefnyddio, eu benthyg neu eu hailddosbarthu yn flynyddol &#8211; wedi\u2019u holrhain trwy systemau adrodd digidol i gynnig tystiolaeth o arbedion carbon a chost.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Swyddi ac oriau gwirfoddoli sy\u2019n cael eu creu trwy weithgarwch cylchol cymunedol \u2013 gan gynnwys lleoliadau hyfforddi a phrentisiaethau sy\u2019n gysylltiedig ag ailddefnyddio ac atgyweirio.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>% y gwariant caffael sector cyhoeddus a gyfeirir at nwyddau wedi\u2019u hailddefnyddio, eu benthyg neu eu hailwampio \u2013 gan adlewyrchu faint y dilynir canllawiau caffael cylchol (e.e. WPPN 12\/21).<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Dangosyddion gwerth cymdeithasol a llesiant \u2013 sgiliau a enillwyd, cyfranogiad cymunedol, gostyngiad i anghydraddoldeb cysylltiedig \u00e2 gwastraff, a gwelliannau llesiant.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"heriau-trawsbynciol\" class=\"wp-block-heading\">Heriau Trawsbynciol<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r dystiolaeth ar draws pob un o\u2019r tri is-sector yn amlygu bod Cymru wedi ennill cydnabyddiaeth fyd-eang am ei llwyddiant ailgylchu ond ei bod bellach yn wynebu her fwy cymhleth: adeiladu system gwbl gylchol sy\u2019n cysylltu dylunio, defnydd, ailddefnyddio, ac adfer deunyddiau trwy bolisi, seilwaith, a data cydlynol.<br><br>Mae Tabl 3.1 isod yn crynhoi\u2019r prif heriau trawsbynciol a nodwyd ar draws pob is-sector, gan amlygu lle gallai bylchau mewn polisi, buddsoddiad, ac integreiddiad data gyfyngu newid Cymru i EG lawn.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tabl 3.-1 \u2013 Heriau Trawsbynciol<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td><strong>Thema<\/strong><\/td><td><strong>Her bresennol<\/strong><\/td><td><strong>Goblygiadau<\/strong><\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Cydlyniant polisi<\/td><td>Nodir uchelgeisiau EG yn eglur yn Strategaeth <em>Mwy nag Ailgylchu<\/em>, ond mae darpariaeth yn dal i fod yn dameidiog ar draws polis\u00efau cynllunio, economaidd, sgiliau, a chaffael.<\/td><td>Risg o weithrediad anghyson, dyblygu cyllid, a cholli cyfleoedd ar gyfer buddsoddiad traws-sector.<\/td><\/tr><tr><td>Caffael a buddsoddi<\/td><td>Nid yw egwyddorion cylchol wedi\u2019u hymwreiddio\u2019n llawn eto mewn gwariant sector cyhoeddus, er bod WPPNs yn ei gwneud yn ofynnol eu hystyried.<\/td><td>Mae caffael cyhoeddus yn 50-60% o fuddsoddiad seilwaith a gallai fod yn ysgogiad galw mawr ar gyfer ailddefnyddio a deunyddiau eilaidd os caiff safonau EG eu gorfodi.<\/td><\/tr><tr><td>Seilwaith a chapasiti<\/td><td>Mae gan Gymru rwydwaith helaeth o gyfleusterau ailgylchu ac ailbrosesu trwyddedig. Fodd bynnag, mae adborth rhanddeiliaid yn amlygu dosbarthiad rhanbarthol anghyson a chapasiti ail-weithgynhyrchu gwerth uchel cyfyngedig ar gyfer rhai deunyddiau (e.e. plastigau, WEEE, cynhyrchion adeiladu gradd uwch).<\/td><td>Dibyniaeth barhaus ar farchnadoedd o fewn y DU neu allforio ar gyfer rhai deunyddiau eilaidd, sy\u2019n cyfyngu gallu i gadw gwerth domestig.<\/td><\/tr><tr><td>Datblygiad y farchnad<\/td><td>Mae deunyddiau eilaidd yn wynebu hyder isel yn y farchnad a safonau ansawdd anghyson.<\/td><td>Mae anwadalrwydd prisiau yn atal buddsoddiad preifat mewn seilwaith ac arloesedd EG.<\/td><\/tr><tr><td>Sgiliau a gweithlu<\/td><td>Prinder sgiliau technegol ac atgyweirio ar draws lefelau diwydiannol a chymunedol.<\/td><td>Mae angen integreiddio galluoedd EG yn gryfach mewn cwricwla addysg bellach\/addysg uwch a llwybrau hyfforddi.<\/td><\/tr><tr><td>Cysoni deddfwriaeth<\/td><td>Mae gan Gymru ddiffyg rheolaeth ddeddfwriaethol dros safonau cynhyrchion a hawliau defnyddwyr, sy\u2019n cyfyngu ei gallu i orfodi\u2019r gallu i atgyweirio neu ddylunio ar gyfer dadgydosod.<\/td><td>Ceir perygl o amrywiadau polisi a cholli cysondeb strategol \u00e2 deddfwriaeth ddylanwadol fel Cyfarwyddeb Hawl i Drwsio\u2019r UE. Fodd bynnag, mae cysoni seilwaith, gwasanaethau a strategaethau caffael gyda\u2019r safonau allanol hyn yn cynnig cyfle i gyflymu parodrwydd y farchnad a lleoli Cymru i elwa o newidiadau rheoleiddio ehangach.<\/td><\/tr><tr><td>Data a thystiolaeth<\/td><td>Mae setiau data darniog yn bodoli (e.e. tunelledd gwastraff, cyrchfannau terfynol, prisiau\u2019r farchnad), ond nid oes fframwaith unedig sy\u2019n cysylltu llifau deunyddiau, gweithgarwch ailddefnyddio, cadw gwerth domestig, a defnydd o ddeunyddiau eilaidd yng nghadwyni cyflenwi Cymru.<\/td><td>Gallu cyfyngedig i asesu perfformiad cylcholrwydd, cadw gwerth economaidd, ac effaith buddsoddiad ar lefel system.<\/td><\/tr><tr><td>Newid ymddygiadol a diwylliannol<\/td><td>Mae dinasyddion yn cefnogi ailgylchu\u2019n fawr ond yn llai cyfarwydd ag atgyweirio, ail-weithgynhyrchu, a modelau rhanberchnogaeth.<\/td><td>Mae angen ymgysylltiad ac addysg cyson i\u2019r cyhoedd ar y weledigaeth EG ehangach.<\/td><\/tr><tr><td>Gallu i arloesi a masnacheiddio<\/td><td>Mae cyfraddau isel o fusnesau bach a chanolig sy\u2019n weithredol o ran arloesi yng Nghymru yn cyfyngu datblygiad a chynyddu graddfa cynhyrchion, gwasanaethau a modelau busnes cylchol, \u00e2 mynediad cyfyngedig at gymorth dylunio, profi a masnacheiddio.<\/td><td>Mae gallu gwan i arloesi yn cyfyngu twf ochr gyflenwi atebion cylchol, yn lleihau hyder y farchnad a chadw gwerth yng Nghymru ac yn cyfyngu cynnydd yn erbyn Dangosydd Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol 11 (wrthi\u2019n arloesi).<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"blaenoriaethau-data-i-cscc-a-llywodraeth-cymru\" class=\"wp-block-heading\">Blaenoriaethau Data i CSCC a Llywodraeth Cymru<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nid casglu data er mwy ei gasglu yw diben monitro gwell, ond yn hytrach hysbysu polisi, buddsoddiad a dyluniad y farchnad. Byddai data llif deunyddiau ac ailddefnyddio cyson yn helpu i nodi bylchau seilwaith, i asesu effeithiolrwydd buddsoddiad cyhoeddus, i gefnogi diwygio caffael, ac i olrhain cynnydd yn erbyn amcanion hinsawdd a diogelwch adnoddau. Dylai monitro fod yn gymesur ac wedi\u2019i arwain gan benderfyniadau felly, gan osgoi beichiau adrodd diangen tra\u2019n cryfhau trosolwg strategol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I olrhain perfformiad EG yn effeithiol dros amser, dylai CSCC a Llywodraeth Cymru ganolbwyntio ar sefydlu setiau data hirdymor cyson sy\u2019n mynd y tu hwnt i ystadegau gwastraff traddodiadol. Mae dangosyddion o flaenoriaeth a argymhellir yn cynnwys:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li><strong>Cyfrifon llif deunyddiau ac integreiddio monitro EG<\/strong> \u2013 gan adeiladu ar waith \u00f4l-troed deunyddiau presennol (e.e. y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur), i alluogi olrhain cyson o lifau deunyddiau domestig, gweithgarwch ailddefnyddio, cadw gwerth a pherfformiad cylchol dros amser.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Dangosyddion ailddefnyddio ac atgyweirio<\/strong> \u2013 datblygu metrigau procsi a seiliedig ar samplau ar gyfer rhwydweithiau ailddefnyddio ffurfiol, mentrau atgyweirio, platfformau ailddosbarthu sector cyhoeddus, a data economaidd lefel sector, ochr yn ochr \u00e2 modelu effeithiau carbon a chadw gwerth cysylltiedig.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Data caffael cylchol<\/strong> &#8211; cyfran y contractau cyhoeddus sy\u2019n ymgorffori meini prawf EG neu gynnwys wedi\u2019i ailddefnyddio\/ailgylchu.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Capasiti deunydd eilaidd<\/strong> \u2013 capasiti prosesu blynyddol yn \u00f4l math o ddeunydd a rhanbarth.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Swyddi a sgiliau cylchol<\/strong> \u2013 cyflogaeth ym meysydd ailddefnyddio, ailgylchu, atgyweirio, ailweithgynhyrchu, ac arloesedd EG.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Dangosyddion gwerth cymdeithasol<\/strong> \u2013 nifer y mentrau EG cymunedol, oriau gwirfoddoli, a chanlyniadau llesiant.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Mynegai Cylcholrwydd<\/strong> &#8211; dangosydd cyfansawdd o ddeunyddiau a ail-ddosbarthwyd o\u2019u cymharu \u00e2\u2019r rhai a gloddiwyd, wedi\u2019i feincnodi yn erbyn arferion gorau Ewropeaidd.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Byddai\u2019r setiau data hyn yn galluogi CSCC i fonitro perfformiad systemau (deunyddiau, marchnadoedd, allyriadau) a chanlyniadau cymdeithasol (swyddi, tegwch, gwydnwch) \u2013 gan gefnogi proses gwneud penderfyniadau seiliedig ar dystiolaeth ar draws tymhorau Senedd yn y dyfodol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"uchelgais-ar-gyfer-y-dyfodol\" class=\"wp-block-heading\"><a>Uchelgais ar gyfer y Dyfodol<\/a><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn seiliedig ar ganfyddiadau\u2019r adolygiad hwn, awgrymir mai\u2019r uchelgais ar gyfer y dyfodol ddylai fod i Gymru gael ei chydnabod fel arweinydd byd-eang o ran seilwaith EG erbyn 2050 \u2013 gan droi gwastraff yn werth, creu swyddi gwyrdd, a diogelu adnoddau ar gyfer cenedlaethau\u2019r dyfodol.<br><br><strong><em><strong>Uchelgais:<\/strong> Mae deunyddiau yn cael eu cadw mewn defnydd cynhyrchiol am gyhyd \u00e2 phosibl, gan gefnogi economi carbon isel wydn.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Ffigur 4.1 &#8211; <strong>Targedau ac Uchelgeisiau Arfaethedig<\/strong><\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"922\" height=\"436\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceambitiontargetcym.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8597\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceambitiontargetcym.png 922w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceambitiontargetcym-300x142.png 300w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceambitiontargetcym-768x363.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 922px) 100vw, 922px\" \/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Ffigur 4-2 \u2013 Canlyniadau System \u2013 Mae\u2019r Dyfodol Hwn o Fudd i Bawb<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"760\" height=\"504\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/systemoutcomescym.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8599\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/systemoutcomescym.png 760w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/systemoutcomescym-300x199.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 760px) 100vw, 760px\" \/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dylid ystyried risgiau pontio hefyd, gan gynnwys effeithiau posibl ar fforddiadwyedd, cystadleurwydd cyflenwyr, logisteg storio, a chostau integreiddio digidol. Bydd pennu dilyniant a chymesuredd yn allweddol i gynnal gwydnwch economaidd yn ystod y cyfnod pontio.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"heriau-r-dyfodol-byrdymor\" class=\"wp-block-heading\"><a>Heriau\u2019r Dyfodol \u2013 Byrdymor<\/a><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gan adeiladu ar y sail dystiolaeth bresennol a safbwyntiau rhanddeiliaid, mae\u2019r bennod hon yn amlinellu\u2019r <strong>heriau byrdymor<\/strong> y bydd Cymru yn eu hwynebu wrth iddi ddechrau cyflymu\u2019r ddarpariaeth tuag at EG lawn. Dros y pum mlynedd nesaf, bydd cynnydd yn dibynnu ar gryfhau capasiti ailbrosesu lleol, ymwreiddio caffael cylchol, gwella cydlyniant polisi, a galluogi datblygiad cynnar marchnadoedd a sgiliau deunyddiau eilaidd. Mae\u2019r camau hyn yn gosod y sylfeini ar gyfer y newid system dyfnach a fydd yn dilyn yn y tymor canolig i\u2019r hirdymor.<br><br>Bydd angen i\u2019r pwyslais uniongyrchol ledled Cymru fod ar:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Ehangu seilwaith atgyweirio, ailddefnyddio, benthyg ac ailbrosesu lleol<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Creu\u2019r amodau galw am gynhyrchion a gwasanaethau cylchol<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Gwella cysondeb polisi ar draws adrannau llywodraeth<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Ymgorffori gofynion caffael cylchol mewn contractau sector cyhoeddus<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Dechrau mynd i\u2019r afael \u00e2 phrinder sgiliau, yn enwedig ym meysydd atgyweirio, archwilio deunyddiau, systemau digidol, a gweithrediad EG<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Bydd ymchwil a datblygu camau cynnar a phrosiectau peilot yn hanfodol i sicrhau bod technolegau dichonol ar gael i\u2019w cyflwyno ar raddfa fawr yn y dyfodol.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Cryfhau prosesau olrhain gwastraff\/data digidol i gefnogi tryloywder.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1.1.1&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mae Tabl 5.1. isod yn crynhoi\u2019r heriau byrdymor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a><strong>Tabl <\/strong><\/a><strong>5.\u20111 \u2013 Problemau Allweddol ac Amserlenni Byrdymor<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td><strong>Amserlen<\/strong><\/td><td><strong>Her<\/strong><\/td><td><strong>Disgrifiad<\/strong><\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td rowspan=\"8\">Byrdymor (0\u20135 mlynedd)<\/td><td>Bylchau seilwaith<\/td><td>Dosbarthiad anghyson o gapasiti ailddefnyddio, atgyweirio, benthyg ac ailbrosesu ffurfiol; cadw gwerth cyfyngedig ar raddfa fawr o ran rhai ffrydiau deunyddiau.<\/td><\/tr><tr><td>Cydlyniant polisi<\/td><td>Cylcholrwydd wedi\u2019i ymwreiddio\u2019n anghyson ar draws polisi cynllunio, gwastraff, caffael, a diwydiant.<\/td><\/tr><tr><td>Diwygio caffael<\/td><td>Mae angen meini prawf EG ym mhob fframwaith cyhoeddus a chontract adeiladu\/gwasanaeth.<\/td><\/tr><tr><td>Datblygiad cynnar y farchnad<\/td><td>Galw gwan ac ardystiad cyfyngedig ar gyfer deunyddiau eilaidd, nwyddau wedi\u2019u hailwampio, a chydraddau wedi\u2019u hailddefnyddio.<\/td><\/tr><tr><td>Systemau digidol<\/td><td>Mae angen ehangu prosesau olrhain gwastraff digidol, gwella rhannu data, a pharatoi ar gyfer systemau olrhain gorfodol y DU gyfan.<\/td><\/tr><tr><td>Newid ymddygiad<\/td><td>Er gwaethaf agweddau cadarnhaol tuag at ailddefnyddio, atgyweirio a benthyg (arolwg WRAP Cymru), mae rhanddeiliaid yn adrodd niferoedd anghyson yn manteisio ar fodelau atgyweirio, ailddefnyddio, benthyg a rhanberchnogaeth a mabwysiadu prif ffrwd cyfyngedig ohonynt.<\/td><\/tr><tr><td>Arferion anghyfreithlon a gorfodi<\/td><td>Mae troseddau gwastraff, gweithredwyr anrheoleiddiedig, a gwaredu amhriodol yn tanseilio busnesau cylchol dilys.<\/td><\/tr><tr><td>Prinder sgiliau<\/td><td>Ceir cyflenwad prin o sgiliau atgyweirio, dadadeiladu, electroneg, ac archwilio deunyddiau; ceir diffyg sefydlogrwydd mewn modelau a arweinir gan wirfoddolwyr.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"heriau-r-dyfodol-y-tymor-canolig-a-r-hirdymor\" class=\"wp-block-heading\"><a>Heriau\u2019r Dyfodol \u2013 y Tymor Canolig a\u2019r Hirdymor<\/a><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r bennod hon yn amlinellu\u2019r heriau tymor canolig i hirdymor y bydd Cymru yn eu hwynebu o ran aeddfedu ei heconomi gylchol dros y 5 i 30 mlynedd nesaf. Wrth i gapasiti ailbrosesu a gweithgynhyrchu presennol ac arfaethedig gael ei gyflwyno, bydd y pwyslais yn newid o ddarparu seilwaith sylfaenol i optimeiddio perfformiad, cryfhau cadw gwerth domestig, ac adeiladu marchnadoedd cylchol sy\u2019n gweithio\u2019n llawn.<br><br>Y flaenoriaeth fydd integreiddio cyfleusterau sefydledig a newydd Cymru i gadwyni cyflenwi domestig gwydn, cynyddu defnydd o ddeunyddiau gwerth uwch, ac ymwreiddio cylcholrwydd ar draws meysydd caffael, dylunio, ac ymddygiad defnyddwyr. Ochr yn ochr \u00e2 hyn, bydd angen i Gymru ymateb i bwysau hinsawdd, geowleidyddol, ac economaidd sy\u2019n effeithio ar ddiogelwch deunyddiau, cystadleurwydd, a phontio diwydiannol.<br><br>Mae\u2019r bwriad i newid safle Port Talbot Tata Steel i gynhyrchu dur ffwrnais arc drydan (EAF) yn ddiweddarach y degawd hwn yn ehangiad sylweddol posibl o gapasiti dur cylchol Cymru. Disgwylir i\u2019r newid hwn gynyddu\u2019r defnydd o sgrap o ffynonellau yn y DU yn sylweddol, lleihau dibyniaeth ar ddeunyddiau crai wedi\u2019u mewnforio, a lleihau allyriadau gweithredu yn sylweddol. Fodd bynnag, dylid deall y newid hwn fel adeiladu ar \u2013 yn hytrach na chychwyn \u2013 arweinyddiaeth bresennol Cymru o ran cynhyrchu dur cylchol, a ddangoswyd dros y ddau ddegawd diwethaf trwy weithrediadau ffwrnais arc drydan sefydledig a chadwyni cyflenwi dolen gaeedig yn gwasanaethu\u2019r sector adeiladu. Mae\u2019r newid ym Mhort Talbot yn fater o gynyddu maint ac atgyfnerthu arferion cylchol profedig felly, yn hytrach na man cychwyn ar gyfer dur cylchol yng Nghymru.<br><br>Disgwylir i safle Tata ym Mhort Talbot fod yn weithredol erbyn diwedd 2027, gan doddi dur gwlych toreithiog o\u2019r DU (tua 2-2.5 miliwn tunnell yn flynyddol) yn defnyddio trydan yn bennaf, yn hytrach na dibynnu ar fwyn haearn a glo golosg wedi\u2019u mewnforio. Trwy ddefnyddio hyd at 80% o ddeunydd crai [sgrap] o ffynonellau yn y DU (o\u2019i gymharu \u00e2 thua 17% ar hyn o bryd), rydym yn creu EG gwirioneddol alluogol ac yn cynyddu gwydnwch cadwyni cyflenwi i gwsmeriaid. Amcanestynnir y bydd y newid i dechnoleg EAF Port Talbot Tata yn lleihau allyriadau CO2 uniongyrchol tua phum miliwn o dunelli y flwyddyn, sy\u2019n cyfateb i tua 1.5% o gyfanswm allyriadau CO2 blynyddol y DU.<br><br>Ochr yn ochr \u00e2 datblygiadau ym maes dur, mae Cymru hefyd yn gweld buddsoddiad sylweddol mewn capasiti ailbrosesu plastigau a ffeibr, gan gynnwys ehangiad mawr gan Jayplas o ran ailgylchu plastig ac Eren o ran ailgylchu cardfwrdd. Mae\u2019r datblygiadau hyn yn cryfhau sail ailbrosesu ddomestig Cymru ymhellach ac yn cefnogi mwy o gadw gwerth deunyddiau ar draws ffrydiau gwastraff cyfaint uchel lluosog.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dros y tri degawd nesaf bydd angen i Gymru ganolbwyntio ar:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Sefydlu capasiti ailbrosesu graddfa fawr ar gyfer deunyddiau \u2018anodd eu hailgylchu\u2019 (batris \u00efonau lithiwm\/cerbydau trydan, tecstilau, deunyddiau sy\u2019n dod i\u2019r amlwg)<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Ehangu cadwyni cyflenwi domestig ar gyfer dur sgrap, agregau eilaidd, deunyddiau critigol a marchnadoedd ailddefnyddio a\u2019u hintegreiddio\u2019n well i gryfhau\u2019r gallu i gadw gwerth yng Nghymru.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Datblygu safonau, ardystiad a llwybrau yswiriant i gefnogi ailddefnydd ym meysydd adeiladu a gweithgynhyrchu<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Ymwreiddio dylunio cylchol &#8211; modiwlaredd, gallu i atgyweirio, gwydnwch, hirhoedledd<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Pontio i ddata llif deunydd digidol amser real a phasbortau cynnyrch<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Mynd i\u2019r afael ag effeithiau gwydnwch yn erbyn newid hinsawdd yn y dyfodol ar seilwaith a chadwyni cyflenwi EG, gan adeiladu ar ganfyddiadau\u2019r asesiad cenedlaethol sydd ar y gorwel o beryglon hinsawdd i seilwaith gwastraff.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Sicrhau bod marchnadoedd EG yn wydn yn erbyn ffactorau economaidd a gwleidyddol allanol (mewnforion byd-eang, ansefydlogrwydd, prinder deunyddiau).<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1.1.1&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mae Tabl 6.1. isod yn crynhoi\u2019r heriau hirdymor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a><strong>Tabl <\/strong><\/a><strong>6.\u20111 \u2013 Problemau ac Amserlenni Allweddol Hirdymor<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td><strong>Amserlen<\/strong><\/td><td><strong>Her<\/strong><\/td><td><strong>Disgrifiad<\/strong><\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td rowspan=\"3\">Tymor canolig (5\u201315 mlynedd)<\/td><td>Aeddfedrwydd y farchnad<\/td><td>Cryfhau a dyfnhau marchnadoedd deunydd eilaidd domestig i sicrhau galw sefydlog, defnydd gwerth uwch, a chadw mwy o werth yng Nghymru.<em><\/em><\/td><\/tr><tr><td>Ardystiad a safonau<\/td><td>Mae angen safonau ansawdd, diogelwch, ac yswiriant cadarn ar gyfer cynhyrchion wedi\u2019u hailddefnyddio a\u2019u hailweithgynhyrchu.<\/td><\/tr><tr><td>Symbiosis diwydiannol<\/td><td>Cynyddu graddfa llifau deunyddiau a rennir, adfer gwres, a chyfnewid adnoddau traws-sector.<\/td><\/tr><tr><td rowspan=\"5\">Hirdymor (15\u201330 mlynedd)<\/td><td>Newid ymddygiad<\/td><td>Normaleiddio ailddefnyddio, atgyweirio, benthyg a modelau rhanberchnogaeth ar draws cymdeithas a diwylliant busnes.<\/td><\/tr><tr><td>Data ac olrhain<\/td><td>Pontio\u2019n llawn i basbortau deunydd digidol amser real, adrodd ar gylcholrwydd, a dangosyddion cenedlaethol unedig.<\/td><\/tr><tr><td>Gwydnwch hinsawdd<\/td><td>Sicrhau bod seilwaith EG yn wydn yn erbyn effeithiau tymheredd, glawiad, tarfu ar gadwyni cyflenwi, a thywydd eithafol.<\/td><\/tr><tr><td>Ffactorau economaidd byd-eang<\/td><td>Sensitifrwydd i brisiau nwyddau, amrywiadau rheoleiddio, ac anwadalrwydd marchnadoedd rhyngwladol yn effeithiau ar lifau deunyddiau.<\/td><\/tr><tr><td>Sgiliau a gweithlu<\/td><td>Cynnal piblinell o sgiliau sy\u2019n cyd-fynd \u00e2\u2019r EG ar gyfer atgyweirio, ailgylchu, gwyddor deunyddiau, a systemau digidol.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r heriau hyn yn rhyng-gysylltiedig: heb fuddsoddiad byrdymor cryfach mewn seilwaith a chysoni polis\u00efau, bydd uchelgeisiau tymor canolig a hirdymor ar gyfer dylunio cylchol, newid ymddygiad, ac integreiddio data yn anodd eu cyflawni. Bydd mynd i\u2019r afael \u00e2 nhw mewn ffordd gydgysylltiedig yn hanfodol os yw Cymru yn mynd i symud o wlad ailgylchu perfformiad uchel i <strong>economi wirioneddol gylchol ac adfywiol<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"map-trywydd-i-gymru-gylchol\" class=\"wp-block-heading\"><a>Map Trywydd i Gymru Gylchol<\/a><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"trosolwg\" class=\"wp-block-heading\">Trosolwg<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bydd ymateb i\u2019r heriau hyn yn gofyn am fap trywydd cydgysylltiedig ar gyfer gweithredu, gan ddod \u00e2 Llywodraeth Cymru, rheoleiddwyr, awdurdodau lleol, diwydiant, y byd academaidd, a chymunedau ynghyd. Mae\u2019r trywydd yn amlinellu\u2019r camau ymarferol a\u2019r cyfrifoldebau a rennir sydd eu hangen i ymwreiddio egwyddorion cylchol ar draws seilwaith, economi, a chymdeithas Cymru.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ni fydd y newid i Gymru gwbl gylchol yn digwydd drwy fentrau wedi\u2019u hynysu. Bydd yn dibynnu ar gydweithrediad system gyfan \u2013 gan gysylltu dylunio, caffael, gweithgynhyrchu, defnyddio, ac ailddefnyddio \u2013 wedi\u2019i seilio ar ddata, buddsoddiad, a llywodraethu cyson.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"map-trywydd-cylch-oes\" class=\"wp-block-heading\">Map Trywydd Cylch Oes<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Ffigur 7.1 yn dangos camau\u2019r EG o ddylunio cychwynnol i weithredu polisi ac mae Tabl 7.1 yn disgrifio\u2019r camau yng nghylch oes yr EG. Mae\u2019r map trywydd hwn yn cynnig fframwaith a awgrymir i CSCC, Llywodraeth Cymru, a phartneriaid darparu olrhain cynnydd a nodi lle gallai fod angen ymyrraeth neu fuddsoddiad pellach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><a><strong>Ffigur <\/strong><\/a><strong>7.\u20111 \u2013 Map Trywydd EG<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"787\" height=\"528\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceroadmapcym.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8601\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceroadmapcym.png 787w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceroadmapcym-300x201.png 300w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ceroadmapcym-768x515.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 787px) 100vw, 787px\" \/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><a><strong>Tabl <\/strong><\/a><strong>7.\u20111 \u2013 Cylch Oes Economi Gylchol<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Cam Cylch Oes<\/strong><\/td><td><strong>Llywodraeth a Pholisi<\/strong><\/td><td><strong>Diwydiant a Busnes<\/strong><\/td><td><strong>Cymunedau a\u2019r Trydydd Sector<\/strong><\/td><td><strong>Y Byd Academaidd ac Arloesi<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Dylunio<em><\/em><\/td><td>Ymgorffori egwyddorion EG mewn gwaith cynllunio, safonau dylunio a Nodiadau Cyngor Technegol; integreiddio \u00e2 <em>Cymru\u2019r Dyfodol 2040 <\/em>a Chynlluniau Datblygu Strategol\/ Lleol.<em><\/em><\/td><td>Rhoi dyluniadau ar waith ar gyfer dadadeiladu a phasbortau deunyddiau.<\/td><td>Cyd-ddylunio mannau cymunedol gan ddefnyddio deunyddiau wedi\u2019u hailddefnyddio.<\/td><td>Ymchwilio i ddeunyddiau effaith isel ac offerynnau dylunio digidol.<\/td><\/tr><tr><td>Gweithgynhyrchu<em><\/em><\/td><td>Cymell cynhyrchu carbon isel \u00e2 chynnwys wedi\u2019i ailgylchu uchel trwy fesurau cyllidol.<\/td><td>Buddsoddi mewn cyfleusterau ail-weithgynhyrchu ac ailwampio; cryfhau cadwyni cyflenwi lleol.<em><\/em><\/td><td>Ffurfio partneriaethau \u00e2 busnesau bach a chanolig a mentrau cymdeithasol ar gyfer trwsio a chydosod.<\/td><td>Dangos symbiosis diwydiannol ac effeithlonrwydd prosesau.<\/td><\/tr><tr><td>Defnyddio<em><\/em><\/td><td>Arwain drwy esiampl trwy gaffael cylchol mewn adeiladau a seilwaith cyhoeddus.<\/td><td>Mabwysiadu cynnyrch-fel-gwasanaeth a modelau gwarantau estynedig.<\/td><td>Rhedeg mentrau atgyweirio, ailddefnyddio, benthyg a rhannu lleol.<\/td><td>Astudio ymddygiad defnyddwyr ac ymestyn oes cynhyrchion.<\/td><\/tr><tr><td>Ailddefnyddio\/Adfer<em><\/em><\/td><td>Ariannu canolfannau ailddefnyddio, benthyg ac ailbrosesu rhanbarthol; sicrhau mynediad at y grid a thrafnidiaeth.<\/td><td>Cynnydd graddfa marchnadoedd a logisteg deunyddiau eilaidd.<em><\/em><\/td><td>Ehangu rhwydweithiau atgyweirio a benthyg a mentrau Llyfrgell o Bethau.<\/td><td>Treialu didoli ac olrhain deunyddiau wedi\u2019u galluogi gan ddeallusrwydd artiffisial.<\/td><\/tr><tr><td>Polisi a Chaffael<\/td><td>Gorfodi EG yn y maes caffael cyhoeddus cyfan erbyn 2035; integreiddio \u00e2 strategaethau sgiliau a diwydiannol.<\/td><td>Cydweithredu trwy glystyrau EG (adeiladu, d\u0175r, digidol).<\/td><td>Cynnwys cymunedau mewn treialon cyd-ddylunio a chaffael lleol.<\/td><td>Datblygu fframweithiau data a rhaglenni sgiliau EG.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"pwyslais-gweithredu\" class=\"wp-block-heading\">Pwyslais Gweithredu<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rhwng nawr a 2040, awgrymir mai\u2019r flaenoriaeth ddylai fod:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Ehangu <strong>canolfannau cylchol rhanbarthol<\/strong> ar gyfer ailddefnyddio, atgyweirio, benthyg ac adfer deunyddiau adeiladu.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Ymwreiddio <strong>caffael cylchol<\/strong> ar draws fframweithiau seilwaith cyhoeddus.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Datblygu <strong>safonau data ac adrodd EG cenedlaethol<\/strong>.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Cefnogi <strong>arloesi a masnacheiddio cylchol<\/strong> &#8211; gan gynnwys mynediad busnesau bach a chanolig at gymorth dylunio, profi, cyllid peilot a chynyddu graddfa &#8211; i gryfhau gallu\u2019r farchnad ddomestig.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Integreiddio <strong>datblygiad sgiliau<\/strong> mewn cwricwla addysg bellach\/addysg uwch.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Cryfhau <strong>cyllid mentrau cymunedol <\/strong>i gynnal capasiti darparu lleol.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r map trywydd hwn yn cynnig fframwaith a awgrymir i CSCC, Llywodraeth Cymru, a phartneriaid darparu olrhain cynnydd a nodi lle allai fod angen ymyrraeth neu fuddsoddiad pellach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"heriau-allweddol-a-r-camau-nesaf\" class=\"wp-block-heading\"><a>Heriau Allweddol a\u2019r Camau Nesaf<\/a><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bydd darparu EG i Gymru yn gofyn am gydweithredu parhaus, metrigau eglur, ac atebolrwydd hirdymor. Mae Cymru eisoes wedi dangos arweinyddiaeth ryngwladol ym maes ailgylchu, ond bydd y cam nesaf o drawsnewid yn dibynnu ar ba mor effeithiol y gall <strong>fesur, cydgysylltu, a chynyddu graddfa<\/strong> gweithgarwch cylchol ar draws bob sector. Mae gan CSCC ran hollbwysig i\u2019w chwarae o ran olrhain cynnydd a llywio\u2019r weledigaeth hirdymor. Gall y Comisiwn helpu i sicrhau bod yr EG yn parhau i gael ei hintegreiddio ar draws gwaith cynllunio, penderfyniadau buddsoddi, a\u2019r ddarpariaeth o bolisi.<br><br>Mae llwyddiant y ddarpariaeth o EG hefyd yn rhyng-ddibynnol \u00e2 systemau seilwaith fel trafnidiaeth, ynni a digidol. Mae logisteg effeithiol, mynediad at ynni adnewyddadwy ar gyfer ailbrosesu, a systemau olrhain digidol i gyd angen cydgysylltiad y tu hwnt i\u2019r sector gwastraff.<br><br>I gynnal momentwm a throi uchelgais yn gynnydd mesuradwy, rydym yn argymell:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ol class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Bod cydweithredu traws-sector yn cael ei gryfhau trwy Fforwm Seilwaith EG yn cysylltu llywodraeth, diwydiant, y byd academaidd, a chymunedau i gydgysylltu darpariaeth a rhannu arloesedd.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Bod diwygio caffael yn cael ei gyflymu i greu galw cyson am ddeunyddiau wedi\u2019u hailddefnyddio, eu hailweithgynhyrchu, a charbon isel, gan ymwreiddio gofynion cylchol ar draws pob rhaglen seilwaith cyhoeddus.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Bod canolfannau cylchol ar gyfer ailddefnyddio, atgyweirio, benthyg ac adferiad adeiladu yn cael eu hehangu a\u2019u cydgysylltu i rwydwaith cenedlaethol erbyn 2030, gan adeiladu ar fentrau lleol a rhanbarthol llwyddiannus.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Bod integreiddiad data digidol \u2013 trwy Ddangosfwrdd Cylcholrwydd, pasbortau cynnyrch, ac adrodd wedi\u2019i safoni \u2013 yn cael ei sefydlu erbyn 2036 i wella tryloywder, atebolrwydd, a hyder buddsoddi.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Bod adrodd ar gynnydd bob dwy flynedd wedi\u2019i ymwreiddio ym mhroses Asesu Seilwaith CSCC i gynnal amlygrwydd ar draws tymhorau Senedd y dyfodol a chefnogi gwelliant polisi parhaus.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r camau nesaf hyn yn darparu\u2019r trywydd cyffredinol. Mae\u2019r materion o flaenoriaeth, llwybrau, ac amserlenni dangosol ar gyfer gweithredu wedi\u2019u crynhoi yn Nhabl 8.1, sy\u2019n nodi lle mae\u2019r cyfleoedd mwyaf arwyddocaol yn bodoli i gyflymu cynnydd tuag at Gymru gylchol. Mae\u2019n amlygu lle bydd gweithredu cydgysylltiedig gan Lywodraeth Cymru, diwydiant, cymunedau a\u2019r byd academaidd yn cael yr effaith fwyaf o ran cyflymu newid Cymru i EG.<br><br>Mae galw domestig cynyddol am nwyddau a gwasanaethau cylchol yn hanfodol os yw Cymru yn mynd i gadw mwy o werth yn lleol. Mae llawer o fusnesau bach a chanolig yng Nghymru sy\u2019n gweithio ym meysydd ailddefnyddio, ail-weithgynhyrchu, atgyweirio, neu ailbrosesu deunyddiau yn cael trafferth yn cystadlu \u00e2 mewnforion llinol rhad a galw sector cyhoeddus anghyson. Byddai cryfhau marchnadoedd ar gyfer cynhyrchion cylchol Cymru &#8211; trwy ddiwygio caffael, cymhellion defnyddwyr, contractau hirdymor, a chysondeb \u00e2 mesurau ehangach y DU fel y Mecanwaith Addasu Pris Carbon ar Draws Ffiniau &#8211; yn helpu i greu cadwyn gyflenwi leol wydn, yn lleihau dibyniaeth ar ddeunyddiau wedi\u2019u mewnforio, ac yn ysgogi swyddi gwyrdd.<br><br>Ochr yn ochr \u00e2 buddsoddiad mewn seilwaith, gallai ysgogiadau rheoleiddio a chyllidol &#8211; gan gynnwys fframweithiau hawl-i-atgyweirio, gwarantau estynedig, talebau trwsio a chymhellion treth &#8211; chwarae rhan bwysig o ran gwella hyfywedd economaidd atgyweirio yn hytrach na disodli.<br><br>Mae dulliau EG hefyd yn cyfrannu\u2019n uniongyrchol at wydnwch yn erbyn newid hinsawdd. Mae dylunio seilwaith ar gyfer hyblygrwydd, modiwlaredd, ac ailddefnyddio yn lleihau amlygiad i farchnadoedd deunyddiau anwadal tra\u2019n sicrhau y gellir addasu asedau at ddibenion gwahanol neu eu hatgyweirio yn ystod ysgytwadau hinsawdd yn y dyfodol. Mae ailddefnyddio deunyddiau, cadwyni cyflenwi lleol, a llai o ddibyniaeth ar fewnforion crai i gyd yn helpu i gryfhau gwydnwch yn erbyn tywydd eithafol, tarfu ar gyflenwadau, ac ansefydlogrwydd prisiau byd-eang.<br><br>Er bod llawer o ysgogiadau economi gylchol yn rhan o gymhwysedd datganoledig \u2013 gan gynnwys cynllunio, caffael, polisi gwastraff, a datblygu economaidd \u2013 mae rhai arfau sy\u2019n berthnasol i bontio cylchol, fel diwygio TAW, dyluniad cyfrifoldeb cynhyrchwyr estynedig, a mecanweithiau Addasu Pris Carbon ar Draws Ffiniau, yn dal i fod wedi\u2019u cadw yn \u00f4l i Lywodraeth y DU. Mae eglurder o ran pwerau datganoledig yn erbyn rhai wedi\u2019u cadw yn hanfodol felly wrth ddylunio ymyriadau polisi a neilltuo cyfrifoldebau cyflawni.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><a><strong>Tabl <\/strong><\/a><strong>8.\u20111 \u2013 Materion o Flaenoriaeth a Chamau Posibl ar gyfer Datblygu\u2019r EG yng Nghymru<\/strong><\/strong><br><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td><strong>Mater o Flaenoriaeth <\/strong><strong><\/strong><\/td><td><strong>Llwybr<\/strong><strong><\/strong><\/td><td><strong>Amserlen<\/strong><strong><\/strong><\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>1. Seilwaith ailbrosesu ac ailddefnyddio cyfyngedig<\/td><td>Datblygu Cynllun Seilwaith Cylchol Cenedlaethol i gydgysylltu cyfleusterau presennol ac arfaethedig (e.e. plastigau, deunyddiau adeiladu, WEEE), i nodi bylchau sy\u2019n weddill o ran deunyddiau, ac i gysoni cyfalaf cyhoeddus \u00e2 buddsoddiad preifat trwy Gronfa Seilwaith EG. Dylid ystyried buddsoddiad cyfalaf mewn seilwaith cylchol ochr yn ochr \u00e2 chyfyngiadau cyllidol a blaenoriaethau gwario cyhoeddus sy\u2019n cystadlu. Efallai y bydd angen modelau cyllid cymysg &#8211; yn cyfuno cyfalaf Llywodraeth Cymru, cyllid lefel y DU a chyd-fuddsoddiad preifat &#8211; i sicrhau\u2019r gallu i gyflawni.<\/td><td>Byrdymor (0-5 mlynedd)<\/td><\/tr><tr><td>2. Polisi a llywodraethu tameidiog<\/td><td>Sefydlu <em>Bwrdd Cyflawni EG Traws-Lywodraeth<\/em> i gysoni polis\u00efau cynllunio, caffael, gwastraff, a sgiliau o ran un fframwaith cyflawni. Ymgorffori cylcholrwydd yn <em>Cymru\u2019r Dyfodol<\/em> a chynlluniau datblygu lleol.<\/td><td>Byrdymor-tymor canolig (0-10 mlynedd) &nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>3. Diffyg safonau caffael cylchol a niferoedd yn manteisio arno<\/td><td>Gorfodi meini prawf EG ym mhob contract adeiladu a seilwaith cyhoeddus. Ehangu defnydd o Nodiadau Polisi Caffael Cymru (WPPN 12\/21 a 06\/22) a datblygu dangosyddion perfformiad allweddol EG ar draws y sector cyhoeddus.<\/td><td>Tymor canolig (5-15 mlynedd)<\/td><\/tr><tr><td>4. Marchnadoedd deunyddiau eilaidd gwan<\/td><td>Creu hyder yn y farchnad drwy safonau sicrhau ansawdd, targedau cynnwys ailgylchu, a chaffael cyhoeddus gwyrdd. Cefnogi rhwydweithiau symbiosis diwydiannol yn cysylltu cynhyrchwyr gwastraff \u00e2 defnyddwyr terfynol.<\/td><td>Tymor canolig (5-15 mlynedd)<\/td><\/tr><tr><td>5. Data ac olrhain anghyson<\/td><td>Datblygu <em>Fframwaith Data Cylchol <\/em>unedig i Gymru. Cyflwyno pasbortau deunyddiau, labelu cynhyrchion, ac adrodd ar gynnydd EG blynyddol trwy ddangosfyrddau StatsCymru a CSCC.<\/td><td>Tymor canolig-hirdymor (5-20 mlynedd)<\/td><\/tr><tr><td>6. Bylchau capasiti sgiliau a gweithlu<\/td><td>Cyflwyno llwybrau hyfforddiant EG drwy sefydliadau addysg bellach\/addysg uwch a phrentisiaethau. Ymgorffori atgyweirio, ailweithgynhyrchu, a rheoli deunyddiau mewn rhaglenni Sgiliau Sero Net Cymru.<\/td><td>Tymor canolig (5-15 mlynedd)<\/td><\/tr><tr><td>7. Newid ymddygiadol a diwylliannol<\/td><td>Darparu ymgyrch <em>\u201cGwneud, Trwsio, Benthyg\u201d<\/em> genedlaethol a chynyddu graddfa Caffi Trwsio Cymru, Llyfrgell o Bethau, a rhwydweithiau ailddefnyddio a benthyg cymunedol i normaleiddio ffyrdd cylchol o fyw.<\/td><td>Hirdymor (15-30 mlynedd)<\/td><\/tr><tr><td>8. Sicrwydd cyllid i fentrau cymunedol<\/td><td>Darparu cyllid craidd amlflwydd i fentrau atgyweirio\/ailddefnyddio cymunedol trwy Gronfa Gwerth Cymdeithasol EG Cymru yn gysylltiedig \u00e2 chaffael cylchol.<\/td><td>Byrdymor\u2013tymor canolig (0-10 mlynedd)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<h5 id=\"casgliad\" class=\"wp-block-heading\">Casgliad<\/h5>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Cymru eisoes wedi dangos y gall polisi beiddgar, targedau eglur, ac ymgysylltiad cymunedol cryf sicrhau perfformiad ailgylchu sy\u2019n arwain y byd. Mae hefyd yn meddu ar gryfderau sectorol sylweddol mewn meysydd fel dur, agregau, ailbrosesu plastigau, ac ailddefnyddio cymunedol. Y cam nesaf yw adeiladu ar y sylfeini hyn &#8211; gan gryfhau cydgysylltiad, cadw gwerth domestig, a hyder marchnad hirdymor &#8211; fel bod deunyddiau a gwerth economaidd yn cylchdroi\u2019n fwy cyson o fewn Cymru, gan gefnogi swyddi gwyrdd, gwydnwch diwydiannol, a llesiant cenedlaethau\u2019r dyfodol. Mae Cymru eisoes yn gartref i weithgarwch cylchol sylweddol ar draws ailbrosesu diwydiannol, gwasanaethau atgyweirio masnachol a mentrau cymunedol. Yr her yw peidio \u00e2 dechrau o ddim, ond cysoni a chynyddu graddfa\u2019r cryfderau hyn sy\u2019n bodoli eisoes mewn fframwaith hirdymor cydlynol.<br><br>Un safbwynt canolog o\u2019r adolygiad hwn yw bod canlyniadau cylchol hirdymor yn dibynnu nid yn unig ar well ailgylchu neu reoleiddio, ond ar gysoni cymhellion economaidd gyda gwydnwch, atgyweirio, ailddefnyddio, a chadw gwerth domestig. Hyd yn oed mewn systemau ailgylchu perfformiad uchel, gall modelau busnes sy\u2019n gwobrwyo trosiant cynnyrch cyflym ysgogi colled deunydd cyfunol. Mewn cyferbyniad, mae modelau seiliedig ar wasanaeth, caffael cylchol, a marchnadoedd deunydd eilaidd domestig cryfach yn dangos sut y gellir cysoni proffidioldeb \u00e2 hirhoedledd, cynnal a chadw, ailwampio, ac adferiad wedi\u2019i reoli. Mae galluogi\u2019r newid cymhelliad hwn yn hollbwysig symud o berfformiad ailgylchu cryf i economi gylchol sy\u2019n gweithredu\u2019n llawn.<br><br>Trwy gamau cydgysylltiedig ar draws dylunio, caffael, gweithgynhyrchu, cynllunio seilwaith, ac ailddefnyddio cymunedol, mae gan Cymru y cyfle i atgyfnerthu a chynyddu graddfa ei chryfderau cylchol presennol &#8211; gan leoli ei hun ymhlith econom\u00efau cylchol blaenllaw Ewrop a dangos sut y gall seilwaith, polisi, a phobl gydweithio i greu system wydn ac adfywiol.<br><br>Mae gan CSCC swyddogaeth bwysig o ran galluogi\u2019r newid hwn &#8211; gan ddarparu cyngor annibynnol, cryfhau cydgysylltiad traws-lywodraeth, gwella monitro ac integreiddio data, a hyrwyddo\u2019r cydweithrediad hirdymor sydd ei angen i ymwreiddio egwyddorion cylchol ar draws seilwaith, economi, a chymdeithas Cymru.<br><br>Nid oes diffyg gweithgarwch cylchol yng Nghymru; yn hytrach, mae\u2019n wynebu\u2019r her o gysoni, cynyddu graddfa a chynnig tystiolaeth o gryfderau presennol o fewn system hirdymor gydlynol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h4 id=\"monitro-cynnydd\" class=\"wp-block-heading\"><a>Monitro Cynnydd<\/a><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dylai monitro yn y dyfodol symud y tu hwnt i ystadegau gwastraff ac ailgylchu traddodiadol i gynnwys metrigau sy\u2019n nodi gwerth a gadwyd, effaith carbon, a budd cymunedol.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Argymhellir y dangosyddion canlynol i CSCC a Llywodraeth Cymru adolygu bob dwy flynedd trwy <em>Ddangosfwrdd EG<\/em>:<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Cydbwysedd llif deunydd<\/strong>: cyfran y deunyddiau sy\u2019n cael eu hailddefnyddio, eu hailgylchu, neu eu hadfer yn ddomestig o\u2019u cymharu \u00e2\u2019r gyfradd sy\u2019n cael ei hallforio.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Capasiti deunydd eilaidd<\/strong>: tunelli sy\u2019n cael eu prosesu yng Nghymru fesul sector a rhanbarth.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Caffael cylchol<\/strong>: canran y contractau cyhoeddus sy\u2019n ymgorffori egwyddorion EG.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Effaith gymunedol<\/strong>: nifer y canolfannau ailddefnyddio a benthyg, caffis trwsio, a rhwydweithiau Llyfrgell o Bethau sy\u2019n cael eu sefydlu.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li><strong>Sgiliau a chyflogaeth<\/strong>: nifer y swyddi a rhaglenni hyfforddi sy\u2019n gysylltiedig ag arferion cylchol.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Figure 9.1 &#8211; Circular Economy Indicator<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"729\" height=\"447\" src=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/CEINDcym.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8603\" srcset=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/CEINDcym.png 729w, https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/CEINDcym-300x184.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 729px) 100vw, 729px\" \/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae\u2019r dangosyddion hyn yn adeiladu ar sawl ffynhonnell ddata bresennol tra hefyd yn nodi bylchau tystiolaeth newydd y bydd angen mynd i\u2019r afael \u00e2 nhw drwy gydweithrediad rhwng Llywodraeth Cymru, CSCC, StatsCymru, WRAP Cymru, ac awdurdodau lleol.<br><br>Dylanwadir ar gynnydd yng Nghymru hefyd gan ffactorau economaidd a gwleidyddol allanol. Mae prisiau nwyddau byd-eang, penderfyniadau rheoleiddio\u2019r DU gyfan, polisi masnach, a safonau gweithgynhyrchu tramor i gyd yn effeithio ar gystadleurwydd busnesau cylchol Cymru a hyfywedd ailbrosesu domestig. Bydd EG Cymru yn dibynnu felly ar gyfatebiaeth agos \u00e2 fframweithiau\u2019r DU, Ewropeaidd, a rhyngwladol, tra\u2019n cryfhau capasiti domestig i leihau amlygiad i ysgytwadau allanol.<br><br>Pwysleisiodd rhanddeiliaid yr angen am olrhain gwastraff digidol mwy cadarn, gan gynnwys defnydd gorfodol o Wasanaeth Data Gwastraff Digidol y DU ar \u00f4l ei gyflwyno. Byddai adrodd digidol cyson ar draws awdurdodau lleol a busnesau yn gwella cywirdeb data, tryloywder a\u2019r gallu i olrhain llifau deunyddiau. Er y gall olrhain digidol gwell gefnogi trosolwg rheoleiddio, bydd angen capasiti gorfodi ac adnoddau rheoleiddio digonol hefyd i leihau troseddau gwastraff yn effeithiol. Bydd buddsoddi mewn seilwaith digidol sy\u2019n gallu rhyngweithredu &#8211; ochr yn ochr \u00e2 gallu gorfodi wedi&#8217;i gryfhau &#8211; yn hollbwysig i gyflawni hyn.<br><br>Mae Tablau 9.1 a 9.2 yn crynhoi\u2019r setiau data presennol a bylchau data allweddol y dylid mynd i\u2019r afael \u00e2 nhw i alluogi monitro hirdymor cyson o berfformiad EG Cymru.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><a><strong>Tabl <\/strong><\/a><strong>9\u2011.1 \u2013 Data presennol sydd ar gael i olrhain perfformiad yr economi gylchol<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Dangosydd \/ Set ddata<\/strong><\/td><td><strong>Pam mae\u2019n bwysig<\/strong><\/td><td><strong>Pwy sy\u2019n casglu \/ rheoli<\/strong><\/td><td><strong>Amlder<\/strong><\/td><td><strong>Ar gael i\u2019r cyhoedd<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Cyfradd ailgylchu drefol<\/td><td>Mae\u2019n olrhain perfformiad ailgylchu aelwydydd a chanlyniadau polisi.<\/td><td>StatsCymru<\/td><td>Blynyddol<\/td><td>\u2714<\/td><\/tr><tr><td>Cynhyrchiad gwastraff fesul ffrwd (tunnell)<\/td><td>Sylfaen ar gyfer cyfrifo llif deunyddiau.<\/td><td>Cyfoeth Naturiol Cymru \/ WRAP Cymru<\/td><td>Blynyddol<\/td><td>\u2714<\/td><\/tr><tr><td>Cyflogaeth yn y sectorau ailgylchu a gwastraff<\/td><td>Dangosydd cynnar o swyddi a datblygiad sgiliau EG.<\/td><td>Y Swyddfa Ystadegau Gwladol \/ StatsCymru<\/td><td>Blynyddol<\/td><td>\u2714 (rhannol)<\/td><\/tr><tr><td>Adrodd carbon caffael (datganiadau WPPN 12\/21)<\/td><td>Mae\u2019n mesur integreiddiad egwyddorion EG mewn caffael cyhoeddus.<\/td><td>Llywodraeth Cymru<\/td><td>Bob dwy flynedd<\/td><td>\u2716 (rhannol)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><strong>Tabl 9.\u20112 \u2013 Bylchau Data a Blaenoriaethau Monitro y Dyfodol<\/strong><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><td><strong>Dangosydd<\/strong><\/td><td><strong>Pam mae\u2019n bwysig<\/strong><\/td><td><strong>Pwy ddylai gasglu \/ cydgysylltu<\/strong><\/td><td><strong>Amlder arfaethedig<\/strong><\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Cydbwysedd llif deunyddiau (mewnforion, allforion, ailddefnydd)<\/td><td>Mae\u2019n olrhain gwerth sy\u2019n cael ei gadw\u2019n ddomestig a gwydnwch y gadwyn gyflenwi.<\/td><td>StatsCymru + Llywodraeth Cymru \/ CSCC<\/td><td>Bob dwy flynedd<\/td><\/tr><tr><td>Gwariant caffael cylchol (% o gontractau)<\/td><td>Mae\u2019n nodi cynnydd ar yr ochr alw a thyniad y farchnad.<\/td><td>Llywodraeth Cymru \/ Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol Cymru<\/td><td>Blynyddol<\/td><\/tr><tr><td>Gwerth a gedwir yn economi Cymru (\u00a3 \/ tunnell)<\/td><td>Mae\u2019n mesur budd economaidd gweithgarwch cylchol.<\/td><td>WRAP Cymru \/ CSCC<\/td><td>Bob dwy flynedd<\/td><\/tr><tr><td>Canlyniadau gwerth cymdeithasol (sgiliau, llesiant, cyfranogiad)<\/td><td>Mae\u2019n adlewyrchu budd cymunedol mentrau cylchol.<\/td><td>Cymunedau Cylchol Cymru \/ Awdurdodau Lleol<\/td><td>Blynyddol<\/td><\/tr><tr><td>Mynegai Cylcholrwydd<\/td><td>Mesuriad cyfansawdd o ddeunyddiau a ailddosbarthwyd o\u2019u cymharu \u00e2 rhai a gloddiwyd.<\/td><td>Llywodraeth Cymru \/ CSCC<\/td><td>Bob dwy flynedd<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gyda\u2019i gilydd, bydd y setiau data a\u2019r dangosyddion hyn yn caniat\u00e1u i CSCC fonitro perfformiad lefel system &#8211; deunyddiau, marchnadoedd, carbon &#8211; a chanlyniadau cymdeithasol fel swyddi, tegwch, a gwydnwch.Y rhain fydd yn ffurfio\u2019r sylfaen dystiolaeth ar gyfer Asesiadau Seilwaith CSCC yn y dyfodol ac yn galluogi olrhain cyson o gynnydd Cymru tuag at EG lawn.<\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asesiad Seilwaith Cymru 2026Economi Gylchol Cyflwyniad Cyd-destun Mae\u2019r Adroddiad Safbwyntiau hwn yn archwilio swyddogaeth yr Economi Gylchol (EG) o fewn system seilwaith Cymru yn y dyfodol, gan adeiladu ar y gweithdai rhanddeiliaid a sesiynau ymgysylltu wedi\u2019u targedu \u00e2 diwydiant, ailgylchwyr, a rhwydweithiau ailddefnyddio cymunedol a gynhaliwyd rhwng mis Medi a mis Tachwedd 2025. Mae\u2019n rhan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7779,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"wp-custom-template-long-document","meta":{"_crdt_document":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-8588","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8588"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8916,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8588\/revisions\/8916"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}